I SA/Wa 1706/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska Asesor WSA Iwona Ścieszka Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 175/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. B. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. B. pismem z 17 czerwca 2021 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 175/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 7 stycznia 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [...] hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Skarżąca wniosła o: 1. wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 9 lutego 2021 r. 2. przyznanie od Prezydenta m.st. Warszawy na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 3000 złotych; 3. zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawnie przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazała, że prawomocnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 175/15 Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [...], ozn. hip. nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r. (sygn. I SAB/Wa 175/15) wypłynęły do Prezydenta m.st. Warszawy w dniu 26 sierpnia 2015 r., wyznaczony przez Sąd termin upłynął w dniu 26 października 2015 r. Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r. (I SA/Wa 1730/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2000 zł w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r. (I SAB/Wa 175/15) oraz przyznał od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. Wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r. (I SA/Wa 2158/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 zł w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r. (I SAB/Wa 175/15) oraz przyznał od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącej M. B. sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. Z uwagi na dalszą bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy pismem z dnia 10 czerwca 2021 r. skarżąca ponownie wezwała organ do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r. (I SAB/Wa 175/15). Biorąc powyższe pod uwagę nie ulega wątpliwości, zdaniem skarżącej, że Prezydent m.st. Warszawa, pomimo nałożenia na organ grzywny z uwagi na bezczynność oraz ponownego wezwania do wykonania wyroku, nadal pozostaje w bezczynności. Dalej skarżąca wskazała, że zasadne jest nałożenie na Prezydenta m.st. Warszawy grzywny adekwatnej do bezczynności organu w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r. (I SAB/Wa 175/15) trwającej od 6 lat. Nadto, za przyznaniem sumy pieniężnej przemawiają okoliczności niniejszej sprawy. Pomimo upływu 6 lat od wydania wyroku WSA z dnia 18 czerwca 2015 r. (sygn. I SAB/Wa 175/15) oraz nałożenia na Prezydenta m. st. Warszawy grzywien w wysokości 1000 zł, 2000 zł i 3000 zł organ od lat nie podejmuje żadnych realnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Prezydent m. st. Warszawy markuje prowadzenie postępowania żądając od stron ponownego przedstawienia dokumentów znajdujących się już w aktach. W sprawie występuje uzasadniona obawa, iż bez nałożenia na Prezydenta m.st. Warszawy środka w postaci sumy pieniężnej sprawa nie zostanie rozpozna przez najbliższe miesiące, a nawet lata. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia 7 stycznia 2014 r. skarżąca wystąpiła o ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. nr [...]. W związku z faktem, iż do powyższego wniosku nie dołączono dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnej właścicielce pismem z dnia 17 marca 2015 r. organ wezwał skarżącą o dostarczenie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielce przedmiotowej nieruchomości S.J. oraz poświadczonego kompletu postanowień o nabyciu spadku po jej spadkobiercach i adresów pozostałych stron postępowania. Następnie pismem z 30 czerwca 2021 r. organ wezwał do nadesłania w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma dokumentacji potwierdzającej, że skarżąca jest następcą prawnym dawnej właścicielki przedmiotowej nieruchomości, jednocześnie wskazując, że niedostarczenie powyższych dokumentów w zakreślonym terminie będzie skutkowało umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowe. Strona nie przedstawiła wnioskowanych dokumentów. W odpowiedzi pismem z dnia 8 lipca 2021 r. M. B. wniosła o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu przedstawienia spadku po dawnej właścicielce nieruchomości S. J. wskazując, że postępowanie spadkowe po ww. osobie nie zostało przeprowadzone. Ponownym pismem z dnia 21 lipca 2021 r. organ wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po dawnej właścicielce. Organ wskazał, że po upływie zakreślonego, 7 dniowego terminu na dostarczenie dokumentów postępowanie zostanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że działania skarżącej reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie ograniczają się do składania kolejnych skarg na bezczynność. Pomimo upływu 5 lat od pierwszego wezwania dokumentacja potwierdzająca następstwo prawne po dawnym właścicielu nie została dostarczona. Natomiast w odpowiedzi na kolejne wezwanie do wykazania następstwa prawnego pełnomocnik poinformował, że postępowania spadkowe po dawnej właścicielce nie zostało przeprowadzone, a co więcej nie zostało nawet wszczęte. W piśmie z dnia 2 sierpnia 2021 r. Prezydent m. st. Warszawy poinformował, że w dniu 2 sierpnia 2021 r. wydał decyzję nr 185/SD/2021, którą umorzył postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 175/15 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 7 stycznia 2014 r., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [...], ozn. hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi m.st. Warszawy w dniu 26 sierpnia 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 175/15 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 26 października 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również trzykrotnego wezwania przez skarżącą organu do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent m.st. Warszawy nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Uczynił to dopiero decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. umarzającą postępowanie. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 18 czerwca 2015 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi m. st. Warszawy grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Nadto wyjaśnić należy, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2021). Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 P.p.s.a.). Należy także mieć na uwadze, że z powodu niewykonania wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., Sąd już dwukrotnie uwzględniał skargi składane przez skarżącą w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Najpierw Sąd wyrokiem z dnia 20 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1730/16 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2000 zł, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. Następnie wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r. (I SA/Wa 2158/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie wymierzył Prezydentowi m. st. Warszawy grzywnę, tym razem w wysokości 3000 zł, również stwierdzając, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę znaczne przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z dnia 18 czerwca 2015 r. terminu na załatwienie sprawy, a także okoliczność, że skarżąca po raz kolejny występuje z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny ze względu na niewykonanie wyroku, ale także i to, że decyzją z dnia 2 sierpnia 2021 r. organ zakończył postępowanie, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku oraz wyroków wymierzających grzywnę - nie została przez organ załatwiona przez kilka lat, a wyznaczony w wyroku z 18 czerwca 2015 r. termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Sąd uwzględnił także wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej. Zwłoka w wykonaniu przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku wniosła niemal 6 lat. Analiza akt wskazuje, że postępowanie organu świadczy o lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Nie można też pominąć, że organ dostrzegł procesową możliwość jego zakończenia dopiero wiele lat po upływie zakreślonego terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.