I SA/Wa 170/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K., J. K., J. W. i J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]) Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości gruntowej położonej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha w obrębie nr [...], numer mapy [...], zapisanej w księdze wieczystej Nr [...], zajętej pod drogę publiczną – krajową Nr [...] relacji [...]. Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w T. pismem z dnia 17 lipca 2007 r. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. powyższej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Wnioskodawca przedstawił dokumenty świadczące, że opisany grunt pozostawał we władaniu Skarbu Państwa, nie stanowiąc jego własności i zajęty był pod drogę publiczną. W dniu [...] października 2007 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wydał decyzję nr [...], stwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. za odszkodowaniem, nieruchomości gruntowej położonej w T. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha w obrębie nr [...], numer mapy [...], zapisanej w księdze wieczystej Nr [...], zajętej pod drogę publiczną – krajową Nr [...] relacji [...]. W rozstrzygnięciu organ wskazał, że przedmiotowy grunt stanowił współwłasność ustawową małżeńską J. i J. K., a na podstawie umowy darowizny z dnia 6 czerwca 2007 r. (akt notarialny rep. A. nr [...]) stał się współwłasnością małżeńską J. i J. W. i w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawał we władaniu Skarbu Państwa. W toku prowadzonego postępowania wojewoda ustalił, że ulica [...] w T., w ciągu której położona jest działka nr [...], znajduje się w ciągu drogi krajowej Nr [...] (dawny nr [...]), która do tej kategorii została zaliczona Uchwałą nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (Monitor Polski z 1986 Nr 3, poz.16) i zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U Nr 160, poz. 1071) pozostała nią nadal. Na przedmiotowej nieruchomości urządzony jest ogólnodostępny chodnik asfaltowy i betonowy wraz z uzbrojeniem podziemnym: sieć telekomunikacyjna, słupo-lampy oraz wiata przystanku autobusowego i skarpa ziemna. Władanie nieruchomością polegało na wykonywaniu robót remontowo - konserwacyjnych potrzebnych do zapewnienia bezpieczeństwa i wygody ruchu oraz prawidłowego utrzymania drogi. W ocenie organu zgromadzone w postępowaniu dokumenty (protokół badania i opis księgi wieczystej Nr [...], Uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych oraz rozporządzenie Rady Ministrów dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich) przemawiały za uznaniem, na podstawie art. 73 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), że przedmiotowa działka gruntu stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa, gdyż w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła drogę publiczną w rozumieniu art. 1 i art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) i była we władaniu Wojewody [...]. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że odszkodowanie za przejętą nieruchomość wypłacane jest na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Od decyzji odwołanie wnieśli małżonkowie J. i J. K. oraz małżonkowie J. i J. W. Skarżący nie wnieśli zastrzeżeń co do przejęcia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości, zakwestionowali jednak sprawę wypłaty odszkodowania za nieruchomość. Skarżący stwierdzili, że jest dla nich niezrozumiałym, iż nieruchomość będzie przejęta za odszkodowaniem, jeżeli właściciele złożyliby stosowny wniosek w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Zarzucili, że nikt przed wszczęciem postępowania ani w jego trakcie, nie poinformował ich o przejęciu części nieruchomości we władanie oraz obowiązku złożenia wniosku w sprawie odszkodowania. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podtrzymując argumentację przedstawioną przez Wojewodę [...] oraz stwierdził, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. uzasadniające stwierdzenie nabycia z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności przedmiotowej działki przez Skarb Państwa. Odnosząc się do podniesionej przez skarżących kwestii odszkodowania organ wyjaśnił, że sprawa odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu. Przepis art. 73 ust. 4 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. stanowi, że odszkodowanie o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości , na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm). Sprawy te nie są rozpoznawane przez organ wojewódzki, lecz w pierwszej instancji przez właściwego starostę. W związku z czym w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe orzekanie w sprawach odszkodowania. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli małżonkowie J. i J. K. oraz małżonkowie J. i J. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. Skarżący zarzucili organom wydanie decyzji niezgodnie z prawem oraz stanem faktycznym. Podnieśli, że nieruchomość- pomimo zapisu w decyzjach o nabyciu za odszkodowaniem- przejęta została przez Skarb Państwa bez wiedzy skarżących i bez odszkodowania. W ocenie skarżących zaskarżona decyzja oparta została jedynie na zapisie z ewidencji gruntów, gdzie uwidoczniony został zapis, że na części nieruchomości znajduje się droga. Zdaniem skarżących na gruncie drogi nie było i nie ma, jest tylko utwardzona ścieżka dla pieszych (co miało miejsce w latach 60 –tych), która wchodzi miejscami na ich teren. Skarżący podnieśli także, że przez cały czas opłacają za całość nieruchomości podatek. Grunt użytkowany jest rolniczo i jako rolny był przedmiotem umowy darowizny z dnia 6 czerwca 2007 r. , która to umową J. i J. K. przekazali go J. i J. W. Brak decyzji o przekazaniu nieruchomości we władanie Skarbu Państwa nie dało skarżącym możliwości złożenia stosownego wniosku o wypłatą odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do numeru działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury nie narusza prawa. