I SA/Wa 1679/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech /spr./ Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005 r. sprawy ze skargi W. K. i J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz W. i J. małżonków K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1679/04 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w R. pomiędzy ulicami [...] i [...], oznaczonej w ewidencji gruntów miasta R. jako działka nr [...] o pow. [...] m², stanowiącej własność Gminy Miasta R., pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R.. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy: Prezydent Miasta R. w decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r., argumentował, iż wnioskodawcom nie przysługuje roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), albowiem nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot oddana została w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej przed dniem 1 stycznia 1998 r. i prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej. Od decyzji tej odwołali się W. i J. małżonkowie K., zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 229 oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nierozważnie przedkładanych przez skarżących w toku postępowania dokumentów, z których wynikało nadużycie prawa przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową i Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w R.. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta R. jest prawidłowa. Wskazane w niej zostało, że nieruchomość, której zwrotu domagają się wnioskodawcy, oddana została w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni w R. aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r. i prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Obecnie nieruchomość ta pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R., która prawo to nabyła od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. Oznacza to, że spełnione zostały przesłanki z przepisu art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym orzeczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten jednoznacznie zamyka drogę do zwrotu nieruchomości znajdującej się w dniu 1 stycznia 1998 r. w użytkowaniu wieczystym osób trzecich, niezależnie od tego, czy nieruchomość ta została wykorzystana zgodnie z celem jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa. A zatem żądanie zwrotu takiej nieruchomości nie powoduje wszczęcia postępowania, a jeśli organ - mimo tej przeszkody - wszczął postępowanie, podlega ono umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie jest bowiem dopuszczalny zwrot nieruchomości, która stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również z punktu widzenia wymagań prawa nie jest dopuszczalny zwrot takiej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, która wprawdzie jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego. W niniejszej sprawie ustanowienie na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej działki i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy, a następnie przeniesienie go na Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" wraz z dokonaniem zmian wieczystoksięgowych, wyłącza możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot nieruchomości. Na decyzję Wojewody [...] złożyli skargę W. i J. małżonkowie K. i wnieśli o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podali, że nie mogą podzielić stanowiska Wojewody [...], że spełnione zostały przesłanki z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeśli przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Art. 229 powołanej ustawy należy jednak rozpatrywać łącznie z art. 136 przedmiotowej ustawy. W świetle art. 136 nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu z uwzględnieniem art. 137. Terenu tego Spółdzielnia nie używa zgodnie z jej przeznaczeniem zapisanym w akcie notarialnym, to jest na cele statutowe Spółdzielni. Spółdzielnia "[...]" na części przedmiotowego terenu zorganizowała płatny parking dla prywatnych samochodów, a pozostała część jest w ogóle nie wykorzystana. Zgodnie z art. 136 ust. 2 skarżący powinni być powiadomieni na piśmie o zamiarze wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, a nigdy takiego zawiadomienia nie otrzymali. Zdaniem skarżących, w świetle przepisu art. 136 ustawy, mają pełne prawo żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (choćby w części), jeżeli stosownie do przepisu art. 137 ustawy nie jest ona wykorzystywana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu. Faktem jest, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa, użytkownik wieczysty nieruchomości przy ul. [...] (odpis z KW nr [...] z dnia [...] lutego 2001 r.) dokonał zbycia użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Wojewoda [...] pominął istotny dowód w postaci uchwały nr [...] Zebrania Przedstawicieli [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia [...] października 2000 r., w której Zebranie Przedstawicieli wyraziło zgodę na zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntu przy ul. [...] (część działki nr [...]) na rzecz skarżących, a Zarząd [...] Spółdzielni Mieszkaniowej został zobowiązany do wykonania tej uchwały. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nabyła niniejszą nieruchomość z obciążeniem, to jest, również ze zobowiązaniem zbycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz skarżących. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Z odpisu z księgi wieczystej [...] wynika, że właścicielem działki, o której zwrot domagają się skarżący, o dawnym nr [...], a obecnie nr [...] jest Gmina Miasta R., a użytkownikiem wieczystym Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w R.. Organem właściwym do orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, o czym stanowi art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. Nr 103, poz. 652) wynika, że R. jest miastem na prawach powiatu. Decyzję pierwszej instancji w niniejszej sprawie wydał Prezydent Miasta R. pełniący funkcję starosty. W dniu 19 maja 2003 r. w sprawie sygn. akt OPS 1/03 Naczelny Sąd Administracyjnym podjął uchwałę, w której stwierdził, że w sprawie o zwrot nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta, jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu, na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia danej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił ten pogląd. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana przez organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 kpa. Skoro więc zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania w sprawie będącej przedmiotem skargi, to sąd obwiązany jest do uchylenia zaskarżonych decyzji. Z tych względów sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. b, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.