I SA/Wa 1714/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) Protokolant referent stażysta Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Prezydenta [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 285/17 w sprawie ze skargi [...][...] i [...][...] na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 25/15 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2017 r., wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 285/17; 2. odrzuca skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 285/17, na skutek skargi [...][...] i [...][...] (dalej jako "skarżący"), wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych z uwagi na niewykonanie wyroku tego Sądu z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 25/15; stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższy wyrok stał się prawomocny z dniem 27 maja 2017 r. Prezydent [...] pismem z [...] sierpnia 2019 r. wystąpił ze skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 31 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 285/17. Jako podstawę prawną wznowienia podał art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", wskazując, że jak ustalono w toku postępowania administracyjnego, [...][...] zmarła w dniu [...] marca 2011 r., zaś [...][...] zmarł w dniu [...] czerwca 2012 r. Odpisy zupełne aktów zgonu nieżyjących skarżących nadesłane zostały do organu przez Urząd Stanu Cywilnego przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r. Z powyższego wynika, że w dacie wniesienia przez pełnomocnika skarżących – adw. [...][...] skargi na niewykonanie przez organ wyroku z 25 marca 2015 r. (data na prezentacie organu – [...] września 2016 r.), skarżący już nie żyli, a zatem skarga wniesiona została przez osobę nieuprawnioną. Zgodnie bowiem z art. 43 p.p.s.a. w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Skoro zatem nie było stron postępowania, zaś skarga wniesiona została przez osobę nieuprawnioną, to tym samym nie zostało prawidłowo wszczęte postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. Zdaniem Prezydenta [...], powyższe uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W odniesieniu do osób fizycznych kwestię zdolności sądowej oraz zdolności procesowej reguluje art. 25 § 1 i art. 26 § 1 p.p.s.a., po analizie których można dojść do wniosku, że skarga wywiedziona w imieniu osób, które w dniu jej wniesienia nie żyły, nie powinna wywierać skutków prawnych. Zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową, zaś jej brak powinien skutkować odrzuceniem skargi. Powyższe wskazuje, że żądanie wznowienia niniejszego postępowania jest w pełni uzasadnione. Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wznowił postępowanie sądowe w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem z 31 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 285/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadna. Stosownie do art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Po zbadaniu w pierwszej kolejności przesłanek warunkujących dopuszczalność wniesionej przez Prezydenta [...] skargi o wznowienie postępowania, Sąd uznał, że organ ten wystąpił o wznowienie postępowania z zachowaniem wynikającego z art. 277 p.p.s.a. trzymiesięcznego terminu. Termin ten rozpoczął bowiem bieg w dniu, w którym wnioskodawca dowiedział się o zgonie skarżących – [...][...] i [...][...], co miało miejsce z dniem uzyskania odpisów zupełnych aktu zgonu ww. osób, to jest w dniu [...] sierpnia 2019 r. (data wpływu do organu). Skarga o wznowienie została natomiast wniesiona w dniu [...] sierpnia 2019 r. (data nadania). W ocenie Sądu, gdyby nawet przyjąć, że wnioskodawca dowiedział się o zgonie skarżących w dniu [...] czerwca 2019 r., kiedy to uzyskał wydruki z systemu SelwinWEB – System Ewidencji Ludności, to również należałoby uznać, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona została w terminie. Zdaniem Sądu rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania spełnia również wymogi formalne wynikające z art. 279 p.p.s.a. oraz opiera się na ustawowej przesłance wznowienia, bowiem przywołuje art. 271 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Przechodząc do oceny, czy w sprawie niniejszej wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania z cytowanego art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wskazać należy, że zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego jest bezwzględną przesłanką procesową. Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem danego podmiotu w charakterze strony. Brak zdolności sądowej danego podmiotu, w zależności od momentu jego ujawnienia, powoduje odrzucenie skargi lub wniosku (art. 58 § 1 pkt 5, także w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.), zawieszenie postępowania (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) lub też stanowi przesłankę jego wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Skoro skarżący nie żyli już przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem z 31 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 285/17 ([...][...] zmarła w dniu [...] marca 2011 r., zaś [...][...] zmarł w dniu [...] czerwca 2012 r.), to znaczy, że w postępowaniu tym nie mieli oni zdolności sądowej. Uchybienia polegającego na braku zdolności sądowej strony nie sanuje przy tym okoliczność, że zmarli zastępowani byli przez pełnomocnika. Brzmienie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., podobnie jak art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Są to przesłanki – odpowiednio: wznowienia postępowania sądowego lub nieważności postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, nie ma wątpliwości co do tego, że w poddanym analizie przypadku zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Jest bowiem bezspornym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kierował korespondencję do pełnomocnika skarżących, którzy faktycznie nie żyli już od kilku lat, a zatem nie posiadali zdolności sądowej. Tym samym należy uznać, że postępowanie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 285/17 zakończone prawomocnym wyrokiem z 31 marca 2017 r. dotknięte było nieważnością. W tym stanie rzeczy Sąd w niniejszym składzie na rozprawie w dniu 2 grudnia 2019 r. wznowił powyższe postępowanie, natomiast wyrokiem z 2 grudnia 2019 r. uchylił wydany w jego trakcie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 285/17 oraz ponownie rozpoznał sprawę ze skargi [...][...] i [...][...] na niewykonanie przez Prezydenta [....] wyroku tego Sądu z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 25/15. Wystąpienie powodów nieważności postępowania skutkuje bowiem uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy stanowiące je naruszenie prawa ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Jest to bowiem bezwzględna podstawa wznowienia (por. Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 639; H. Knysiak - Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 667; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2006, s. 548). Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności winno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania jak i kończącego je orzeczenia a z drugiej bezwzględną podstawę wznowienia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 406/07 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 951/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie skład orzekający w niniejszej sprawie, na podstawie art. 281 zd. drugie p.p.s.a., po rozważeniu stanu sprawy uznał, że uzasadnione jest połączenie badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...][...] i [...] z [...] września 2016 r. na niewykonanie wyroku tego Sądu z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 25/15. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Stosownie natomiast do treści art. 25 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna i organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (tzw. zdolność sądowa). Zatem posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia ważnego i skutecznego postępowania. Przy czym osoby fizyczne posiadają zdolność sądową od chwili urodzenia do chwili śmierci, bez względu na możliwość osobistego podejmowania czynności w postępowaniu, która wiąże się ze zdolnością procesową. W przedmiotowej sprawie w dniu [...] września 2016 r. (data na prezentacie organu) adw. [...][...] wniósł w imieniu [...][...] i [....][...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie wyroku tego Sądu z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 25/15. Przy czym z treści znajdujących się w aktach administracyjnych odpisów zupełnych aktów zgonu wynika, że [...][...] zmarła w dniu [...] marca 2011 r., zaś [...][...] zmarł w dniu [....] czerwca 2012 r. Tym samym osoby te z datą swej śmierci utraciły zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona. W tej sytuacji skarga złożona w niniejszej sprawie w imieniu wskazanych osób jest niedopuszczalna, bowiem została wniesiona w imieniu podmiotów, które uprzednio utraciły zdolność do występowania przed sądem administracyjnym. Stwierdzenie omawianych wyżej wad formalnych skutkowało odrzuceniem wniesionej skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sądowi z urzędu wiadome jest, że wyrokiem z 2 grudnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 374/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrok z 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 25/15 i odrzucił skargę [...][...] i [...][...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość. W tej sytuacji skarga rozpoznawana w niniejszej sprawie, dotycząca niewykonania wyroku 25 marca 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 25/15, który został uchylony, jest niedopuszczalna, albowiem w sprawie tej nie pozostaje w obrocie prawnym wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu. W tej sytuacji skargę, jako niedopuszczalną, należało odrzucić również na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 282 § 1 i § 2 oraz art. 58 § 1 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.