I SA/Wa 1679/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi C. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 czerwca 2023 r. nr DAP-WOSRFR-7280-59-2019/KK w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Postanowieniem z dnia 15.06.2023 r. znak: DAP-WOSRFR-7280-59/2019/KK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 149 § 1 i § 3 kpa oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2097, dalej jako ustawa), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy postanowienie nr 255/2023 Wojewody Mazowieckiego z dnia 3 kwietnia 2023 r. znak: SPN.VI.JW.7725-1236/08 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr 3/2019 Wojewody Mazowieckiego z dnia 2 stycznia 2019 r. Organ podał w uzasadnieniu, że na skutek osobiście złożonego w urzędzie pisma z 17 września 2018r. cofającego częściowo wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty (za majątek tzw. [...]), postępowanie w tej części zostało umorzone 2 stycznia 2019r., a decyzja w tym zakresie nie została zaskarżona. Pismem z dnia 23 lutego 2023 r. C. K. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją nr 3/2019 Wojewody Mazowieckiego z dnia 2 stycznia 2019 r. wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 kpa i podnosząc, że bez własnej winy nie brała ona udziału w części postępowania związanej z wydaniem ww decyzji w związku z niepoinformowaniem jej o wydaniu przedmiotowej decyzji przez ówczesnego pełnomocnika ustanowionego w sprawie tj. radcę prawnego J. C. Minister zakwestionował ww twierdzenia strony skarżącej podnosząc, że dnia 2 stycznia 2019 r. Wojewoda Mazowiecki wydał dwie decyzje administracyjne, tj. decyzję nr 3/2019 znak: SPN.111.7725-1236/08, którą umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej lasu [...] położonego w majątku [...] ([...]), powiat S., województwo nowogrodzkie, poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, oraz decyzję merytoryczną nr 4/2019 znak: SPN.II 1.7725-1236/08, którą Wojewoda Mazowiecki odmówił potwierdzenia skarżącej C. K. prawa do rekompensaty w zakresie nieruchomości gruntowych: ziemi ornej, rezerwatu, parku oraz nieruchomości budynkowych wchodzących w skład nieruchomości majątku [...] ([...]): pałacu, oficyn, trzech dużych domów, mleczarni, dwóch dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniami, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani. Obie ww decyzje Wojewody Mazowieckiego z dnia 2 stycznia 2019 r. zostały osobiście odebrane przez ówczesnego profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, przy czym jedna z nich podlegała procedurze odwoławczej i skargowej. Wskazując na powyższe minister wyjaśnił, że strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także te negatywne, mocodawca ponosi bowiem ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (vide postanowienie NSA z 25 marca 2010 r. sygn. akt II OZ 254/10). W konsekwencji minister uznał, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalistę miała wiedzę o ww decyzji umarzającej postępowanie w części, gdyż wynika to z wielu innych późniejszych enumeratywnie wymienionych dokumentów, m.in.: decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2019 r. znak: DAP-WOSRFR/7280-59/2019/DC (str. 8 decyzji), wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1375/19 (str. 15 wyroku): wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2021 r. sygn. akt IOSK1655/20 (str. 5 wyroku) (...). Finalnie zaskarżonym postanowieniem minister odmówił wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 148 § 1 kpa na wznowienie postępowania. W skardze na ww postanowienie skarżąca zarzuciła ministrowi naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 145 § 1 pkt 4) kpa w związku z art. 148 § 1 i 2 kpa i art. 149 § 3 kpa polegające na błędnym utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia wobec uznania, iż w sprawie nie powinno dojść do wznowienia postępowania, podczas gdy istniały wszelkie przesłanki uzasadniające formalne otwarcie tej procedury; art. 148 § 1 i 2 kpa w związku z art. 81a kpa i art. 145 § 1 pkt 4) kpa polegające na bezpodstawnym podważaniu wiarygodności twierdzeń C. K. dotyczących momentu uzyskania wiedzy o wydaniu decyzji umarzającej postępowanie, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy; art. 10 § 1 kpa w związku z art. 127 § 1 kpa, art. 32 kpa oraz art. 145 § 1 pkt 4) kpa polegające na błędnym przyjęciu, że działania podejmowane przez skarżącą pod namową jej pełnomocnika profesjonalnego, jak również działania i zaniechania tego pełnomocnika (brak poinformowania strony o decyzji umarzającej postępowanie) przesądzają o czynnym udziale C. K. w prowadzonym postępowaniu, podczas gdy pełnomocnik profesjonalny działał ze szkodą dla C. K.; art. 8 § 2 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4) kpa polegające na nieuzasadnionym odstąpieniu od utrwalonej praktyki administracyjnej i odmówieniu wszczęcia postępowania wznowieniowego pomimo istnienia podstaw formalnoprawnych do jego wszczęcia; art. 136 § 1 kpa w związku z art. 138 § 2 kpa w związku z art. 144 kpa, art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa i 80 kpa polegające na nieprzeprowadzeniu wszelkich niezbędnych czynności do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i właściwego jej załatwiania, w tym braku przeprowadzenia dodatkowego uzupełniającego postępowania dowodowego (np. poprzez zbadanie sprawy toczącej się przed Rzecznikiem Dyscyplinarnym Radców Prawnych w Warszawie) oraz polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i zastąpieniu jej dowolną oceną dowodów, w szczególności w stosunku do treści pisma C. K. z dnia 17 września 2018 roku; art. 86 kpa polegające na braku przesłuchania C. K., podczas gdy sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona przez organy administracji publicznej; art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 kpa oraz art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (Dziennik Ustaw Numer 16, pozycja 93 ze zmianami, dalej jako k.c.) art. 65 § 1 k.c. w związku art. 82 k.c. i art. 84 k.c. poprzez pominięcie słusznego interesu skarżącej w uzyskaniu rekompensaty, jak również nieuwzględnienie faktu, iż pani C. K. jest osobą w podeszłym wieku (ponad 95 lat), z zaburzeniami poznawczymi, co ma oczywisty wpływ na jej możliwość rozeznania i podejmowane decyzje i co spowodowało, iż jej oświadczenie w przedmiocie cofnięcia wniosku zostało złożone pod wpływem błędu oraz w stanie ograniczającym jej świadomość; art. 7 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 4) kpa związku z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dziennik Ustaw Numer 78, pozycja 483 ze zmianami) w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 lipca 2005 roku polegające na zamknięciu skarżącej drogi do egzekwowania jej roszczeń, nawet względem profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 czerwca 2023 roku (znak sprawy DAP-WOSRFR-7280-59-2019/KK) w całości oraz poprzedzającego to postanowienie postanowienia Wojewody Mazowieckiego Numer 255/2023 z dnia 3 kwietnia 2023 roku, znak sprawy SPN.VIJW.7725-1236/08 a także zasądzenie na podstawie art. 200 ppsa kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wg pełnomocnika skarżącej, liczne i obszerne zarzuty mają wykazać, iż odmowa wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie była nieuzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ponownie zarzucił niedochowanie terminu na wznowienie postępowania i przywołał liczne późniejsze dokumenty, w których sporna kwestia była podnoszona. Wg ministra nie zasługują na uwzględnienie zarzuty wskazujące na rzekomą odpowiedzialność profesjonalnego pełnomocnika za złożenie cofnięcia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty za majątek tzw. las [...] gdyż skarżąca dokonała tej czynności osobiście, poza tym powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, tak w ramach prawa pomocy, jak i ustanowionego w sprawie z wyboru, strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak i zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z akt i jak rzeczowo uzasadnił to minister, o kwestii umorzenia postępowania w części osobną decyzją administracyjną skarżąca dowiedziała się przez reprezentującego ją profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto, minister wykazał punkt po punkcie szereg kolejno zapadających orzeczeń i wyroków, w których ww kwestia związana z umorzeniem postępowania była podnoszona. Oprócz przytoczonych wyżej aktów wskazał np. na postanowienie nr 252/2022 Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 maja 2022 r. znak: SPN.VIJS.7725-1236/08 o potwierdzeniu skarżącej C. K. prawa do rekompensaty (str. 4 decyzji); decyzję nr 2777/2022 Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 sierpnia 2022 r. znak: SPN.VI.JW.7725-1236/08 o potwierdzeniu prawa do rekompensaty (str. 3 decyzji); postanowienie nr 683/2022 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 grudnia 2022 r. znak: SPN.VIJW.7725-1236/08 o potwierdzeniu Pani C. K. prawa do rekompensaty (str. 3); decyzję nr 445/2023 Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 stycznia 2023 r. znak: SPN.VIJW.7725-1236/08 o potwierdzeniu C. K. prawa do rekompensaty (str. 3 decyzji). Zasadnie więc minister uznał, że w sprawie zaszły przesłanki do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 1 i § 3 kpa z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa. Zdaniem Sądu skarga w tym zakresie jest oczywiście niezasadna a sztucznie rozbudowane zarzuty stanowią nadużycie prawa; precyzyjne odnoszenie się do nich w ocenie Sądu jest bezprzedmiotowe. W szczególności niezasadne są wszelkie zarzuty procesowe, w tym te związane z naruszeniem art. 7, 77 kpa, 80 kpa czy nieprzesłuchaniem skarżącej na okoliczność powzięcia stosownej wiedzy o ww decyzji umarzającej postępowanie w części, skoro istotne dla sprawy okoliczności co do powzięcia ww wiedzy wynikają ze znanych skarżącej dokumentów urzędowych precyzyjnie określonych przez organ, w tym dokumentów późniejszych związanych z kolejno prowadzonymi postępowaniami dotyczącymi potwierdzenia prawa do rekompensaty. Opisany w skardze szeroko tryb i zasady postępowania wznowieniowego mają miejsce w przypadku skutecznego powołania się na przesłankę wznowieniową w określonym w kpa terminie, a nie w każdej sprawie niezależnie od dochowania terminu określonego w art. 148 kpa, każdorazowo jest to termin jednomiesięczny od daty zaistnienia okoliczności uzasadniającej wznowienie postępowania. Zdaniem Sadu równie bezzasadne są podnoszone w skardze kwestie dotyczące woli skarżącej składającej pismo z 17 września 2018r. wycofujące wniosek w części, jak i wykładnia tego pisma, skoro przedmiotem oceny w kontrolowanej sprawie było dochowanie bądź niedochowanie terminu co do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a nie kwestia zasadności umorzenia postępowania decyzją z 2 stycznia 2019r. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppa).