I SA/Wa 1684/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpoznaniu odwołania J. O. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] czerwca 2012r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie specjalnego zasiłku celowego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. W dniu [...] sierpnia 2011 roku J. O. zwrócił się z podaniem o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zabezpieczenie swoich potrzeb bytowych. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. Nr [...] organ przyznał zainteresowanemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zabezpieczenie swoich potrzeb. Ponadto organ decyzją z dnia [...] sierpnia Nr [...] przyznał J. O. zasiłek okresowy w kwocie [...] zł na okres od 1 sierpnia 2011r do 31 sierpnia 2011r. Natomiast decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. Nr [...] odmówił świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego. Powodem odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku celowego był zapis art. 41 ust 1 ustawy o pomocy społecznej mówiący, iż specjalny zasiłek celowy przyznawany jest w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. J. O. tegoż kryterium nie przekraczał (dochód [...]zł). Po wniesieniu przez J. O. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] września 2011r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Po wniesieniu przez zainteresowanego skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012r., sygn. akt I SA/Wa 2078/11 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz decyzję organu pierwszej instancji oraz zobligował organ pierwszej instancji do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i przeanalizowanie potrzeb zainteresowanego. Przeprowadzając ponowne postępowanie organ pierwszej instancji zwrócił się do zainteresowanego z wezwaniem do stawiennictwa w siedzibie organu w celu przeprowadzenia dowodu w formie przesłuchania go w charakterze strony. Zainteresowany nie stawił się w celu jego przesłuchania ani w dniu 1 czerwca 2012r. ani też w dniu 12 czerwca 2012r. Z tego względu wydając decyzję, i ponownie odmawiając skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku celowego, organ pierwszej instancji oparł się na dotychczasowych dowodach. Organ uznał, że nie mógł załatwić pozytywnie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego ponieważ istniejące potrzeby bytowe, jak też związane z podjęciem pracy prze zainteresowanego zostały zaspokojone w formie zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego. Organ stwierdził, że na przeszkodzie przyznania specjalnego zasiłku celowego stoi treść cytowanego wyżej przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Od powyższej decyzji J. O. wniósł odwołanie w, którym podniósł, że nie został powiadomiony o terminie przesłuchania. W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. podzieliło ustalenia i stanowisko organu I instancji . W uzasadnieniu wskazało , że zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Wyjaśniło, że zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nabycie prawa do świadczenia z pomocy społecznej w tym zasiłku celowego jest uzależnione od spełnienia przez wnioskodawcę warunków określonych w ustawie o pomocy społecznej. Jednym z warunków, określonym w art. 8 ust. 1 pkt. 1 w/w ustawy, jest obowiązek nie przekroczenia kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej została określone na poziomie [...] zł. Organ II instancji ustalił, że J. O. jest osobą, samotnie gospodarującą. Jego dochód w momencie orzekania o odmowie przyznania prawa do specjalnego zasiłku celowego wynosił [...] zł zaś ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło [...] zł. Podkreślił, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. poprawnie przeprowadził ponowne postępowanie, będące realizacją wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, i w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozważył możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Zasadnie ponownie odmówił zainteresowanemu prawa do specjalnego zasiłku celowego. Organ w celu uzupełnienie materiału dowodowego zaplanował bowiem przesłuchanie J. O. w charakterze strony, stosownie do treści art. 86 Kpa, w którym stwierdza się, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Pomimo dwukrotnego prawidłowo doręczonego wezwania zainteresowany nie stawił się na przesłuchanie. Organ uznał zatem, że orzekając ponownie (po wyroku sądu) oprze się na dotychczasowym materiale dowodowym. Organ wydając zaskarżoną decyzję uznał, iż nie ma możliwości przyznania J. O. prawa do specjalnego zasiłku celowego gdyż stoi to w sprzeczności z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ dochód zainteresowanego nie przekraczał wymaganego kryterium dochodowego, a jego potrzeby