I SA/Wa 1684/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lipca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta W. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] – utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiony został następujący stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 1993 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności szczegółowo wyliczonych nieruchomości oznaczonych w operacie ewidencji gruntów obrębu N. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając z urzędu, decyzją z [...] maja 2009 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1993 r. w części stwierdzającej nabycie przez Gminę Miejską W. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Prezydent Miasta W. podnosząc, że w dniu 27 maja 1990 r. w operacie ewidencji gruntów obrębu N. [...] figurowała cała działka nr [...], która stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała we władaniu terenowego organu stopnia podstawowego. Minister niewłaściwie orzekł o istnieniu podstaw do wyłączenia z komunalizacji części działki [...] oznaczonej obecnie jako działka [...]. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie nie wykazuje żadnych nowych istotnych okoliczności mogących podważyć stanowisko wyrażone w decyzji z [...] maja 2009 r. W tej decyzji w sposób prawidłowy wyjaśnione zostało, iż przy wydawaniu kontrolowanej decyzji Wojewody [...] doszło w jej ściśle określonej części do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Stosownie do tych przepisów, wojewoda uznając, że w dniu 27 maja 1990 r. mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, stało się z mocy prawa mieniem właściwych gminy, wydawał decyzję w sprawie stwierdzenia nabycia tego mienia. W przedmiotowej sprawie nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] KM [...] w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w pasie ulicy [...], która na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwie bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35, poz. 179) została zakwalifikowana do kategorii dróg wojewódzkich. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) w dniu 27 maja 1990 r. zarząd nad drogami wojewódzkimi należał do terenowych organów administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia wojewódzkiego. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 grudnia 1998 r. sygn. I S.A. 2108/97 uznał, że zarząd ten nie miał cech zarządu w rozumieniu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd przyjął też, że drogi wojewódzkie nie należały do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Z tych względów przedmiotowa nieruchomość nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Wojewoda określił komunalizowaną nieruchomość zgodnie z oznaczeniem ewidencyjnym aktualnym na dzień wydawania przez niego decyzji, czyli na dzień [...] lutego 1993 r. Okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość miała inne oznaczenie przed wyodrębnieniem działki [...] z działki [...] nie miała żadnego wpływu na przedmiot komunalizacji. Stanowiła ona bowiem określenie powierzchni gruntu będącego przedmiotem komunalizacji z mocy prawa w sposób wykluczający jakiekolwiek wątpliwości, bo odnoszący się do aktualnej na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej oznaczenia działki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina W. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lipca 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z [...] maja 2009 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1993 r. w części dotyczącej komunalizacji działki nr [...] zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym (...). Uzasadniając to stanowisko Gmina wskazała, że w decyzji z [...] maja 2009 r. zostały podtrzymane ustalenia, że przedmiotowa nieruchomość nie podlegała komunalizacji, gdyż w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w pasie ul. [...], zaliczonej do dróg wojewódzkich. Okoliczność, że nieruchomość ta w dacie komunalizacji z mocy prawa miała inne oznaczenie nie miała żadnego wpływu na przedmiot komunalizacji. W ocenie Gminy stanowisko Ministra nie znajduje uzasadnienia. Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w dniu komunalizacji z mocy prawa wchodziła w skład działki nr [...], tj. nieruchomości zabudowanej, stanowiącej własność Skarbu Państwa i pozostającej we władaniu terenowego organu stopnia podstawowego. Działka [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie stanowiła w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych w całości ani w części pasa drogowego ul. [...] zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich. Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że działka nr [...] o pow. [...] ha w dniu komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w pasie ulicy [...], która na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zarząd nad drogami wojewódzkimi należał do terenowych organów administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia wojewódzkiego. Zarząd ten nie miał cech zarządu w rozumieniu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Drogi te nie należały do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W decyzji z [...] lutego 1993 r. Wojewoda [...] określił komunalizowaną nieruchomość według oznaczenia ewidencyjnego aktualnego na dzień wydania tej decyzji. Tymczasem w sprawach komunalizacyjnych decyduje stan faktyczny i prawny nieruchomości istniejący w dniu 27 maja 1990 r., co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. I S.A./Wa 331/08 i Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. I OSK 818/07, z których jednoznacznie wynika, że dokonywanie ustaleń odnoszących się do tej daty na podstawie danych z ewidencji gruntów z okresu późniejszego nie mogło być uznane za prawidłowe i zgodne z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Z powołanego przepisu wynika, że nabycie mienia następuje z dniem 27 maja 1990 r. z mocy samego prawa. Oznacza to, że skuteczność komunalizacji na podstawie tego przepisu zdeterminowana jest wystąpieniem przesłanek na dzień wskazany w tym przepisie, zaś decyzji, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, przypisać można jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdza ona zaistniały z dniem 27 maja 1990 r. skutek prawny. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. I OSK 881/08 wskazał, że art. 5 ust. 1 miał na celu uregulowanie stanu prawnego określonych nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy, a nie na dzień wydania decyzji w tym zakresie. Także już w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1996 r. sygn. OPK 2/96 (ONSA 1997/1/5) wyrażony został pogląd dotyczący nabycia mienia z mocy prawa i w jej uzasadnieniu wskazano, że nabycie uprawnienia jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki nabycia. Skutek w postaci uprawnienia następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Skoro przedmiotowa działka w dniu 27 maja 1990 r. nie była ewidencyjnie wyodrębniona, wchodziła bowiem w skład działki [...], to należało uznać, że w tym dniu w sensie prawnym nie istniała a jak wskazano wyżej decyduje stan prawny i faktyczny nieruchomości z dnia wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. Ponadto, jak prawidłowo ustalił Minister, ze względu na pełnienie funkcji części drogi wojewódzkiej, nad którą zarząd sprawował terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, to brak było podstaw do komunalizacji na tej podstawie prawnej. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).