I SA/Wa 170/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi T. E. i P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Wojewoda [...] (dalej jako organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej jako kpa ) w związku z art. 9a i art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1774, dalej jako ugn) po rozpatrzeniu odwołania T. E. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].07.2015 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (d. ul. [...]) hip. [...] działka nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu ww decyzji organ wskazał, że ww nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] (d. ul. [...]) hip. [...] działka nr [...] o pow. [...] m2 znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (dalej jako dekret) i z dniem wejścia w życie tegoż dekretu tj. 21.11.1945 r. - przeszła na własność gminy m. st. Warszawy a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomość ta stanowi własność [...] w obrębie [...] i wchodzi w skład: działki ewidencyjnej nr [...] - zabudowanej blokiem mieszkalnym o adresie [...], działki ewidencyjnej nr [...] - stanowiącej teren międzyosiedlowy, częściowo zabudowana jest blokiem mieszkalnym o adresie [...] oraz w skład działki ewidencyjnej nr [...]- stanowiącej teren międzyosiedlowy. Dawną właścicielką przedmiotowej nieruchomości była J. T. E. (zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] VII Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...].02.2014 r. L. Dz. [...]). Jej następca prawny T. E. pismem z dnia 06.11.2013 r. wystąpił o ustalenie w trybie art. 215 ugn odszkodowania za ww nieruchomość. Po rozpatrzeniu ww wniosku organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą określone w art. 215 ust. 2 ugn przesłanki wymagane do przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte własność Skarbu Państwa dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W tym zakresie organ wyjaśnił, że prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu wygasło na mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 01.08.1985 r. tj. z dniem wejścia w życie tej ustawy. Stosownie do art. 241 pkt 1 ugn ustawa ta utraciła moc i aktualnie sprawy odszkodowań za nieruchomości [...] objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. są uregulowane w art. 215 ust. 2 ugn. Zgodnie z tym przepisem: "przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 05.04.1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu (...) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 05.04.1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego". Dalej organ wyjaśnił, że z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26.10.1945 r. wszelkie grunty, położone na obszarze m. st. Warszawy przeszły na własność gminy m. st. Warszawy (art. 1). Na podstawie art. 7 ust. 1 ww. dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu względnie osoby prawa ich reprezentujący mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę [...] złożyć wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym (obecnie prawa wieczystego użytkowania) lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 5 dekretu, w razie niezgłoszenia takiego wniosku, lub nieprzyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy albo prawa zabudowy, gmina obowiązana była uiścić odszkodowanie w myśl art. 9. Jeśli zaś chodzi o budynki to przechodziły one na własność Gminy [...] wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli wniosków w terminie przewidzianym ww. dekretem lub gdy wnioski zostały rozpatrzone i wydano decyzje odmawiające własności czasowej gruntu. Oceniając zaistnienie ww przesłanek organ stwierdził, że ww nieruchomość mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne gdyż znajdowała się w strefie Ha, w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa do 2 kondygnacji i dopuszczalnej powierzchni zabudowy 30 %. Odnośnie do drugiej przesłanki wymaganej do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ugn czyli możliwości władania działką po dniu 05.04.1958 r., organ uznał, iż było to wykluczone gdyż bloki mieszkalne przy ul. [...] oraz [...] zostały zasiedlone na początku lat pięćdziesiątych (pierwsi lokatorzy w budynkach przy ul. [...] byli zameldowani w dniu 19.08.1950 r. natomiast w budynku przy ul. [...] w dniu 18.03.1950 r.) a to stanowi wiarygodny dowód na to, iż dawny właściciel utracił faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 05.04.1958 r. W konsekwencji organ przyjął, że z punktu widzenia art. 215 ugn nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, ponieważ faktyczna utrata możności władania ww. nieruchomością przez byłego właściciela nastąpiła przed dniem 05.04.1958 r. W skardze skierowanej do tut. Sądu na ww decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. P. W. i T. E. (skarżący) zarzucili organowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez: - niezebranie przez organ w toku prowadzonego postępowania (zarówno przez organ I jak i II instancji) kluczowych dokumentów formalnoprawnych dotyczących faktycznego przejęcia terenu spornej nieruchomości w związku z budową budynków mieszkalnych wielorodzinnych pod adresem [...] i [...], a w konsekwencji - niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wobec nieustalenia konkretnej daty, a przede wszystkim nieustalenia zakresu faktycznego przejęcia terenu nieruchomości w związku z budową budynku mieszkalnego pod adresem [...] i [...] (t.j. nieustalenia czy w związku z budową w/w budynków zajęto cały teren nieruchomości czy tylko jej część), przy jednoczesnym - dowolnym, niepopartym żadnymi dokumentami przyjęciu, że przeddekretowy właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania całym terenem nieruchomości przed dniem 5 kwietnia 1958r. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2015r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w sprawach administracyjnych o ustalenie odszkodowania za nieruchomości warszawskie prowadzonych na podstawie art. 215 ugn organ zobligowany jest do zebrania dokumentów w sposób wykazujący kiedy, kto, w jaki sposób i w jakim zakresie przejął faktyczne władanie daną nieruchomością (której postępowanie dotyczy) w kontekście zbadania przesłanki "pozbawienia faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958r." W tym zakresie wskazano, że typowymi dokumentami dotyczącymi tej przesłanki - w sytuacji gdy dana nieruchomość została po wojnie zajęta i zagospodarowana pod inwestycje budowlane pozostają: zaświadczenia i decyzje lokalizacyjne szczegółowe, pozwolenia na budowę, protokoły zdawczo-odbiorcze (często z załącznikiem mapowym) obejmujące czynność przekazania terenu inwestorowi pod zamierzone roboty budowlane, dokumentacja powykonawcza zrealizowanych inwestycji budowlanych a także dokumenty mające charakter korespondencji służbowej lub prywatnej, o ile ich treść pozwala poczynić ustalenia w kontekście przesłanki "pozbawienia faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958r." Zarzucono, że organy obu instancji nie zebrały i tym samym nie dysponowały żadnym z ww dokumentów, a zatem budowa wskazanych budynków wielorodzinnych absolutnie nie musiała oznaczać zajęcia przez inwestora (spółdzielnię WSM) całego terenu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Badając sprawę w ramach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną w sprawie stanowił art. 215 ugn. Zgodnie z ust. 2 tego art. przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zgodnie z ww przepisem, w ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ugn muszą być spełnione łącznie. Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 ugn odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948). W przedmiotowej sprawie sporna nieruchomość została objęta działaniem dekretu a jednocześnie jej właściciele nie zostali pozbawieni możliwości władania dopiero po dniu 5 kwietnia 1958 r. gdyż jak wynika wprost z materiału dowodowego, objęta postępowaniem kontrolnym działka została przeznaczona pod budowę powstającego w latach 1949-1964 osiedla [...] a bloki na niej wybudowane zostały zasiedlone już w 1950r. Okoliczności tej strona skarżąca nie kwestionuje. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność czy cała ww działka została zajęta pod konkretnym budynkiem wielomieszkaniowym skoro wymienione w decyzji organu bloki zostały usytuowane w takiej konfiguracji, że korzystanie z nich bez odpowiedniego areału stanowiącego obszar niezbędny do prawidłowej eksploatacji oraz pod niezbędne ciągi komunikacyjne – nie byłoby możliwe. Dołączona do akt mapa sytuacyjna wskazująca na rozmieszczenie poszczególnych bloków dowodzi w sposób nie budzący wątpliwości, że cała nieruchomość już przed 1958r. została zajęta pod budowę osiedla mieszkalnego a bloki w ramach tej budowy powstałe zostały zasiedlone, a więc i oddane do użytku wiele lat wcześniej. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut skargi wskazujący na to, że organ naruszając przepisy postępowania dowodowego nie zgromadził w aktach sprawy np. protokołu zajęcia czy przejęcia nieruchomości pod budowę, skoro faktu ani daty samej budowy czy zasiedlenia osiedla strona skarżąca nie kwestionuje. Zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, że konfiguracja usytuowania względem siebie trzech bloków mieszkalnych wymagała zajęcia całej spornej nieruchomości pod ich budowę i zapewnienie do nich dostępu. Przeciwne twierdzenie, w tym sama okoliczność posiadania przez ówczesnego właściciela ww nieruchomości choćby w części przed określoną w art. 215 ust. 2 ugn datą winna podlegać inicjatywnie dowodowej strony skarżącej, co nie miało miejsca w tej sprawie. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi Sąd uznał za nieuzasadnione a w konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.