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty niestanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Przesłanki te to: 1) zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, 2) pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego, 3) brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego. Zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oraz władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 roku oznacza urządzenie na niej drogi zaliczonej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych , przy czym przez określenie to należy rozumieć nie tylko zajęcie pod pas drogowy przeznaczony do ruchu pojazdów , ale także pod leżące w jego ciągu obiekty inżynierskie ( np. kanalizacyjne , energetyczne) , place postojowe i parkingi ,chodniki , ścieżki rowerowe, drzewa i krzewy oraz urządzenie techniczne niezwiązane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu ( art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zm. ) . Władanie zaś nieruchomością oznacza pozostawienie jej w faktycznym władztwie Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Ustawodawca konstruując przesłankę władania nieruchomością odwołał się do stanów faktycznych a nie prawnych. Nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem opartym wyłącznie na jakiejkolwiek umowie , lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli właściciela , byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 roku własności publicznej. Na takie rozumienie art. 73 wskazuje także Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 14 marca 2000 roku sygn. akt P. 5 /99 ( OTK ZU 2000/2, poz. 60). W niniejszym postępowaniu bezspornym jest fakt, że przedmiotowa nieruchomość, stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 roku własność J. i J. małżeństwa K., a następnie na podstawie umowy darowizny z dnia 6 czerwca 2007 r. stała się własnością J. i J. małżonków W. Nie stanowiła zatem własności Skarbu Państwa, ani jednostek samorządu terytorialnego. Spełniona została zatem jedna z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 roku . Bezspornie również droga nr [...] ( dawniej nr [...] ) ma charakter drogi publicznej , gdyż Uchwałą nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 roku ( Monitor Polski nr 3 poz. 16 z 1986 roku) została zaliczona do kategorii dróg krajowych i zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia z dnia 15 grudnia 1998 roku ( Dz. U. Nr 160 poz. 1071). Natomiast ulica [...] leży w ciągu drogi krajowej nr [...] i zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych należy do tej samej kategorii co ta droga. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się zatem do ustalenia czy przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 roku była w faktycznym władaniu Skarbu Państwa. Skarżący twierdzą, że na przedmiotowej nieruchomości nigdy nie została urządzona droga publiczna i znajduje się na niej jedynie nieutwardzona ścieżka dla pieszych wchodząca miejscami na ich teren. Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu badania księgi wieczystej nr [...] wg stanu z dnia 31 grudnia 1998 roku wynika, że działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha oznaczone były jako rola i droga. Następnie numeracja tych działek na podstawie wykazu zmian drogowych z dnia 22 czerwca 2006 roku zmieniona została na działki nr [...] o pow. [...] ha oznaczonej jako droga i nr [...] o pow. [...] ha oznaczonej jako rolna. Natomiast z metryki ulicy [...] wynika m.in. jej długość , szerokość ulicy i średnia szerokość jezdni, powierzchnia chodników , zieleńców i jezdni. Również z oświadczenia o władaniu nieruchomością z dnia 17 lipca 2007 roku złożonego przez dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 roku przedmiotowa nieruchomość była we władaniu wojewody i znajdował się na niej chodni betonowy i asfaltowy wraz z uzbrojeniem podziemnym , słupolampy , wiata przystanku samochodowego oraz skarpa naziemna. W świetle tych dowodów zatem chybiony jest zarzut skarżących dotyczący braku przesłanki władania , o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku . W skardze podniesiony został również zarzut, że Skarb Państwa nie mógł władać działką, ze względu na brak wydania w tej kwestii stosownej decyzji. Wyjaśniając kwestię władania sporną nieruchomością w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 22 ust. 1 ustawy - o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.) zarządcami dróg gminnych i lokalnych miejskich były organy gmin, które z mocy ustawy obowiązane były do jej modernizacji, utrzymania i ochrony (art. 23 ust. 3 tej ustawy). Z racji nałożonych przez ustawę obowiązków, o których mowa, dokonywały one czynności faktycznych zmierzających do utrzymywania dróg w należytym stanie technicznym przez podejmowanie działań należących do ustawowo zdefiniowanego zakresu pojęcia budowy, modernizacji, utrzymywania i ochrony drogi. Taka sytuacja miała też miejsce w rozpoznawanej sprawie. W świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, wynika że obowiązki te zarządca drogi wykonywał w stosunku do spornej nieruchomości. Nie budzi to wątpliwości Sądu, a kwestia ta została prawidłowo oceniona przez organy orzekające. Odnosząc się do natomiast do podniesionej przez skarżących kwestii odszkodowania za nieruchomość, Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że w niniejszym postępowaniu kwestia ta nie może być przedmiotem badania . Wojewódzkie sądy administracyjne orzekają bowiem w granicach danej sprawy, a kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania winna zostać rozpatrzona w odrębnym postępowaniem prowadzonym w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.