I SA/Wa 1704/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Jolanta Dargas Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia posiadania przez Z. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. W. nieruchomości w S. przy ul. [...] oraz ul. [...], województwo [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wnioskiem z dnia 14 lipca 2004 r. Z. M. wystąpiła do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] orzekł o odmowie potwierdzenia posiadania przez Z. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. W. opisanej wyżej nieruchomości. Minister Skarbu Państwa, uzasadniając rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym, stwierdził, że wnioskodawczyni nie dołączyła do akt sprawy dowodów, które potwierdzałyby powierzchnię zabudowań przy ul. [...] oraz przy ul. [...]. Wobec tego, w celu pozyskania dodatkowych informacji dotyczących przedmiotowych nieruchomości, organ pierwszej instancji zasadnie wystąpił do Archiwum Akt Nowych w W. oraz do Archiwum Państwowego w K., uzyskując w odpowiedzi informację, że archiwa nie posiadają żadnych dokumentów dotyczących pozostawienia mienia w S. przez E. W. Nadto organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody [...], iż metody wyceny pozostawionej nieruchomości, określone w przepisie § 48 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) zakładają, że powierzchnia lub kubatura budynków, wchodzących w skład nieruchomości musi być znana, okoliczności tych nie można domniemywać. Nie jest zatem możliwe, wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w niniejszej sprawie w odniesieniu do nieruchomości pozostawionych, gdyż powierzchnia budynków nie została ustalona. Nie dysponując danymi dotyczącymi kubatury lub powierzchni budynków, rzeczoznawca majątkowy dokonujący wyceny nieruchomości nie znajdzie nieruchomości podobnej, ani też nie określi średnich kosztów odtworzenia lub średnich kosztów zastąpienia 1 m3 kubatury lub 1 m2 powierzchni użytkowej pozostawionych budynków. Natomiast samodzielne ustalanie przez rzeczoznawców majątkowych powierzchni lub kubatury budynków należałoby uznać za rekonstruowanie faktów, których w postępowaniu o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty nie udało się udowodnić. W ocenie Ministra Skarbu Państwa, zasadnie organ pierwszej instancji, nie skorzystał z możliwości przesłuchania strony w trybie art. 86 k.p.a. w zakresie wymiarów budynków wchodzących w skład pozostawionej nieruchomości, ponieważ przyjęcie w sprawie jako dowodu oświadczenia strony o powierzchni budynków byłoby rażącym naruszeniem przepisu art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w świetle którego dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być dokumenty wymienione w ust. 4 tego przepisu, a w przypadku ich braku oświadczenia dwóch świadków, o których mowa w ust. 5 powołanego przepisu. Tym samym nie można uznać za wiarygodne powierzchni budynków podanych przez stronę w pismach kierowanych do organu wojewódzkiego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, strona powinna dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy stwierdził, że złożone do akt sprawy oświadczenia K. G. i D. B. z dnia [...] września 1989 r. nie mogą być przyjęte jako dowód w sprawie, bowiem nie spełniają wymogów statuujących treścią art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z oświadczeń nie wynika czy osoby składające je były osobami bliskimi właścicielki lub jej spadkobierczyni i czy zamieszkiwały w tej samej miejscowości lub w miejscowości sąsiedniej. Nadto oświadczenia zostały złożone przed Kierownikiem Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w Urzędzie Miejskim w Z., a więc nie zostały, zgodnie z 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., złożone przed organem prowadzącym postępowanie. Pod pojęciem "przed organem prowadzącym postępowanie" należy rozumieć organ obecnie prowadzący postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, a więc Wojewodę [...], ponieważ oświadczenia muszą zostać złożone na gruncie obecnie obowiązującej ustawy, która weszła w życie w dniu 7 października 2005 r. i spełniać wszystkie przesłanki w niej określone. Natomiast przedłożone oświadczenia ograniczają się jedynie do stwierdzenia, że E. W. była właścicielką dwóch domów mieszkalnych w S. przy ul. [...] i [...] oraz, że "stwierdzam zgodność opisu technicznego budynków podanych w oświadczeniu ob. Z. M.". Należy stwierdzić, iż świadkowie powinni podać informacje o faktach lub spostrzeżeniach, o których posiadają wiadomości. Świadkowie natomiast, w złożonych oświadczeniach nie zawarli swojej wiedzy w zakresie rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości, a jedynie potwierdzili zgodność opisu budynków podanych przez stronę ubiegającą się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W związku z powyższymi okolicznościami, organ wojewódzki zasadnie postąpił nie przyjmując wymienionych oświadczeń świadków za dowody w sprawie, o czym pismami z dnia [...] października 2004 r. i z dnia [...] maja 2008 r. poinformował stronę, iż złożone oświadczenia nie spełniają przesłanek określonych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. i nie mogą być przyjęte jako dowód w sprawie, a pomimo tego strona nie dostarczyła do akt sprawy nowych oświadczeń świadków, na podstawie których można byłoby określić rodzaj i powierzchnię pozostawionych nieruchomości. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. M. zarzucając, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Nadto w uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że Minister Skarbu Państwa nie ustosunkował się do operatu szacunkowego sporządzonego w 1989 r. przez biegłego rzeczoznawcę do spraw budowlanych M. P., który na podstawie zaświadczenia wydanego przez Miejski Urząd Mieszkaniowy miasta S. oraz oświadczenia złożonego w Urzędzie Miejskim w Z., potwierdzonych zeznaniami świadków, pozwoliły na oszacowanie budynków systemem kubaturowym. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), potwierdza, iż w toku postępowania administracyjnego naruszono przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając powyższe stanowisko należy na wstępie wskazać, iż z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa") wynika, iż w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Organy obu instancji uznały, iż należy odmówić potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na brak dowodów określających powierzchnię przedmiotowych nieruchomości, co uniemożliwiało dokonanie ich wyceny z uwagi na warunki wynikające z § 48 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W ocenie Ministra Skarbu Państwa, organ pierwszej instancji zasadnie nie skorzystał z możliwości przesłuchania strony w celu ustalenia tych faktów, gdyż oparcie rozstrzygnięcia na podstawie tego dowodu prowadziłoby do rażącego naruszenia art. 6 ustawy. Organy wyjaśniły jednocześnie, iż dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być bowiem wyłącznie dokumenty wymienione w ust. 4 tego przepisu, a w przypadku ich braku oświadczenia dwóch świadków, o których mowa w ust. 5. Strona nie dołączyła do wniosku dokumentów potwierdzających rodzaj i powierzchnię nieruchomości, a złożone do akt sprawy oświadczenia K. G. i D. B. z dnia [...] września 1989 r. nie mogły stanowić dowodu w sprawie, gdyż nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Z oświadczeń tych nie wynika czy świadkowie byli osobami bliskimi właścicielki lub jej spadkobierczyni i czy zamieszkiwały w tej samej miejscowości lub w miejscowości sąsiedniej. Nadto oświadczenia zostały złożone przed Kierownikiem Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w Urzędzie Miejskim w Z., a więc nie zostały, zgodnie z 6 ust. 5 ustawy, złożone przed organem prowadzącym postępowanie. Pod pojęciem "przed organem prowadzącym postępowanie" należy rozumieć organ obecnie prowadzący postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, a więc Wojewodę [...]. Dodatkowo zauważono, iż oświadczenia ograniczają się jedynie do stwierdzenia, że E. W. była właścicielką dwóch domów mieszkalnych w S. przy ul. [...] i [...]. Wobec tego świadkowie, zdaniem organu, w złożonych oświadczeniach nie przedstawili swojej wiedzy w zakresie rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości, a jedynie potwierdzili zgodność opisu budynków podanych przez stronę ubiegającą się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W konsekwencji opisane oświadczenia nie spełniały przesłanek określonych w ustawie. Stanowisko organów co do braku możliwości potwierdzenia prawa do rekompensaty na podstawie oświadczeń złożonych przez K. G. i D. B., było zasadne. Istotnie bowiem oświadczenia te nie spełniają wymagań określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Należy jednak jednocześnie zauważyć, iż w toku postępowania administracyjnego, w szczególności po złożeniu do akt sprawy pisma z 17 marca 2008 r., do którego dołączono oryginały oświadczeń z [...] września 1989 r., nie podjęto czynności w celu uzyskania przez organ oświadczeń spełniających ustawowe warunki. Jeżeli bowiem złożone oświadczenia nie zawierały wystarczających danych co do rodzaju i powierzchni przedmiotowych nieruchomości, a także danych potwierdzających warunki określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, to braki te mogły być usunięte w toku postępowania administracyjnego w ramach wyznaczonej w tym celu rozprawy administracyjnej. Przepisy ustawy nie wyłączają bowiem wydania decyzji w oparciu o oświadczenia świadków złożone na rozprawie, a wręcz w sposób wyraźny odwołują się do tej możliwości skoro w art. 6 ust. 5 ustawy mowa jest miedzy innymi o świadczeniach złożonych, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenia fałszywego świadczenia, przed organem prowadzącym postępowanie. Wojewoda [...] nie podjął czynności w celu ustalenia czy osoby, które złożyły oświadczenia z [...] września1989 r. mogą stawić się na rozprawę, a gdyby to było niemożliwe, czy oświadczenie, o którym mowa w art. 6 ust. 5 pkt 5 ustawy, może być złożone na rozprawie przez inne osoby. Niepodjęcie czynności w tym zakresie, także przez organ odwoławczy w trybie przewidzianym w art. 136 k.p.a., prowadziło do naruszenia obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uchybienie przepisom postępowania w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do uchylenia wydanych decyzji. Przedstawione powyżej stanowisko właściwy organ uwzględni w toku dalszego postępowania administracyjnego. Skarżąca zarzuciła w skardze, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do informacji dotyczącej operatu szacunkowego sporządzonego w 1989 roku. Analiza odwołania i decyzji organu odwoławczego potwierdza, iż skarżąca w odwołaniu wskazała między innymi na fakt sporządzenia w czerwcu 1989 r. operatu szacunkowego, do czego nie odniósł się w jakikolwiek sposób organ odwoławczy uchybiając w ten sposób obowiązkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie nie miało jednak wpływu, z uwagi na opisane powyżej okoliczności, na sposób rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Dodać przy tym należy, iż organ odwoławczy dopiero w odpowiedzi na skargę wskazał na nieaktualność wymienionego operatu. Jednak stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę nie mogło w jakikolwiek sposób konwalidować uchybienia zaistniałego w toku postępowania odwoławczego. Odpowiedź na skargę nie stanowi bowiem część decyzji lub jej uzupełnienia, ale wyłącznie pismo procesowe składane w ramach i dla potrzeb postępowania sądowego. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skarżącej Sąd stwierdza, iż są one nietrafne. Organy zasadnie oceniły, co zostało już powyżej zasygnalizowane, iż złożone przez stronę dokumenty nie spełniają ustawowych warunków. Uwaga ta odnosi się w szczególności do oświadczeń złożonych przez K. G. i D. B. Organy prawidłowo także uznały, iż znajdą w sprawie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż zgodnie z art. 27 tej ustawy, postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. weszła w życie 7 października 2005 r., co oznacza, iż w sprawie znajdował zastosowanie także art. 6 tej ustawy, w którym określono warunki udowodnienia przesłanek potwierdzających istnienie prawa do rekompensaty. Natomiast zarzuty skarżącej w zakresie rozbieżności w orzecznictwie Sądu Okręgowego w K. co do istnienia jurysdykcji krajowej w sprawie o ustalenie rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych poza obecnym granicami Rzeczpospolitej Polskiej i ewentualnej niezasadności postanowienia o odrzuceniu pozwu wniesionego przez Z. M., mogły być rozpatrzone w ramach postępowania przez sądem powszechnym – Sądem Apelacyjnym w K. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, iż Z. M. skorzystała z uprawnienia do zaskarżenia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] listopada 2008 r. (sygn. akt [...]). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.