I SA/Wa 1681/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. W., K. A. i Z. T. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 79/18 1. wymierza Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 3 000,00 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz E. W., K. A. i Z. T. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. W., Z. T. oraz K. A. (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 14 lipca 2023 r. wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [....] (dalej: "organ", "Prezydent") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB 79/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [....][...], ozn. nr hip. [...]- w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1) oraz stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Skarżący wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.); 2) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 314/19 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 zł w związku z niewykonaniem wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 79/18. Z uwagi na nierozpoznanie sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie, skarżący - pismem z 28 czerwca 2023 r. - ponownie wezwali organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie skarżących bezczynność Prezydenta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie istnieją bowiem żadne przeszkody prawne uniemożliwiające organowi wykonanie wyroku. W odpowiedzi na ww. skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 25 kwietnia 2022 r. zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] o przesłanie, w przypadku posiadania, uwierzytelnionej kopii książki meldunkowej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Odpowiedź na ww. pismo wraz z wnioskowanymi materiałami wpłynęła do organu w dniu 10 maja 2022 r. Pismem z 6 maja 2022 r. zwrócono się do Archiwum Państwowego w [...] z prośbą o przesłanie kserokopii materiałów dotyczących inwentaryzacji budynku i zniszczeń na przedmiotowej nieruchomości. Odpowiedź na ww. pismo (wraz z wnioskowanymi materiałami) wpłynęła do organu w dniu 23 czerwca 2022 r. W dniu 14 grudnia 2022 r. zlecono wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na rozliczeniu przedmiotowej nieruchomości w działkach ewidencyjnych, wkreśleniu i rozliczeniu nieruchomości w strefach przeznaczenia planu zagospodarowania [...] z 1931 r. Ww. opracowanie geodezyjne wpłynęło do organu w dniu 10 lutego 2023 r. W dniu 26 lipca 2023 r. przygotowano zlecenie wykonania opracowania fotogrametrycznego polegającego na wkreśleniu granic przedmiotowej nieruchomości na zdjęcia lotnicze pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego [...] oraz [...] oraz [...] w oparciu o ww. opracowanie geodezyjne z 30 stycznia 2023 r. (data wpływu 10 luty 2023 r.) oraz opisie tych zdjęć. Termin realizacji przedmiotowego zlecenia został wyznaczony na dzień 28 sierpnia 2023 r. Niezależnie od powyższego, w wyniku przeprowadzenia kwerendy akt, odnaleziono nierozpoznany dotychczas wniosek z 26 lutego 1990 r. (data wpływu 3 grudnia1990 r.) złożony przez L. A., S. A. i Z. T. oraz wniosek z 20 listopada 1990 r. (data wpływu 28 listopada1990) złożony przez E. W. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Prezydent stwierdził (powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2256/11, że "(...) W pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego i dopiero odmowa uwzględnienia tego wniosku lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. Skoro uprawnienia, o których mowa w przywołanym art. 215 zależą od tego, czy byłemu właścicielowi przyznano użytkowanie wieczyste, to sprawa przyznania użytkowania wieczystego wymaga rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności (...)". Mając na uwadze powyższą okoliczność postanowieniem z 28 lipca 2023 r., nr 351/SD/2023 Prezydent [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem z 26 lutego 1990 r. złożonym przez L. A., S. A. i Z. T. oraz wnioskiem z 20 listopada 1990 r. złożonym przez E. W. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z wymienionego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB 79/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomości położoną w [...] przy ul. [...][...], ozn. nr hip. [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku z z dnia 24 kwietnia 2018 r wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi zostały doręczone organowi w dniu 25 lipca 2018 r. Zatem, termin załatwienia sprawy, który został wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 25 października 2018 r. Wobec niewykonania wyroku Sądu z dnia 24 kwietnia 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 314/19 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych wynika także, że w sprawie został spełniony drugi z warunków dopuszczalności skargi (art. 154 § 1 p.p.s.a.), który dotyczy uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Skarżący - pismem z 28 czerwca 2023 r. - ponownie wezwali organ do wykonania wyroku z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB 79/18. Zatem, obie przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. zostały spełnione, a okoliczności sprawy uzasadniają wymierzoną organowi grzywnę. Zgodnie z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi w przedmiocie niewykonania wyroku nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Załatwienie sprawy po wniesieniu skargi może mieć natomiast wpływ na wysokość orzeczonej grzywny. Organ - postanowieniem z 28 lipca 2023 r., nr 351/SD/2023 - zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z 26 lutego 1990 r. złożonego przez L. A., S. A. i Z. T. oraz wniosku z 20 listopada 1990 r. złożonego przez E. W. o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Skarga na niewykonanie przez organ wyroku z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB 79/18 została wniesiona w dniu 26 lipca 2023 r. (pismo z 14 lipca 2023 r.), a zatem przed wydaniem ww. postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu na załatwienie sprawy wyznaczonego wyrokiem z 24 kwietnia 2018 r. oraz to, że Sąd już wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1 000 zł (wyrok z 22 sierpnia 2019 r.), Sąd uznał, że represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 3 000 zł. Ustalając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę, że po doręczeniu odpisu prawomocnego wyroku (tj. 16 października 2019 r.) oraz zwrocie akt administracyjnych w sprawie niewykonania wyroku (co miało miejsce 30 stycznia 2020 r.) - organ do dnia wydania postanowienia z 28 lipca 2023 r. nie rozpoznał sprawy niezwłocznie. Ponadto, jak wskazano wyżej - stosownie do art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. - Sąd stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 22 sierpnia 2019 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczności podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę, a przede wszystkim fakt, że na kwarenda akt ujawniła nierozpoznane wnioski o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie mogą usprawiedliwiać nierozpoznania sprawy przez tak długi okres czasu. Wobec zawieszenia postępowania Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącym sumy pieniężnej. Suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).