zgłaszane we wniosku zostały zaspokojone w formie zasiłku celowego i okresowego Z omawianego przepisu wynika, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku udzielenia wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego. Uznanie administracyjne w tym przypadku obejmuje zarówno rozstrzygniecie co samego udzielenia pomocy w tej formie, jak też co do wysokości świadczenia. Rolą organu rozpatrującego wniosek o przyznanie tego świadczenia jest jednak wnikliwe ustalenie, w jakiej sytuacji osobistej, rodzinnej, życiowej, majątkowej znajduje się wnioskodawca. Należy zbadać, jakie osiąga dochody, jakie ma wydatki i co spowodowało, że strona uznaje, iż strona uznaje, iż znalazła się w szczególnej sytuacji uzasadniającej udzielenie tego nadzwyczajnego wsparcia. Zainteresowany nie stawiając się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej celem jego przesłuchania w charakterze strony uniemożliwił organowi pierwszej instancji dokonania powyższych ustaleń. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. działanie organu pierwszej instancji było prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję złożył do tutejszego Sadu J.O. W obszernym uzasadnieniu wskazał przede wszystkim, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Nie stawił się na wezwania organu bez swojej winy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Sprawa niniejsza była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. I SA/Wa 2078/11, zakończonej wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012r. Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przede wszystkim podkreślić należy, że w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku Sąd uchylając zaskarżoną decyzję SKO oraz decyzję organu I instancji wskazał, że w sytuacji, gdy skarżący J. O. nie przekroczył kryterium dochodowego, organ I instancji jego wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej powinien rozpoznać na zasadach określonych w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a nie odmówić mu zasiłku celowego specjalnego z powodu nie przekroczenia przez niego kryterium dochodowego w oparciu o treść art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił , że skoro ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący jest uprawniony, z powodu nieprzekroczenia kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, do przyznania pomocy pieniężnej, organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie, powinien ustalić czy zaspokojenie potrzeby, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Sąd wskazał, na treść odwołania i skargi złożonych przez J. O. z których wynika, iż potrzebą, na jaką wskazuje skarżący w niniejszej sprawie jest sfinansowanie wydatków związanych z podjęciem zatrudnienia.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] na którą powołał się organ II instancji przyznano skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł przeznaczony na dofinansowanie wnioskowanych potrzeb. Jednakże nie wskazano, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej na dofinansowanie jakich konkretnie potrzeb został on przyznany. Tak naprawdę więc nie wiadomo czy decyzja w/w obejmowała również wskazywane przez skarżącego w skardze wydatki związane z podjęciem przez niego zatrudnienia, czy też potrzeba ta została zakwalifikowana przez organy jako żądanie specjalnego zasiłku celowego. Sąd podkreślił , że po dokładnym ustaleniu, że po stronie skarżącego występuje potrzeba, która nie może być zaspokojona w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków czyli wnioskowana pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Brak jest podstaw do przyjęcia, że organy obu instancji zrealizowały wskazane wyżej wytyczne. Przeprowadzając ponownie postępowanie organ I instancji zobowiązany do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i przeanalizowania potrzeb J.O. w oparciu o treść art. 39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, postanowił, w celu wykonania tego zobowiązania, przeprowadzić dowód z jego przesłuchania w charakterze strony. Ponieważ skarżący prawidłowo powiadomiony o terminach wysłuchania w dniach 1 czerwca 2012r. oraz 12 czerwca 2012r. nie stawił się, organ oparł się na dotychczasowych dowodach ( nie wskazując jakie to są dowody) i wbrew zaleceniom Sądu ponownie odmówił skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ust.1 cytowanej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło ustalenia i ocenę dokonaną przez GOPS. Niepodjęcie przez organy orzekające czynności zmierzających do należytego wykonania zaleceń Sądu, w tym wyjaśnienia sprawy w zakresie objętym treścią uchylonej decyzji, a mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie przepisów prawa procesowego, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji.