I SA/Wa 1700/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę oddala skargę. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania S. K. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] września 2006 r., nr [...] o umorzeniu postępowania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2005 r. S. K. wystąpił o przyznanie mu odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą część gruntów objętych księgą wieczystą p.n. [...] inw. nr [...] o powierzchni [...] m², która została zajęta pod drogę publiczną. Prezydent m. W. decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] umorzył postępowanie. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu Rejonowego w W. z dnia 5 lutego 2000 r. prawo własności nieruchomości, objętej księgą wieczystą p.n. [...] inw. nr [...] o powierzchni [...] m² przysługiwało H. K. do 6/10 części oraz S. K. do 4/10 części na mocy aktu z dnia 2 maja 1924 r. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). Mocą art.1 wymienionego dekretu wszystkie grunty położone na terenie m.st. Warszawy przeszły z dniem 21 listopada 1945 r. na własność Skarbu Państwa. Odszkodowania z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną z tytułu zajęcia części nieruchomości pod drogę publiczną może domagać się osoba, która potwierdzi swoje prawo własności do gruntu objętego wnioskiem na dzień 31 grudnia 1998 r. S. K. nie przedstawił dokumentu świadczącego o tym, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła jego własność. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta m. W. S.K. wskazał, że nie mógł wylegitymować się na dzień 31 grudnia 1998 r. tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości, która została mu bezprawnie odebrana w 1945 r. Skarżący negatywnie ocenia oddanie terenów Skarbu Państwa samorządom. Ponadto powołał się na dwa orzeczenia administracyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości: 1/ decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] stycznia 1951 r. nr [...] w części dotyczącej gruntu skomunalizowanego oraz 2) decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] stycznia 1951 r., nr [...] w części dotyczącej gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Wojewoda Mazowiecki, po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że S.K. nie ma legitymacji do żądania odszkodowania i dlatego postępowanie jest bezprzedmiotowe. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw w prowadzonym postępowaniu, do ustosunkowania się do wskazanych przez odwołującego się rozstrzygnięć: decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] orzekających o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] stycznia 1951 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...]. Unieważnienie wymienionego wyżej orzeczenia z [...] stycznia 1951 r. dotyczy bowiem sprawy przyznania prawa własności czasowej tj. przekazania dotychczasowym właścicielom nieruchomości w użytkowanie, nie rozstrzyga o zmianie prawa własności. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie mu odszkodowania. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu błędne ustalenie, iż nie jest on osobą uprawnioną do dochodzenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Według skarżącego przysługuje mu prawo własności do przedmiotowej nieruchomości, co wykazał przedstawiając postanowienia spadkowe. W skardze podniesiono, że " nacjonalizacja odbyła się niezgodnie z prawem, co zostało pokreślone w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2001 r. oraz w decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast". Prawo do odszkodowania wynika również, według skarżącego, z dekretu [...]". W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego zgodna jest zarówno z prawem materialnym, jak również podjęta została z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Wymaga podkreślenia, że w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) ustawodawca uregulował stany faktyczne powstałe na skutek zajęcia, w różnym czasie, bez wywłaszczenia, gruntów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, a od dnia 27 maja 1990 r. również gruntów nie stanowiących własności gminy, pod drogi publiczne. Powołany przepis stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Nabycie własności stwierdza właściwy wojewoda w drodze decyzji, która stanowi podstawę ujawnienia prawa w księdze wieczystej. Gwarancją zadośćuczynienia interesom właściciela jest odszkodowanie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Ustalenie odszkodowania następuje na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.; po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że w świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy umorzenie postępowania administracyjnego było prawidłowym rozstrzygnięciem sprawy. Przepis art. 105 § 1 kpa stanowi, że postępowanie może być umorzone, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na tle faktów naturalnych lub zdarzeń prawnych. W literaturze wymienia się przykładowo: śmierć osoby fizycznej, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmianę tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie, zniesienie uprawnień lub obowiązków, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Prof. Barbara Adamiak. prof. Janusz Borkowski. Wydawnictwo CH. Beck. Warszawa 1996 r., str. 462). Do przyczyn podmiotowych powodujących umorzenie postępowania należy bezspornie brak legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki (przykładowo: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2001 r., I SA 72/00, publ. Lex nr 54200, z dnia 27 września 2001 r., I SA 2326/00, publ. Lex 54528). Skarżący we wniosku z dnia 31 grudnia 2005 r. wystąpił o przyznanie mu odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskiej zajęty pod drogę publiczną. Podstawą prawną w oparciu, o którą przyznawane są odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne jest wymieniony na wstępie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z przepisu tego wynika wprost, że o odszkodowanie może ubiegać się osoba, która wykaże tytuł własności do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. W rozpoznawanej sprawie skarżący wywodzi swe prawa do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] z sukcesji spadkowej po przedwojennych właścicielach nieruchomości i przedwojennego wpisu w księdze wieczystej. Słusznie jednak organy orzekające w sprawie zwróciły uwagę, że z mocy art.1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie z mocy art. 32 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Aktualnie część przedwojennej nieruchomości stanowi własność Skarbu Państwa, a część własność komunalną. Skarżący w odwołaniu oraz w skardze powołuje się na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] orzekające o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] stycznia 1951 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej, lecz nie zmienia to faktu, że na dzień 31 grudnia 1998 r. skarżący nie legitymował się tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości. A skoro podstawową przesłanką z powołanego wyżej art.73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest wykazanie tytułu własności do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, to tym samym brak tytułu własności uniemożliwia dochodzenia roszczeń wymienionych w tym przepisie. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.