I SA/Wa 1698/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba(spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Magdalena Durzyńska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi L. M., U. W., J. P. i P. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] B po rozpatrzeniu odwołania L. M. złożonego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik P. P., J. P. i U. W. z od decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca .2016 r., nr [...] - utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewoda [...] ww. decyzją odmówił potwierdzenia L. M., U. W., P. P. i J. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi J., gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła L. M. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik U. W, , P. P. i J. P. Organ odwoławczy wskazał, że A. K. złożyła do Wojewody [...] wniosek z dnia 26 sierpnia 2014 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...]. Do ww. wniosku załączono m.in. - zaświadczenie Urzędu Gminy B. z dnia [...] sierpnia 1995 r., z którego wynika, że A. K. pracowała w gospodarstwie rolnym "współwłasnościowym" położonym w miejscowości [...], gmina B. o powierzchni [...] ha od dnia [...] kwietnia 1948 r., protokół wprowadzenia w posiadanie gospodarstwa osadniczego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1948 r. i Akt Nadania Nr [...] z dnia [...] listopada 1952 r., uchwałę Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. Nr [...] z dnia [...] października 1956 r. o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa. -uwierzytelnioną kopię orzeczenia Nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Wojewódzki Oddział w L. z dnia [...] marca 1946 r., z którego wynika, że A. K., zamieszkała ostatnio we wsi J., gmina [...], powiat [...], pozostawiła we wsi J., gmina O., powiat [...] gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha ziemi, w tym [...] ha ziemi ornej, [...] domy o powierzchni [...], stodołę, oborę, stajnię, -decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lutego 1965 r., z której wynika, że gospodarstwo położone we wsi W., gromada i powiat [...] oznaczone jako gospodarstwo Nr [...] o powierzchni [...] ha z budynkami, będące własnością J. K., zostało przejęte na własność Państwa bez odszkodowania. Z ww. decyzji wynika, że gospodarstwo położone w W. zostało nadane na własność w zamian za gospodarstwo pozostawione przez A. K. we wsi [...], powiat [...], które miało powierzchnię [...] ha wraz z budynkami (orzeczenie PUR). Postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...], spadek po A. K., zmarłej w dniu [...] stycznia 2006 r., , na podstawie ustawy nabyły córka E. P. oraz wnuczka L. M. po ½ części każda z nich. Zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] marca 2014 r. (repertorium A Nr [...]), spadek po E. P., zmarłej w dniu [...] marca 2011 r.,, na podstawie ustawy nabyli: J. P., córka i U. P. oraz syn P. P. każdy w 1/3 części spadku. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził, że L. M., P. P., J. P. i U. W., spełnili ustawowe wymogi do ustalenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi [...], gm. [...], powiat [...], województwo wołyńskie i wezwał strony postępowania do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty oraz dołączenia operatów szacunkowych, sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, w których zostanie określona wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz wartość nieruchomości uzyskanej jako częściowa rekompensata za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Pismem z dnia 27 czerwca 2016 r. Wojewoda [...] poinformował, iż strony nie przedłożyły operatów szacunkowych oraz oświadczeń o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty, do których złożenia zostały wezwane postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. Organ wskazał stronom, iż w sytuacji, gdy zebranie brakujących dokumentów jest niemożliwe, strony mogą skorzystać z art. 98 § 1 kpa i złożyć wniosek o zawieszenie postępowania. Rozpoznając złożone odwołanie Minister Skarbu państwa zaważył, że A. K. pozostawiła nieruchomość w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...]. Z decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lutego 1965 r. nr [...] wynika, że gospodarstwo położone we wsi [...], gromada i powiat [...] oznaczone jako gospodarstwo [...] o powierzchni [...] ha z budynkami, będące własnością J. K., zostało przejęte na własność Państwa bez odszkodowania. Z ww. decyzji wynika, że gospodarstwo położone w W. zostało nadane na własność w zamian za gospodarstwo; pozostawione przez A. K. we wsi [...], powiat [...], które miało powierzchnię [...] ha wraz z budynkami. Z akt sprawy wynika, że strony postępowania, pomimo wezwań Wojewody [...] nie przedłożyły do akt sprawy operatów szacunkowych, na podstawie których organ I instancji mógłby określić wartość prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa wskazał, że z art. 6 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1090 ze zm. dalej: ustawa z dnia 8 lipca 2008 r.), prawo do rekompensaty przysługuje osobie, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa. W takim wypadku wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, w wysokości 20 % wartości pozostawionych nieruchomości, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ocenę stopnia realizacji przez Strony prawa do rekompensaty, dokonuje przed wydaniem stosownego rozstrzygnięcia, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., właściwy wojewoda, jako organ I instancji, na podstawie zebranych w trakcie postępowania dowodów. Jeżeli wartość nieruchomości nabytej w ramach rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przewyższa 20 % wartości pozostawionej nieruchomości właściwy wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W sprawie bezsporne jest, iż nastąpiła częściowa realizacja prawa do rekompensaty. Strony postępowania, pomimo wezwań Wojewody [...], nie przedłożyły operatów szacunkowych nieruchomości pozostawionej i nieruchomości otrzymanej przez A. K. w ramach rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Brak złożenia operatów szacunkowych stanowi podstawę wydania decyzji odmownej (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.). Odnosząc się do zarzutów stron, Minister Skarbu Państwa zauważył, że fakt przejścia z mocy prawa na Skarb Państwa nieruchomości otrzymanej przez J.. K. w zamian za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, z powodu trudność związanych z jego uprawianiem nie ma wpływu na przedmiotową sprawę. W przedmiotowym postępowaniu wpływ na ocenę realizacji prawa do rekompensaty przez A. K. ma jedynie fakt, iż A. i J. K. otrzymali od Skarbu Państwa gospodarstwo rolne w zamian za nieruchomość pozostawioną przez A. K. we wsi J. Reasumując, w ocenie Ministra Skarbu Państwa, organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., w zgodzie ze stanem faktycznym, odmówił potwierdzenia L. M., U. W., J. P. i P. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Skargę na powyższą decyzję wnieśli L. M., U. W., J. P. i P. P. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1) art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wątpliwości mających wpływ na wynik sprawy , 2) art. 8 kpa poprzez wydanie decyzji w sposób naruszający zaufanie do organów państwa a także naruszenie innych przepisów w szczególności przepisów regulujących potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W konkluzji skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. odmawiającą potwierdzenia L. M., U. W., P. P. i J. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we wsi [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Na wstępie wskazać należy, że roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podlega rygorom wynikającym w przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2014 r., poz. 1090 ze zm. dalej: ustawa z dnia 8 lipca 2008 r.). Powyższy akt został uchwalony w celu realnego, kompleksowego i możliwie ostatecznego uregulowania zasad oraz procedury dochodzenia roszczeń z tytułu mienia pozostawionego przez obywateli polskich poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Ustawodawca, tworząc te przepisy, dość precyzyjnie zakreślił zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy. Wprowadzony system zaspokojenia przyznanych uprawnień ustawodawca jednoznacznie powiązał z wymogiem stosownej aktywności i dyscypliny osób zainteresowanych. Realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości 20% wartości tych nieruchomości. Zauważyć należy, iż tzw. ustawa zabużańska, poczynając od art. 5, reguluje zasady postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, które nie zostały zakończone decyzją wojewody. Postępowanie to jest wszczynane wnioskiem osób ubiegających się o potwierdzenie – art. 5 ust. 1. Wniosek ten musi być uzupełniony o operaty szacunkowe określające zarówno wartość nieruchomości pozostawionej jak i wartość praw już otrzymanych na poczet obecnego prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 1 pkt 3). Nie dołączenie żądanego przez organ operatu szacunkowego należy zdaniem Sądu, traktować jako następcze braki wniosku wszczynającego postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Przepis art. 6 ust. 3 ustawy stanowi, że: "osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie". Na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy, w przypadku o którym mowa w art. 6 ust. 3, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ust. 2 — pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali — przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 przedmiotowej ustawy. Ustawodawca ograniczył zatem wysokość zaspokojenia uprawnionych do kwoty stanowiącej 20% wartości pozostawionego mienia. W myśl bowiem art. 13 ust. 2 ustawy zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Powyższa regulacja oznacza, że za konkretną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uprawnieni nie mogą otrzymać świadczenia przewyższającego wysokość 20% jego wartości. Jeżeli więc za dany majątek pozostawiony na Kresach została już poprzednio przyznana rekompensata, to – stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – wysokość aktualnie zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego winna być pomniejszona o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. W rozpoznawanej sprawie w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r. Wojewoda [...] m.in. wezwał strony do przedłożenia operatów szacunkowych, sporządzonych przez rzeczoznawcę majątkowego, w których zostanie określona wartość nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej oraz wartość nieruchomości uzyskanej jako częściowa rekompensata za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. W uzasadnieniu postanowienia zaznaczył, iż niedostarczenie operatów szacunkowych oraz oświadczeń o wyborze formy rekompensaty będzie skutkowało wydaniem decyzji o odmowie prawa do rekompensaty. Pismem z dnia 27 czerwca 2016 r. Wojewoda wskazał, że strony nie złożyły operatów szacunkowych oraz oświadczeń o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty. Wbrew temu skarżący nie podjęli żadnych działań zmierzających do wykonania powyższego obowiązku, zaś pełnomocnik skarżących oświadczyła wprost, iż operatów szacunkowych nie złożą, gdyż przypuszcza, że wartość nieruchomości nabytej w Wypławkach stanowiła około 20% wartości pozostawionej za Bugiem. Tymczasem, jak słusznie zauważył Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedłożenie stosownego operatu szacunkowego stanowi niezbędny warunek określenia przez organ wysokości należnej rekompensaty, obowiązek jego złożenia spoczywa zaś na stronach postępowania i w świetle obowiązujących przepisów brak jest możliwości zwolnienia stron z tego obowiązku. Niespełnienie powyższego obowiązku skutkuje zaś wydaniem decyzji odmownej w myśl art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. W analizowanej sprawie na wnioskodawcach spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP oraz nieruchomości uzyskanej jako częściowa rekompensata za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Dowodem takim jest operat szacunkowy. Obowiązek organu administracji ogranicza się wówczas do wezwania strony do przedłożenia operatu. Informacje zawarte w operacie szacunkowym są wszak niezbędnym i kluczowym elementem decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, pozwalającym na ustalenie wysokości rekompensaty (zob. art. 8 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty). Wobec zaniedbania samych wnioskodawców, organ nie miał możliwości wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty Stanowisko to jest również reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 52/11, Lex nr 1150839, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013 r. sygn.. akt I OSK 1344/120). Sąd podziela również pogląd organów dotyczący braku wpływu na ustalenie prawa do rekompensaty przejścia prawa własności nieruchomości położonej we wsi Wypławki na rzecz Skarbu Państwa. Nieruchomość ta została nadana J. K. ( mężowi A. K.) aktem nadania z dnia [...] listopada 1952 r. Decyzją z dnia [...] lutego 1965 r. Powiatowej Rady Narodowej w B. przejęto na własność Państwa bez odszkodowania nieruchomość rolną położoną we wsi [...], oznaczoną jako gospodarstwo rolne nr [...] o pow. [...] ha z budynkami. W uzasadnieniu decyzji podano, że to gospodarstwo stanowiło współwłasność małżeńską A. K. i J. K.. Zatem sam fakt nadanie na własność tego gospodarstwa ww. osobom w niniejszym postępowaniu ma najważniejsze znaczenia, gdyż świadczy o częściowym zrealizowaniu prawa do rekompensaty przez A. K.. Fakt późniejszego przekazania powyższego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa z powodu trudności związanych z jego uprawianiem, jest pozbawiony znaczenia prawnego. Należy również mieć na uwadze, że decyzja z dnia [...] lutego 1965 r. była wydana na skutek wniosku A. K., która czyniła starania o uzyskanie renty w zamian za przejęcie przez Skarb Państwa gospodarstwa w [...]. Świadczenie to następnie otrzymała, co potwierdziła na rozprawie sama skarżąca L. M. Te okoliczności świadczą, zdaniem sądu, o zasadności żądania organu sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego wyceny nieruchomości położonej we wsi [...]. W tej sytuacji uznając, że zaistniała podstawa prawna do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w stosunku do skarżących, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji