I SA/Wa 1682/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. D. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. I SA/Wa 1682/07 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta S. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] odmawiającą J. S. zasiłku celowego na leki w wysokości [...] zł, odzież, pościel, ręczniki, obuwie oraz strój do rehabilitacji na miesiąc czerwiec z uwagi na brak środków finansowych. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2007 r. J. S. wystąpiła o zasiłek celowy na leki w wysokości [...] zł oraz na odzież, pościel, ręczniki, obuwie oraz strój do rehabilitacji. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] odmówił J. S. przyznania zasiłku celowego na: leki we wnioskowanej wysokości [...] zł, odzież, pościel, ręczniki, obuwie oraz strój do rehabilitacji na miesiąc czerwiec. Odmowę przyznania zasiłku celowego organ pierwszej instancji uzasadnił brakiem środków finansowych MOPS-u oraz udzieleniem wnioskującej zasiłku celowego w miesiącu czerwcu w wysokości [...] zł oraz zasiłku na żywność w wysokości [...] zł. Organ pierwszej instancji podał, że na miesiąc czerwiec 2007 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował sumą 4800 zł. na zasiłki celowe, pomoc otrzymało 40 gospodarstw domowych na sumę średnio po 120 zł. J. S. w miesiącu czerwcu otrzymała w sumie kwotę [...] zł tytułem zasiłku celowego (w tym [...] zł. na żywność). Posiadając ograniczony budżet Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest w stanie uwzględnić potrzeb wszystkich osób, a szczególnie tych, którzy dysponują swoimi zasobami. Organ wskazał, że J. S. posiada tytuł prawny do budynku o powierzchni zabudowy [...] m.kw. oraz do działki, na której posadowiony jest ten budynek. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. S., podnosząc że Kierowniczkę MOPS-u cechuje wrogie nastawienie do odwołującej, zasiłki celowe otrzymują głównie osoby z marginesu społecznego i rodziny patologiczne i jest to pomoc znacznie wyższa. Wskazała, że nie udzielenie jej pomocy na drobne naprawy domu (przeciekający dach i rynny) spowodowało zniszczenie wszystkich sprzętów domowych i odzieży, w domu brak prądu, wody, światła ogrzewania, szyby są powybijane. Odwołująca podała, że przebyła zawał serca, cierpi na chorobę wieńcową serca, na stawy, kręgosłup, jest alergikiem i nie może, co zaleca jej MOPS, nosić rzeczy używanych. Ze względu na schorzenia stawów i stóp musi nosić obuwie z miękkiej skóry firmy ortopedycznej " Schoola". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. S., decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że J. S. oprócz stałych świadczeń w postaci zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego na miesiąc czerwiec MOPS przyznał zasiłek celowy w wysokości [...] zł. oraz zasiłek celowy na dożywianie w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy powołując się na art. 39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. wyjaśnił, ze zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza, że wszystkie żądania i oczekiwania wnioskującego muszą być spełnione. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie również interesy innych osób, będących w trudnej sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe, jakimi dysponował w czerwcu 2007 r. Podano, że budżet na zasiłki celowe wynosił kwotę 4800 zł. , zaś z wnioskiem o pomoc w postaci zasiłków celowych wystąpiło 40 osób. Ponadto na terenie działania Ośrodka mieszka wiele osób, w tym całych rodzin, które z uwagi na sytuację materialną kwalifikują się do tej pomocy. Kolegium podkreśliło, że odwołująca systematycznie otrzymuje z MOPS-u świadczenia pieniężne: zasiłki stałe, zasiłki okresowe, zasiłki celowe, zasiłki pielęgnacyjne i pomoc finansową na dożywianie. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki i możliwości osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest zdeterminowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Kolegium odnosząc się do zarzutu nienależytego wykonywania obowiązków służbowych przez pracowników MOPS wskazało, że zarzuty te nie mogą być przedmiotem oceny bowiem kontroli organu wyższego stopnia nie podlega zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez pracowników MOPS (art. 227 kpa). Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2007 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. Skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja dotyczy kilku jej pism, które kierowała do MOPS a nie zostały rozpatrzone w 7 dniowym terminie, nie jest możliwe zakupienie za [...] zł wyszczególnionych w decyzji: leków, odzieży, pościeli, ręczników, sprzętu ortopedycznego firmy School oraz stroju do rehabilitacji, które to żądania zgłaszała w osobnych pismach. Ponadto skarżąca opisała swoją trudną sytuację materialną oraz schorzenia. Podniosła, że mimo iż mieszka w domu bez elektryczności, wody, ogrzewania, to nigdy nie dostała z MOPS-u pomocy finansowej na remont domu (przeciekający dach), na ogrzewanie domu. Wszystkie pieniądze jest zmuszona przeznaczyć na codzienny zakup wody źródlanej, gaz do kuchenki i telefon komórkowy. Organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę ani stanu zdrowia ani sytuacji bytowej skarżącej. Do skargi załączono: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia o stanie zdrowia oraz wykaz leków na jeden miesiąc ze wskazaniem kwoty [...] zł. potrzebnej na ich zakup. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie należy wskazać, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593 ze zm.). Zgodnie z art.2 ust.1 powyższej ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie przezwyciężyć, wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Z akt administracyjnych wynika, że J. S. podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 29 czerwca 2007 r. zażądała przyznania jej zasiłku celowego na zakup: leków, odzieży, pościeli, ręczników, obuwia firmy School i stroju rehabilitacyjnego. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. uznając, że wnioskująca o przyznanie pomocy nie posiada żadnego dochodu a jedynym źródłem jego utrzymania są świadczenia, które systematycznie otrzymuje z ośrodka pomocy społecznej uznał, że zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie jej pomocy w miesiącu czerwcu formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na żywność oraz na inne potrzeby [...] zł. Świadczenia w łącznej wysokości [...] zł. zostały przyznane w miesiącu czerwcu. Natomiast odnośnie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na leki, odzież, ręczniki, pościel, obuwie oraz strój do rehabilitacji organ pomocy społecznej odmówił przyznania zasiłku. Należy stwierdzić, iż organ dokonał słusznej oceny, iż skarżąca należy do osób uprawnionych do otrzymania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, co uzasadniało przyznanie jej zasiłku celowego w miesiącu czerwcu na kwotę [...] zł. W przedmiotowej sprawie natomiast zasadniczą kwestią jest ocena, czy słusznie orzekł organ odmawiając pomocy na dalsze potrzeby wnioskującej tj. na leki, odzież, ręczniki, pościel, obuwie i strój do rehabilitacji. Stosownie do art.39 ust.1 i 2 powyższej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że decyzja o przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości określonej przez niego. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć ma względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osoby będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego aczkolwiek ma charakter uznaniowy, to nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art.3 ust.3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez Sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art.7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające w sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana powiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe, jakimi dysponował w miesiącu czerwcu 2007 r. Podano, że łączny budżet na zasiłki celowe wynosił 4800 zł., w miesiącu czerwcu pomoc otrzymało 40 gospodarstw domowych, czyli średnio w kwocie po 120 zł, na terenie działania ośrodka mieszkają rodziny bez żadnych źródeł dochodu. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym w sprawie zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje obu organów wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy a o odmowie przyznania skarżącej świadczeń na niektóre ze zgłaszanych przez nią w miesiącu czerwcu potrzeby decydowała nie tylko jej sytuacja życiowa, lecz także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Motywy rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco uzasadnione, co oznacza że decyzji tej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa ani przekroczenia granic uznania administracyjnego. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący, jak twierdzi skarżąca, wskazywania przez organ pierwszej instancji różnych kwot przeznaczonych na zasiłki celowe. Według skarżącej organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że dysponował kwotą 4800 zł, podczas gdy z innych pism wynika, że na zasiłki celowe mógł przeznaczyć kwotę 13000 zł. Z akt administracyjnych wynika, że istotnie organ pierwszej instancji dysponował kwotą 13000 zł., lecz było to w miesiącu lipcu 2007 r., a nie w miesiącu czerwcu 2007 r. Wynika to wprost z uzasadnienia decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], którą skarżącej przyznano zasiłek celowy w miesiącu lipcu 2007 r. W ocenie Sądu roszczenia skarżącej wynikają z jej przekonania, że świadczenia z pomocy społecznej mają jej zapewnić zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania. Z takim poglądem nie można się jednak zgodzić, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca objęta jest udzielaną systematycznie pomocą społeczną. W świetle powyższego Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach poniesionej pomocy prawnej udzielonej z urzędu znajduje uzasadnienie w par.18 ust.1 pkt.1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).