I SA/Wa 1685/23
WyrokWSA w Warszawie2023-12-01
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Anna Falkiewicz-Kluj, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu powszechnego, który ustalił, że dziecko od urodzenia wymaga stałej opieki i zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych na długi okres, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją odmawiającą uchylenia decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.?Ratio decidendi
Wyrok sądu powszechnego, który ustalił, że dziecko od urodzenia wymaga stałej opieki i zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych na długi okres, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., jeśli nie orzeka on o utracie mocy obowiązującej orzeczenia o niepełnosprawności, które stanowiło podstawę wydania kwestionowanych decyzji administracyjnych. Brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między treścią decyzji administracyjnej a późniejszym wyrokiem sądu, jeśli wyrok ten nie dotyczy orzeczenia stanowiącego podstawę wydania tej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Prawo do świadczenia zostało jej przyznane, a następnie uchylone decyzją Wójta Gminy, utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Podstawą uchylenia było nowe orzeczenie o niepełnosprawności córki, które nie zawierało wymaganego wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok sądu powszechnego, który ustalił, że córka od urodzenia wymaga stałej opieki i została zaliczona do osób niepełnosprawnych na długi okres. Kolegium odmówiło uchylenia swojej decyzji, uznając, że wyrok sądu powszechnego nie dotyczy orzeczenia stanowiącego podstawę uchylenia świadczenia i nie spełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach (dalej również jako "Kolegium/organ") zaskarżoną decyzją z 22 czerwca 2023 r., nr SKO.4003-834/2023, wydaną we wznowionym postępowaniu – odmówiło uchylenia własnej decyzji z 12 kwietnia 2022 r., nr SKO.4000-1806/2021, utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 23 września 2021 r., nr GOPS.4472.64.2021, w przedmiocie uchylenia A. M. (dalej również jako "Skarżącą") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką – A. R.
W zaskarżonej decyzji Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z 6 grudnia 2017 r. Skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką – A. R. Przy wniosku Skarżąca przedstawiła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 17 października 2017 r., nr [...], na podstawie którego A. R. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w okresie do 17 października 2020 r. W orzeczeniu zawarto wskazania, że A. R. wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jak też konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z 6 grudnia 2017 r., nr GOPS.4472.55.2017, Wójt Gminy [...] przyznał Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad A. R., na okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 października 2020 r.
Następnie, działając na podstawie art. 15h ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2020, poz. 374 ze zm.), Wójt Gminy [...], decyzją z 13 stycznia 2021 r., nr GOPS.4472.22.2021, zmienił od dnia 1 stycznia 2021 r. wysokość przysługującego Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres do upływu 60-tego dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W dniu 1 marca 2021 r. orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...], A. R. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w okresie do 29 lutego 2024 r. W orzeczeniu nie zawarto wskazania, że A. R. wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zawarto natomiast wskazanie, że A. R. wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Działając m.in. na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111) oraz art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), Wójt Gminy [...], decyzją z 23 września 2021 r., nr GOPS.4472.64.2021, uchylił własną decyzję z 6 grudnia 2017 r., nr GOPS.4472.55.2017, przyznającą Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad A. R. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko A. R. zostało przyznane Skarżącej w związku z treścią orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 17 października 2017 r., nr [...]. Wójt Gminy [...] odnotował następnie, że w dniu 1 marca 2021 r. zostało wydane nowe orzeczenie o niepełnosprawności A. R., które nie zawiera już wskazania dotyczącego konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co jest niezbędną przesłanką ustawową umożliwiającą uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższa okoliczność, w ocenie Wójta, stanowiła podstawę do uchylenia prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę.
