I SA/Wa 1678/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W. H., Y. E., A. H. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta miasta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 171/16 1. wymierza Prezydentowi miasta W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz W. H., Y. E., A. H. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 171/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku z dnia 27 czerwca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [...], hip. [...], dz. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wobec dalszego braku działań organu, W. H., Y. E. i A. H. pismem z dnia 22 czerwca 2017 r. wezwały Prezydenta miasta W. w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwana dalej "P.p.s.a."), do wykonania wyroku Sądu z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 171/16. Wezwanie to okazało się bezskuteczne, czego konsekwencją było wniesienie w dniu 7 września 2017 r. przez W. H., Y. E. i A. H., skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niewykonanie przez Prezydenta miasta W. wyroku z dnia 13 października 2016 r. W uzasadnieniu skargi strony opisały przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, że pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, Prezydent nie wywiązał się z nałożonego na niego zobowiązania i nie wydał w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Wobec czego, skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi miasta W. grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Jednocześnie skarżące wniosły o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności, zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania decyzji merytorycznej. Organ wskazał, że do zakończenia postępowania niezbędne jest jeszcze uzupełnienie dokumentacji dotyczącej informacji w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. W związku z powyższym pismami z dnia 4 października 2017 r. wystąpiono do Wydziału Obrotu Nieruchomościami Dzielnicy [...] oraz do Biura Geodezji i Katastru o przesłanie dodatkowej dokumentacji. Jednocześnie zwrócono się do Ministerstwa Finansów o udzielenie informacji, czy którakolwiek ze stron prowadzonego postępowania lub inne osoby otrzymały odszkodowanie za ww. nieruchomość w ramach umów międzynarodowych zawartych przez rząd PRL z rządami państw obcych. Prezydent podkreślił, że wpływ na opóźnienie w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, miała również bardzo duża ilość wpływających do organu spraw z zakresu odszkodowań, których charakter oraz stopień skomplikowania nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 171/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku z dnia 27 czerwca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [...], hip. [...], dz. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 11 stycznia 2017r. Zatem wyznaczony przez Sąd czteromiesięczny termin minął w dniu 11 maja 2017 r. Ponadto, o czym już wyżej wspomniano, skarżące pismem z 22 czerwca 2017 r., wezwały organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2016 r. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione. Zatem, skarga na niewykonanie przez Prezydenta miasta W. wyroku Sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zważywszy zatem na zasadność skargi, jak też skalę przekroczenia terminu w wykonaniu wyroku, skład orzekający ocenił, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1000 (tysiąc) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 P.p.s.a. Jednocześnie zdaniem Sądu, bezczynność organu po ww. wyroku nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia okres przekroczenia wyznaczonego terminu przez Sąd do załatwienia sprawy, który nie jest okresem bardzo znacznym. Sądowi z urzędu znana jest także ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta miasta W. o odszkodowanie za nieruchomości objęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), ich stopień skomplikowania, wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego, mającego miejsce przeszło kilkadziesiąt lat temu, a także trudności Miasta W. związane z zabezpieczeniem środków finansowych, umożliwiających realizację wszystkich zgłaszanych roszczeń. Okoliczności te oczywiście nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej jednak muszą być uwzględnione przy nakładaniu z tego tytułu sankcji przewidzianych ustawą. Sąd nie dostrzega również potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że regulacja ta stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie dla strony skarżącej za niewykonanie wyroku, zawiera w sobie także element prewencyjno-represyjny, przy czym zasadnicze znaczenie prewencyjno-represyjne ma grzywna orzekana na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a. Wskazać należy, że zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu art. 154 § 7 P.p.s.a. ustawodawca przewidział w tym przepisie uprawnienie, a nie obowiązek Sądu w zakresie przyznania oznaczonej sumy pieniężnej. W niniejszej sprawie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne dotyczące niewykonania wyroku i naruszenia terminów rozpoznania sprawy, zarówno wynikających z przepisów jak i wyroku Sądu są bezsporne. Nie mniej jednak w ocenie Sądu skarżące ani w skardze, ani też w toczącym się postępowaniu sądowym, nie wykazały aby w tych bezspornych okolicznościach, zasadne było orzeczenie na ich rzecz o dodatkowych świadczeniach. Skarżące nie wykazały bowiem, że ich krzywda spowodowana niewykonaniem wyroku ma realny charakter. Innymi słowy, aby domagać się zasądzenia na ich rzecz sumy pieniężnej, skarżące powinny były nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Tego jednak w przedmiotowej sprawie nie wykazano. Z tego powodu formułowane w tym zakresie żądanie skarżących nie zostało uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlegała oddaleniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).