I SA/Wa 1712/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 29 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.W. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 474/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz J.W. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J.W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. W. (dalej jako skarżąca) pismem z 7 lipca 2021 r. (data prezentaty) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, 2) przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. w oparciu o komunikat Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w 2020 roku w wysokości [...] zł, jako aktualną kwotę przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedni, na dzień składania skargi tj.: kwoty [...] zł, 3) przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., 4) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącej od organu, wg norm przepisanych - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 474/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. W. z 18 stycznia 2006 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną jako "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi 26 marca 2014 r. Zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 26 maja 2016 r. Skarżąca podniosła, że pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez nią wezwania do niezwłocznego wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał tego wyroku. Dlatego też wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/14 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - dlatego też skarżąca ponownie wezwała organ do niezwłocznego wykonania ww. wyroku, a następnie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 234/17, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Pismem z 18 lutego 2021 r. skarżąca po raz kolejny wezwała organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 474/13, zaś pismem z 7 lipca 2021 r. (data prezentaty) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zwróciła uwagę na to, iż od daty przekazania akt po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, tj. 26 marca 2014 r., upłynęło ponad siedem lat i trzy miesiące, a organ nie podjął stosownych czynności zmierzających do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Podkreśliła również fakt, że bezczynność organu w niniejszej sprawie ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przez cały czas trwania postępowania Prezydent [...] nie podjął odpowiednich czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie. Dodała, iż w związku z długotrwałą bezczynnością organu w rozpoznaniu tej sprawy ponosi ona wiele negatywnych konsekwencji - co oddziałuje na jej zdrowie. Stres spowodowany długotrwałym postępowaniem źle wpływa na jej kondycję psychiczną i fizyczną. Zatem kwota zasądzona na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowiłaby swego rodzaju rekompensatę za krzywdę wywołaną przez długi okres oczekiwania na zakończenie niniejszego postępowania. Na zakończenie stwierdziła, że w niniejszej sprawie bez wątpienia istnieje obawa dalszego niewykonywania przez organ wyroku. Od dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w przedmiotowej sprawie, organ nie podjął stosownych czynności w sprawie. Mimo kilkakrotnego podjęcia środków dyscyplinujących wobec Prezydenta [...], nadal pozostaje on w bezczynności. Podkreślenia wymaga również fakt, że okoliczność pozostawania przez organ w bezczynności jest całkowicie nieusprawiedliwiona. Mimo kierowania do organu szeregu pism z prośbą o wskazanie przyczyn pozostawania w bezczynności, pisma te pozostają do dnia dzisiejszego bez odpowiedzi W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.). Z dniem wejścia w życie dekretu grunty nieruchomości [...] - w tym grunt ww. nieruchomości – przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. – na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa. Przed Prezydentem [...] prowadzone jest obecnie postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej [...] przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...] " - w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Następnie podniósł, że analiza pozyskanych zdjęć lotniczych z Wojskowego [...] z dużym prawdopodobieństwem wskazuje, iż dawna nieruchomość hipoteczna została objęta terenem budowy Fabryki [...]. W związku z powyższym wystąpił on o uzupełnienie opracowania geodezyjnego z dnia 1 lutego 2021 r. - poprzez wkreślenie granic przedmiotowej nieruchomości na zdjęcie lotnicze z 1953 r. Ponadto należy mieć także na uwadze, iż procedowanie w sprawie w ostatnim czasie zostało dodatkowo utrudnione w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 od dnia 14 marca 2020 r., a następnie stanu epidemii od 20 marca 2020 r. Do dnia 29 września 2021 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 474/13, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. W. z 18 stycznia 2006 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczoną jako "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 26 marca 2014 r. - zatem wyznaczony termin upłynął w dniu 26 maja 2014 r. Na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie już wymierzał Prezydentowi [...] grzywnę. Wyrokiem z 19 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2661/14, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaś wyrokiem z 24 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 234/17, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (odnośnie przyznania skarżącej sumy pieniężnej). Zatem niekwestionowaną okolicznością jest fakt, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku, oraz mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie wymierzał Prezydentowi [...] grzywnę - organ w dalszym ciągu nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Nie rozpoznał także merytorycznie przedmiotowego wniosku do dnia rozprawy sądowej. Skoro zaś Prezydent nie załatwił sprawy w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 14 stycznia 2014 r. - a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 5.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę fakt, iż jest to już trzecia grzywna wymierzona przez Sąd. Uznał również, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] przejęte dekretem z [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, iż Prezydent [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów w sprawie. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo dwóch wyroków wymierzających mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęło już ponad 7 lat od wyznaczonego terminu. Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę z powodu bezczynności i przewlekłości organu. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, iż bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącej wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi jednocześnie swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ - mimo dwukrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku - nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Dlatego też Sąd uwzględnił wniosek skarżącej - uznając za słuszne żądanie przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie [...] zł, gdyż przyznanie wyższej kwoty jest niczym nie uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy. Sąd zasądził też na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i 7 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.