I SA/Wa 1687/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2009 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa Państwowego z siedzibą w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego [...] Przedsiębiorstwa Państwowego z siedzibą w W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o odmowie zmiany w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2007 r. nr [...], którą nie wyrażono zgody na wynajem przez Ministra Środowiska powierzchni biurowej w budynku przy ul. [...] w W. dla Biura [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił następujący stan sprawy: Minister właściwy do spraw administracji publicznej prowadzi gospodarkę nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa na potrzeby statutowe jednostek organizacyjnych wymienionych w art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 43 ust. 3 tej ustawy, nieruchomości oddane w trwały zarząd ministerstwom lub części tych nieruchomości mogą być oddawane w najem, dzierżawę lub użyczenie za zgodą ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wyraził zgody na najem części nieruchomości przy ul. [...] dla Biura [...], a w postępowaniu odwoławczym podtrzymał swoją decyzję. W uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania Biuro [...] podniosło, że nie brało udziału w postępowaniu, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania. Biuro podniosło też, że decyzje w obu instancjach wydał ten sam pracownik, który podlega wyłączeniu z mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i stanowi to zgodnie z aart. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. drugą przesłankę wznowienia postępowania. Stronami postępowania prowadzonego na podstawie art. 43 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami są państwowa jednostka organizacyjna i organ reprezentujący Skarb Państwa, zobowiązany do gospodarowania nieruchomościami zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki. Biuro [...] nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu z wniosku Ministerstwa Środowiska o wyrażenie zgody na najem części nieruchomości przy ul. [...] w W. Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności ze względu na swój interes lub obowiązek. O istnieniu interesu prawnego rozstrzyga przepis prawa materialnego pozostający w bezpośrednim związku z podstawą prawną decyzji. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Wnioskodawca nie jest stroną postępowania administracyjnego prowadzonego przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej z wniosku Ministerstwa Środowiska w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do przedstawionego we wniosku o wznowienie postępowania zarzutu, że decyzja wydana została przez pracownika, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., Minister uznał, że postępowanie prowadzone w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie ma nic wspólnego z postępowaniem instancyjnym. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. ten sam organ dwukrotnie wydaje decyzje w tej samej sprawie. Tym samym dyspozycja art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania. Tak więc w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma zastosowanie nakaz wyłączenia pracownika przewidziany w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 1999 r. sygn. II S.A. 291/99 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2005 r. sygn. VI S.A./Wa 2215/04). Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, złożonego przez Dyrektora Biura [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Biuro [...] podniosło, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji błędnie ustalił, że nie jest ono stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżące Biuro zarzuciło pominięcie faktu, że nie brało ono udziału w postępowaniu, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę wznowienia postępowania. Ponadto w ocenie skarżącego decyzja została wydana przez pracownika, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga została uwzględniona, choć nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił. W pierwszej kolejności należało rozpatrzyć zarzut skargi odnoszący się do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Ze względu na to, że nad ministrem (samorządowym kolegium odwoławczym) nie ma już żadnego organu wyższego stopnia ustawodawca w art. 127 § 3 k.p.a., dla zachowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przewidział wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez ten sam organ. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Ten środek prawny posiada wszelkie cechy odwołania, za wyjątkiem cechy dewolutywności. Nie może być żadnych wątpliwości co do tego, że jeżeli dana osoba brała udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, to w przypadku gdyby osoba ta rozpoczęła pracę w organie wyższego stopnia byłaby z mocy prawa na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłączona od udziału w postępowaniu odwoławczym w tej sprawie. Nie do przyjęcia jest twierdzenie, że powyższy przepis nie ma zastosowania do uregulowanego w art. 127 § 3 k.p.a. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Według art. 24 § 1 i art. 25 § 1 k.p.a. osoba piastująca funkcję ministra musi być traktowana tak samo jak każdy inny pracownik organu administracji. Podlega więc wyłączeniu na takich samych zasadach, jak wszyscy inni merytoryczni pracownicy swego urzędu. Zasada prawdy obiektywnej uzasadnia stosowanie przepisu art. 24 § 3 k.p.a. do wszystkich osób zatrudnionych w urzędzie rozumianym jako biurze organu administracyjnego, a więc także do osoby wykonującej funkcję tego organu. Pogląd ten może mieć zastosowanie także do wyłączenia z mocy prawa, w tym także na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W sytuacji, w której piastun funkcji ministra wydał w sprawie decyzję w charakterze organu pierwszej instancji, będzie on wyłączony od powtórnego rozpatrzenia sprawy w wyniku złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co nie oznacza, że w takim przypadku nastąpiłoby wyłączenie ministra jako organu administracji. Wyłączona bowiem jest osoba piastująca funkcję organu administracji, a nie sam organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. II OSK 213/06, niepubl.). Ugruntowane jest też stanowisko doktryny postępowania administracyjnego, iż art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (np. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski , Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz C.H. Beck Warszawa 2008 s. 188). Należy dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni pojęcia "wydanie decyzji w niższej instancji" w wyroku z dnia 24 maja 1983 r. sygn. I S.A. 1714/82 (ONSA 1983, z. 1, poz. 35) stwierdził, że pracownik naczelnego organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, nie może otrzymać upoważnienia do ponownego jej rozstrzygnięcia na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2008 r. wydana została z naruszeniem przedstawionych wyżej uregulowań. Decyzję tę z upoważnienia Ministra podpisał M. N., chociaż stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. podlegał wyłączeniu, ponieważ uczestniczył w rozpoznaniu sprawy zakończonej decyzją z [...] sierpnia 2008 r. Doszło więc do naruszenia wskazanego przepisu i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji z powyższego powodu oznacza, że przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Rozpoznając po raz kolejny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).