Od powyżej decyzji Wójta Gminy [...] z 23 września 2021 r. odwołanie wniosła Skarżąca, natomiast po jego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z 12 kwietnia 2021 r., nr SKO.4000-1806/2021 – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, że uwzględniając treść art. 15h ust. 1 pkt 2 specustawy covidowej, orzeczenie o niepełnosprawności A. R. nr [...] z 17 października 2017 r., pomimo warunkowego przedłużenia jego ważności z mocy prawa, w związku z wydaniem kolejnego orzeczenia A. R. nr [...] z 1 marca 2021 r. – utraciło swoją ważność właśnie z tą datą. Kolegium podniosło również, że skoro z treści orzeczenia wydanego 1 marca 2021 r. nie wynika wymaganie wskazanie dotyczące punktu 7, a więc "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji", to oznacza, że dziecko Skarżącej nie spełniało też warunku zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium ustaliło również, że przed Wojewódzkim Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] toczyło się postępowanie odwoławcze od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z 19 października 2021 r., wydanego na wniosek Skarżącej złożony 23 września 2021 r. (zakończone wydaniem 28 stycznia 2022 r. orzeczenia nr WN-I.9531.2.1170.2021 utrzymującym w mocy zaskarżone orzeczenie z 19 października 2021 r.), a nie od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] wydane 1 marca 2021 r., które jest ostateczne.
Wobec powyższego, zdaniem Kolegium okoliczność ta powodowała, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane Skarżącej, stosownie do treści art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, winno być realizowane na podstawie orzeczenia nr [...] z 17 października 2017 r. – do końca miesiąca, w którym upływał termin jego ważności, a więc do końca miesiąca marca 2021 r. W ocenie Kolegium, organ I instancji zasadnie zatem podjął decyzję w sprawie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 12 kwietnia 2021 r., nr SKO.4000-1806/2021 nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, przez co stała się prawomocna.
Pismem z 19 stycznia 2023 r. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 12 kwietnia 2022 r., nr SKO. 4000-1806/2021, jako przesłankę wznowienia wskazując na przepis art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., czyli że decyzja Kolegium została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Precyzując tak nakreśloną podstawę wznowienia Skarżąca wyjaśniła, że wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z 23 listopada 2022 r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu odwołania Skarżącej od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 stycznia 2022 r., nr WN-I.9531.2.1170.2021, zostało ustalone, że A.R. została zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres do 7 maja 2031 r. oraz, że od urodzenia wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Oznacza to, zdaniem Skarżącej, że poprzednie orzeczenia o niepełnosprawności, w tym to, na którym oparte zostały skarżone decyzje - zostały zmienione przez wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z 23 listopada 2022 r. Dlatego, że decyzje, które zapadły w sprawie oparte były na błędnych orzeczeniach o niepełnosprawności, które zostały zmienione ustaleniami Sądu Rejonowego w S. w wyroku z 23 listopada 2022 r., to konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie w jej miejsce nowej decyzji uchylającej decyzję Wójta Gminy [...] z 23 września 2021 r., GOPS.4472.64.2021, oraz orzekającej co do istoty sprawy poprzez przyznanie A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy na osobę R.A. za okres zgodny z wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z 23 listopada 2023 r., sygn. akt [...], tj. od urodzenia do dnia 7 maja 2031 r. (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Postanowieniem z 1 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach postanowiło wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją Kolegium z 12 kwietnia 2022 r., nr SKO.4000-1806/2021.
Decyzją z 22 czerwca 2023 r., nr SKO.4003-834/2023, Kolegium odmówiło uchylenia własnej decyzji z 12 kwietnia 2022 r., nr SKO.4000-1806/2021, utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 23 września 2021 r., nr GOPS.4472.64.2021, w przedmiocie uchylenia A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką – A.R. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wyjaśniło, że przedmiotem postępowania odwoławczego zakończonego przed Kolegium ostateczną decyzją z 12 kwietnia 2022 r. była decyzja organu I instancji z 23 września 2021 r., nr GOPS.4472.64.2021, którą uchylono Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustalone decyzją Wójta Gminy [...] z 6 grudnia 2017 r., nr GOPS.4472.55.2017. Podstawę faktyczną przyznania wówczas świadczenia pielęgnacyjnego stanowiło orzeczenie nr [...], którym jako wyjaśniło Kolegium, legitymowało się dziecko Skarżącej – A. R., wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] 17 października 2017 r. Natomiast, podstawą faktyczną uchylenie tego prawa Skarżącej było ostateczne orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 1 marca 2021 r., nr [...]. Jak wynikało bowiem z treści tego orzeczenia – nie zostało zawarte w nim wymagane wskazanie dotyczące punktu 7, a więc "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". Zatem zdaniem Kolegium, brak tego wskazania powodował, że po dniu 1 marca 2021 r. dziecko Skarżącej nie spełniało warunku zawartego w art. 17 ust. 1 ustawy. Organ wskazał w tym zakresie również na przepis art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), który przewiduje, że z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy: zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium, tym tzw. "nowym orzeczeniem" w rozumieniu powołanego wyżej art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy jest właśnie ww. orzeczenie z 1 marca 2021 r.
