I SA/Wa 1714/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Dariusz Chaciński Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi J. T., E. D. i K. T. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 23/14 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz J. T., E. D. i K. T. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. T., E. D. i K. T. złożyły skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 23/14. Skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w maksymalnej wysokości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazały, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 23/14 zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku skarżących o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Prezydent W. nie wykonał wyroku, mimo że termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Wobec tego pismem z 12 października 2016 r. wezwały organ do wykonania wyroku, wyznaczając mu stosowny termin. Jednakże wezwanie okazało się bezskuteczne. Skarżące podniosły, że organ nie może tłumaczyć swojej bezczynności okolicznościami wynikającymi z dużej liczby spraw pozostających do rozpoznania, brakiem etatów czy też środków pieniężnych. Podkreśliły, że wyznaczony przez sąd termin do wydania aktu jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że nieruchomość przy ul. [...] położona jest na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.). Prezydent wskazał, że w toku postępowania konieczne jest zbadanie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ww. ustawy. Wyjaśnił, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ podniósł, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa pełnomocnika stron i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. W piśmie uzupełniającym skargę skarżące wniosły o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, do wysokości połowy kwoty mieszczącej się w wymiarze nałożonej grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 23/14 uwzględnił skargę J. T., E. D. i K. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania i zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., oznaczoną hip. "[...]" rej. hip. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi został doręczony Prezydentowi W. 9 lipca 2014 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 23/14 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął 9 września 2014 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania przez skarżące organu do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie. Z powodu niewykonania wyroku tutejszy Sąd wyrokiem z 23 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3241/14 wymierzył Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 500 zł. Skoro Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu nie załatwił sprawy, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych nie może być tolerowane. Taka sytuacja prowadzi do podważania zaufania jednostek do organów władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę, z jednej strony przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 23/14 terminu na załatwienie sprawy (ponad trzy i pół roku) oraz już wymierzoną organowi grzywnę Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa, spełniając funkcję represyjno - dyscyplinującą. Dlatego na podstawie art. 154 § 1 ppsa Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku Sądu z 17 kwietnia 2014 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o wypłatę odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość oraz wyroku wymierzającego grzywnę - nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Podnoszony w odpowiedzi na skargę fakt opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowany między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach odszkodowawczych nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak znaczny okres czasu. Dlatego Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 2 zd. 2 ppsa. W kwestii żądania przyznania sumy pieniężnej wskazać należy, że przepis art. 154 § 7 ppsa nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta poza funkcją represyjną i prewencyjną ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie w wyżej wskazanym przepisie czasownika "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie stronie od organu sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować stratę jaką poniosła na skutek bezczynności organu. Wobec tego wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie i nawiązywać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w tym zakresie uwarunkowana wskazaną argumentacją. Sąd rozpoznający skargę powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeżeli istnienie takiej okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uwarunkowane względami materialnoprawnymi (por. wyrok NSA z 16 V 2017 r., sygn. akt OSK 2934/16). Przenosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z treści pisma uzupełniającego skargę nie wynika, aby skarżące doznały w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Dlatego w tej części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji wyroku).