I SA/Wa 1679/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzją oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S. (dalej powoływany jako skarżący), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] stwierdzającą, że Powiat G. nabył z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własność nieruchomości położonej w Gminie K., obręb K., oznaczoną jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę publiczną. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda [...] na podstawie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. orzekł o nabyciu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat G. przedmiotowych działek jako zajętych pod drogę publiczną. Skarżący, nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem złożył odwołanie. Rozpoznając odwołanie Minister Infrastruktury utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i podtrzymał stanowisko organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W dalszej części uzasadnienia wskazał, że z akt sprawy wynika, ze w dniu 31 grudnia 1998 r. powołane działki stanowiły własność Rolniczego [...] w K., zaś na podstawie umowy sprzedaży z dnia 19 grudnia 2002 r. (Rep. A: [...]) stały się własnością skarżącego. Jak stwierdził organ II instancji, działki te były zajęte pod drogę nr [...] oraz pozostawały we władaniu publicznoprawnym, co wynika z akt. Na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) droga nr [...] [...] – [...] – [...] została zaliczona do dróg wojewódzkich. Na mocy art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stała się drogą powiatową. W ocenie organu odwoławczego skoro w przedmiotowej sprawie w stosunku do przedmiotowych działek zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 powołanej ustawy, organ I instancji słusznie stwierdził o nabyciu z mocy prawa przez gminę z dniem 1 stycznia 1999 r. własności przedmiotowej nieruchomości. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem Ministra Infrastruktury i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że przedmiotowe działki nie były zajęte w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczną. Nieruchomości, które nabył skarżący nigdy nie były zajęte pod drogi publiczne, a co najwyżej przeznaczone pod drogę w planie zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem obu decyzji. 3. Podstawę materialnoprawną do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty niestanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Przesłankami tymi są: 1) władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. gruntem przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, 2) zajęcie gruntu pod drogę publiczną, 3) brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do zajętego gruntu. 4. Niewystąpienie choćby jednej z tych przesłanek powoduje, że przedmiotowy grunt nie staje się z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. 5. W rozpatrywanej sprawie strony nie kwestionowały charakteru drogi publicznej. Przedmiotem sporu jest natomiast to, czy przedmiotowe działki były w dniu 1 stycznia 1999 r. zajęte pod drogę oraz czy Skarb Państwa względnie jednostka samorządu terytorialnego władały faktycznie tymi działkami. W tej sytuacji w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organ winien był więc wnikliwie zbadać, czy zostały spełnione powyższe przesłanki. 6. Podkreślić należy, że przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną daje podstawę do przejęcia jedynie nieruchomości faktycznie zajętych pod drogi publiczne. Przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. 7. W przedmiotowej sprawie, pomimo istnienia wątpliwości co do tej kwestii i tak naprawdę braku dokumentacji wskazującej na faktyczny sposób zagospodarowania nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. – organ w zaskarżonej decyzji kwestię tę ograniczył do stwierdzenia, iż zajęcie działek pod drogę i władanie publicznoprawne wynika z akt. Zdaniem Sądu stanowisko to należy uznać za przedwczesne. Brak jest bowiem jakichkolwiek ustaleń co do tego czy przedmiotowe działki stanowiły pas drogowy do dnia 31 grudnia 1998 r. i na czym miało polegać władanie przedmiotową nieruchomością. 8. Obowiązkiem organów było zweryfikowanie twierdzeń skarżącego, że na przedmiotowej nieruchomości do dziś nie ma utwardzonej drogi lecz tylko i wyłączenie polna droga do przejazdu sprzętu rolniczego z posesji. Wyjaśnienie tej kwestii ma kluczowe znaczenie dla ustalenia czy zachodzą przesłanki nabycia nieruchomości określone w art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. Kwestia ta została w praktyce przez organy obu instancji pominięta. Należy wskazać, że znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie członka zarządu powiatu z dnia 27 maja 2005 r. nie może, w powołanych powyżej okolicznościach sprawy, stanowić jedynej podstawy do ustalenia władztwa nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. Wystarczy wskazać, że do tej daty nieruchomość w ogóle nie znajdowała się we władaniu powiatu, który wtedy jeszcze nie istniał. Dlatego nie wiadomo na jakiej podstawie członek zarządu powiatu składa oświadczenie o stanie władania tą nieruchomością na ten dzień. 9. Nie przesądzając wyniku sprawy, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w przedmiotowej sprawie w celu wyjaśnienia kwestii stanu zagospodarowania przedmiotowych działek na dzień 31 grudnia 1998 r. i w oparciu o to ocenić czy nieruchomość mogła być uznana za znajdującą się w granicach pasa drogowego. W tym celu konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, dlatego też uchylone zostały zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji. Z przedstawionych powyżej względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.