I SA/Wa 1684/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2007 r. sprawy ze skargi G.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P.W. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania G.J. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] orzekającej o przyznaniu G.J. pomocy w formie [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedstawiło następujący stan sprawy. W dniu [...] stycznia 2006 r. G.J., w trzech odrębnych pismach, wniosła o udzielenie pomocy w postaci [...], [...], [...] oraz [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] Prezydent W. przyznał G.J. pomoc w formie [...] i [...]. W decyzji wskazano również, że po odbiór przyznanych rzeczy należy zgłosić się do Towarzystwa Charytatywnego im. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przeprowadzony wywiad oraz zebrany materiał dowodowy potwierdził podstawę i konieczność udzielenia pomocy w zakresie w/w decyzji. Od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2006 r. G.J. wniosła odwołanie. W odwołaniu podniosła, że nie może korzystać z magazynu instytucji charytatywnej, gdyż odzież znajdująca się tam jest używana i źle zdezynfekowana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w wyniku rozpoznania odwołania, stwierdziło, że odwołanie nie zostało wniesione w terminie. Kolegium wskazało, że odwołanie od decyzji wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w dniu [...] marca 2006 r. Decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] lutego 2006 r. o przyznaniu G.J. pomocy w formie [...] i [...] została doręczona wnioskodawczyni w dniu [...] lutego 2006 r. Na tę okoliczność wskazuje pismo zawierające oświadczenie o odbiorze decyzji przez G.J. wraz z zasiłkiem stałym w dniu [...] lutego 2006 r., sporządzone w Ośrodku Pomocy Społecznej [...], potwierdzone za zgodność przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Zdaniem Kolegium takie oświadczenie należy uznać za poświadczenie terminu odbioru decyzji spełniające kryteria kodeksu postępowania administracyjnego, stąd też od daty [...] lutego 2006 r. należy liczyć 14-dniowy termin do złożenia odwołania. Wspomniany dokument jest dołączony do akt sprawy. Kolegium wskazało ponadto, że decyzja organu pierwszej instancji zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości zaskarżenia poprzez wniesienie odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w terminie zawitym 14 dni od daty doręczenia. Tymczasem odwołanie G.J. od powyższej decyzji nieopatrzone datą wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w dniu [...] marca 2006 r., a więc dwanaście dni po terminie. W tej sytuacji rzeczą strony było wykazanie, że w terminie 14 dni złożyła odwołanie, względnie, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Kolegium dalej wyjaśniło, jakie skutki wiążą się z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania i wskazało, że obliguje to organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania, wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby, więc rażące naruszenie prawa, co jednoznacznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 14 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I SA 1823/98, ONSA z 2000 r. nr 2, poz.70). Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], złożyła G.J. wnosząc o uchylenie orzeczeń administracyjnych wydanych w tej sprawie. W skardze opisała obszernie swoją sytuację osobistą i przestawiła powody, dla których nie może korzystać z punktów pomocy charytatywnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga została uwzględniona, jednakże z innych powodów, niż wskazane w skardze. W ocenie sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wyjaśniło w wystarczającym stopniu stanu sprawy, a dowody na których się oparło nie mogą być uznane za dostatecznie świadczące o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przez G.J. Zgodnie z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji administracyjnej. Termin określony w tym przepisie jest terminem prekluzyjnym dla strony, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Warunkiem skuteczności czynności prawnej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie wydając postanowienie przewidziane w art. 134 k.p.a., chyba że strona prosi o przywrócenie uchybionego terminu stosownie do art. 58 i następnych k.p.a. i wniosek ten zostanie uwzględniony. Zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości - art. 16 § 1 k.p.a. (wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99, niepubl.; wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 18 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2865/94, niepubl.). W tej sytuacji stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a., w przeciwnym bowiem wypadku postanowienie stwierdzające takie uchybienie narusza art. 7 i 77 k.p.a., co stanowi podstawę do jego uchylenia. Wskazać należy także, że doręczenie decyzji jest czynnością procesową organu administracji publicznej, z którą przepisy kodeksu wiążą skutki prawne. Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza ogólny wymóg doręczenia pisma za pokwitowaniem. Przez pokwitowanie należy rozumieć potwierdzenie doręczenia pisma przez odbierającego pismo swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. W przypadku, gdy odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może potwierdzić doręczenia, wówczas doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo i przyczynę braku jej podpisu (art. 46 k.p.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ustaliło, że decyzja Prezydenta W. została doręczona skarżącej w dniu [...] lutego 2006 r. w Ośrodku Pomocy Społecznej [...], równocześnie z zasiłkiem stałym. Jako dowód doręczenia skarżącej decyzji w dniu [...] lutego 2006 r. Kolegium wskazało dokument zawierający listę wypłat zasiłku stałego z kasy urzędu oraz oświadczenie zastępcy głównego księgowego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] potwierdzone za zgodność przez Dyrektora tego urzędu. Żaden z tych dokumentów nie zawiera pokwitowania doręczenia decyzji sporządzonego przez G.J. ani adnotacji doręczającego wskazującej przyczynę braku podpisu G.J.. Dokument zawierający listę wypłat z kasy urzędu nie może być uznany za dokument poświadczający doręczenie decyzji skarżącej, z tego względu, że pokwitowanie sporządzone przez G.J. dotyczy wyłącznie otrzymania zasiłku stałego. A zatem należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., uznając, że skarżąca przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 k.p.a., oparło się na materiale dowodowym, który nie może być uznany za wystarczający. Wydanie zaś postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, narusza art. 7 i 77 k.p.a., co stanowi podstawę do jego uchylenia. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji. Na podstawie art. 152 tej ustawy sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.