Dlatego też, jak wyjaśniło następnie Kolegium, w celu kontynuacji pobierania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 kwietnia 2022 r. niezbędne było wylegitymowanie się przez Skarżącą orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na rzecz córki A.R. wraz ze wskazaniami zawartymi w art. 17 ust. 1 oraz złożenie przez nią "nowego wniosku" o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jako wszczynającego postępowanie w nowej sprawie na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że takiego orzeczenia i wniosku Skarżącą nie składała do organu I instancji przed wydaniem decyzji z 23 września 2021 r., nr GOPS.4472.64.2021.
Jednocześnie organ ustalił, że z przekazanej przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności informacji wynika, że przed Wojewódzkim Zespołem toczyło się postępowanie odwoławcze od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 19 października 2021 r., nr [...], wydanego na wniosek Skarżącej złożony 23 września 2021 r. W sprawie orzeczenia Powiatowego Zespołu z 19 października 2021 r., nr [...], Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności podjął 28 stycznia 2022 r. orzeczenie nr WN-1.9531.2.1170.2021 utrzymujące je w mocy, które następnie zostało zmienione przez Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 23 listopada 2022 r., sygn. akt IV U 118/22, na co obecnie powołuje się Skarżąca. Jak wskazało przy tym Kolegium, wyrok Sądu Rejonowego nie dotyczy jednak orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 1 marca 2021 r., nr [...], które legło u podstaw uchylenia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córką, ponieważ jest ono ostateczne. Kolegium zauważyło także, że wskazane wyżej oba orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] były wydane przy zmienionym stanie faktycznym, bowiem obejmowały inny zakres schorzeń powodujących niepełnosprawność dziecka Skarżącej, tj.: orzeczenie z 1 marca 2021 r. dotyczyło schorzeń oznaczonych symbolami "[...]", natomiast orzeczenie z 19 października 2021 r. dotyczyło schorzeń oznaczonych symbolami "[...]".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownej analizie całokształtu sprawy, w tym argumentów Skarżącej, nie stwierdziło zatem, aby podjęcie ostatecznej decyzji kończącej postępowanie sprawie uchylenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło w wyniku zaistnienia przesłanki zawartej w art. art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. lub którejkolwiek z pozostałych przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., co uzasadniałoby uchylenie na postawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. ostatecznej decyzji z 12 kwietnia 2022 r. i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Dlatego też na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Kolegium uznało za zasadne odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Kolegium z 22 czerwca 2023 r. wywiodła Skarżąca, która zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 22 czerwca 2023 r. Zarzuciła jej natomiast naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt. 8 k.p.a. polegający na braku wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 12 kwietnia 2022 r., nr. SKO.4000-1806/2021 odmawiającą przyznania A. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydaną w oparciu o orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z dnia 1 marca 2023 r. (nie zawierającego wskazania dotyczącej stałej i koniecznej opieki) w sytuacji gdy z dniem 23 listopada 2022 r. wydane zostało orzeczenie Sądu Rejonowego w S. sygn. akt. [...] ustalające, że córka A. M. od urodzenia wymaga koniecznej i stałej pomocy i opieki osób trzecich od urodzenia - co stanowi przesłankę wznowieniową;
2) naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w S. z 23 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt. [...] załączonego do wniosku o wznowienie postępowania ustalającego konieczność stałej i długotrwałej opieki nad córką A. M. ze strony osób trzecich od urodzenia, co w konsekwencji doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń w zakresie oceny stopnia jej niepełnosprawności na podstawie poprzednich orzeczeń niepełnosprawności, które wraz z wydaniem w/w wyroku powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego;
3) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo wydania prawomocnego orzeczenia sądowego ustalającego niezdolność do samodzielnej egzystencji córki A. M. od urodzenia.
Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, oraz nie sprzeciwiło się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Zgodnie natomiast z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie wykazała, że zaskarżona decyzja Kolegium nie narusza obowiązującego prawa.
Podkreślić należy przede wszystkim, iż niniejsze postępowanie przed Kolegium prowadzone było w trybie nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznie zakończonej - art. 145 k.p.a., którego przedmiotem jest jedynie weryfikacja prawidłowości ustalenia stanu faktycznego z punktu widzenia wykluczenia ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa (B. Adamiak [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 9, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, wyd. 3, s. 360 i nast.). Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 16 k.p.a., ma ono charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego. Stąd też, jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, ale tylko w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła ta decyzja, dotknięte jest jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia w sposób wyczerpujący przesłanki wznowienia postępowania, które są związane z kwalifikowaną wadliwością postępowania, powodującą możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść decyzji i w konsekwencji wyeliminowanie wadliwego rozstrzygnięcia.
Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącej, która wskazała na istniejącą w sprawie – jej zdaniem – podstawę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Wskazana przez Skarżącą podstawa wznowienia dotyczy wyroku Sądu Rejonowego w S. z 23 listopada 2022 r., sygn. akt [...], na mocy którego, po rozpoznaniu odwołania Skarżącej od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie z 28 stycznia 2022 r., nr [...], Sąd ustalił, że A. R. (córka Skarżącej) została zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres do 7 maja 2031 r. oraz, że od urodzenia wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem Skarżącej, wyrok ten ma zastosowanie i znaczenie dla sprawy niniejszej, ponieważ poprzednie orzeczenia o niepełnosprawności jej córki, w tym to, na którym oparte zostały kwestionowane decyzje, czyli orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. nr [...] z 1 marca 2021 r. – zostały zmienione właśnie przez ten wyrok.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. odnosi się do ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o ustalenia dokonane w innej decyzji lub orzeczeniu sądu. Wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie powyższego przepisu jest uzasadnione w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna lub prawomocne orzeczenie sądu, w oparciu, o które ukształtowano prawa i obowiązki stron w innej decyzji administracyjnej, zostały następnie uchylone lub zmienione. Uchylenie lub zmiana decyzji lub orzeczenia sądu nie wywołuje zatem bezpośredniego skutku w postaci pozbawienia mocy obowiązującej, wydanej na ich podstawie decyzji administracyjnej, ale jest okolicznością umożliwiającą wznowienie postępowania i ponowne rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej. Warunkiem weryfikacji decyzji wskutek wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. jest ustalenie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy treścią decyzji innego organu lub orzeczenia sądu, a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji późniejszej, czyli stwierdzeniem, że wcześniejsze orzeczenie innego organu lub sądu stanowiło konieczną przesłankę wydania decyzji pochodnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 416/22, LEX nr 3610734).
Mając zatem na uwadze powyższe stanowisko, które Sąd orzekający w pełni aprobuje, zgodzić się należy z organem, że w przypadku wyroku Sądu Rejonowego w S. z 23 listopada 2022 r., sygn. akt IV U [...], nie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., mianowicie na podstawie wspomnianego orzeczenia Sąd nie orzekł o utracie mocy obowiązującej orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z 1 marca 2021 r., nr [...], które stanowiło podstawę wydania kwestionowanych obecnie przez Skarżącą decyzji, i które to orzeczenie nadal obowiązuje (do 29 lutego 2024 r.).
Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można bowiem pominąć, że Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z 23 listopada 2022 r., po rozpoznaniu odwołania Skarżącej od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Warszawie z 28 stycznia 2022 r., nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z 19 października 2021 r., nr [...] – ustalił, że A. R. została zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres do 7 maja 2031 r. oraz, że od urodzenia wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sąd Rejonowy wyrokował zatem w sprawie zainicjowanej odrębnym wnioskiem Skarżącej (złożonym 23 września 2021 r.) o ustalenie niepełnosprawności córki, niż postępowanie w którym wydano orzeczenie z 1 marca 2021 r., nr [...].
Abstrahując od kwestii, że w obrocie prawnym obowiązuję obecnie orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z 1 marca 2021 r., nr [...], w orzeczeniu którym nie zawarto wskazania, że A. R. wymaga konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to powyższy wyrok Sądu Rejonowego w S. nie mógł mieć znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia wznowionej sprawy – wszak to orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z 1 marca 2021 r., nr [...], stanowiło podstawę uchylenia prawa Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, a nie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 stycznia 2022 r., nr [...] oraz Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z 19 października 2021 r., nr [...], które Skarżąca zakwestionowała w odwołaniu do Sądu Rejonowego w S.
W tym przypadku brakuje zatem bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy treścią decyzji Kolegium z 12 kwietnia 2022 r., nr SKO.4000-1806/2021, utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 23 września 2021 r., nr GOPS.4472.64.2021, w przedmiocie uchylenia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a rozstrzygnięciem zawartym w późniejszym wyroku Sądu Rejonowego w S.z 23 listopada 2022 r., sygn. akt [...]. Mówiąc innymi słowami – orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 28 stycznia 2022 r., nr [...] oraz Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 19 października 2021 r., nr [...], nie stanowiły koniecznej przesłanki wydania decyzji Wójta Gminy [...] z 23 września 2021 r., nr [...], utrzymanej następnie w mocy przez Kolegium decyzją z 12 kwietnia 2022 r., nr SKO.4000-1806/2021.
Poza tym, na co słusznie uwagę zwróciło Kolegium, oba orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. były wydane przy zmienionym stanie faktycznym – zostały bowiem wydane w zakresie innych schorzeń powodujących niepełnosprawność A. R., tj.: orzeczenie z 1 marca 2021 r. dotyczyło schorzeń oznaczonych symbolami "10-N, 07-S", natomiast orzeczenie z 19 października 2021 r. dotyczyło schorzeń oznaczonych symbolami "10-N, 03-L, 07-S".
Sąd nie kwestionuje przy tym okoliczności, że na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w S. z 23 listopada 2022 r., sygn. akt [...], A.R. została zaliczona do osób niepełnosprawnych na okres do 7 maja 2031 r. oraz, że od urodzenia wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie można jednak tracić z pola widzenia regulacji zawartej w art. 24 ust.2 i ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, mianowicie - prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jeżeli natomiast w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Natomiast użyte w art. 24 ust. 2a ww. ustawy określenie "wydanie orzeczenia" w odniesieniu do wyroku sądu należy rozumieć jako datę stwierdzenia jego prawomocności. W realiach niniejszej sprawy kolejny wniosek o ustalenie niepełnosprawności córki Skarżąca złożyła 23 września 2021 r., czyli w tożsamej dacie jak data wydania decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] o uchyleniu pobieranego przez Skarżącą świadczenia, oraz po ponad pięciu miesiącach od chwili wydania orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 1 marca 2021 r., nr [...], od którego Skarżąca nie zdecydowała się odwołać (nie wynika to przynajmniej z akt sprawy, ani z wyjaśnień Skarżącej). A zatem zmiana orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 28 stycznia 2022 r., nr [...], przez Sąd Rejonowy w S. w wyroku z 23 listopada 2022 r., który uprawomocnił się z dniem 3 stycznia 2023 r., umożliwiała Skarżącej wystąpienie do organu pomocowego z nowym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A. R. i uzyskanie wnioskowanego świadczenia również za okres wcześniejszy, sprzed wyroku Sądu Rejonowego w S. z 23 listopada 2022 r., stosownie do treści art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych (w realiach niniejszej sprawy – począwszy od września 2021 r.). Ponadto jak wynika z treści pisma Skarżącej z 28 czerwca 2023 r., Skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne do września 2021 r.
Zasadnie zatem Kolegium uznało, że brak jest podstaw do uchylenia własnej decyzji z 12 kwietnia 2022 r., nr SKO.4000-1806/2021, utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 23 września 2021 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką – A.R. Organ prawidłowo uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki wznowienia, w tym z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W tej sytuacji organ słusznie uznał, że brak było podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Przeprowadzone w sprawie postępowanie było zgodne z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ w prawidłowy sposób rozpatrzył całość materiału dowodowego wymaganego dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadnił zajęte stanowisko. Zaskarżona decyzja Kolegium odpowiada zatem prawu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło