I SA/Wa 1704/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. G. i A. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17. 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz A. G. i A. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 2 maja 2018 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 2 lipca 2018 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 500/17. Następnie pismem z 10 lipca 2018 r. skarżące wezwały organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 500/17. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą 20 sierpnia 2018 r., A. G. i A. K. zarzuciły Prezydentowi [...] niewykonanie powyższego wyroku i wniosły o: 1) wymierzenie organowi grzywny, 2) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) przyznanie na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz 4) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podniosły, że sprawa nie została załatwiona do dnia dzisiejszego pomimo wydania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu oraz uprzedniego wezwania organu do wykonania wyroku. Ponadto, wskazały, że poniosły krzywdę wynikającą z naruszenia ich dóbr osobistych. Skutkiem powyższego była niemożność korzystania z rodzinnych składników majątkowych oraz zignorowanie prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, co miało wpływ na sferę zdrowia skarżących i uzasadnia przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do tut. Biura korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości. Podniósł również, że sprawie zachodzi okoliczność wyjątkowej aktywności procesowej strony. Wraz z odpowiedzią na skargę organ jest zobowiązany do ponownego przesłania akt sprawy do sądu, co uniemożliwia prawidłowe procedowanie w sprawie. Poprzednia skarga w sprawie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość przesłana została, wraz z odpowiedzią, niespełna miesiąc temu, zaś w dniu dzisiejszym organ przesyła do sądu kolejne dwie skargi. Ponadto, akta sprawy zostały przesłane przy piśmie z 23 sierpnia 2018 r. do Prokuratury Okręgowej w W. i do chwili obecnej nie zostały zwrócone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 2 maja 2018 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 2 lipca 2018 r. Z akt sprawy wynika, że pismem z 10 lipca 2018 r. skarżące wezwały Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Wezwanie to pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku sądu i nie rozpoznał wniosku o zwrot nieruchomości [...]. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 31 stycznia 2018 r. (7 miesięcy) oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżących Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł będzie adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Przy czym, w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą zasadniczo stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 500/17, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy. Jak zaś wynika z akt administracyjnych, w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczy się również sprawa o ustanowienie użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.). Wyjaśnić trzeba, że roszczenie oparte na art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. ma pierwszeństwo przed roszczeniami opartymi na innych podstawach. W konsekwencji, przedmiotowy wniosek oparty na art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może zostać rozpoznany przed rozpatrzeniem wniosku złożonego na podstawie art. 7 ww. dekretu. Zatem, w sytuacji jednoczesnego prowadzenia tych postępowań, postępowanie zainicjowane wnioskiem opartym na art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno zostać zawieszone do czasu rozpoznania wniosku dekretowego. Z akt sprawy nie wynika jednak aby Prezydent [...] po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu zawiesił postępowanie w sprawie. Z akt nie wynika również aby organ podejmował inne czynności w sprawie. Wobec powyższego, Sąd uznał, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 31 stycznia 2018 r. przybrała postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. W ocenie Sądu, przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącego wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy nie potwierdza aby taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie wystąpiła. Przy ocenie wniosku o przyznanie sumy pieniężnej Sąd wziął również pod uwagę to, że przedmiotowa sprawa o zwrot nieruchomości nie mogłaby zostać załatwiona decyzją uwzględniającą wniosek stron (gdyby wystąpiły ku temu przesłanki z art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czego Sąd nie ocenia) dopóki nie zostanie ostatecznie rozpoznany wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu warszawskiego. Ta ostatnia sprawa ma bowiem pierwszeństwo przed sprawą o przyznanie odszkodowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pozostałej części Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 wskazanej ustawy (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).