I SA/Wa 1715/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego oddala skargę. Orzeczeniem z [...] października 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO/organ) po zapoznaniu się z wnioskiem K. Z. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] związanego z lokalem nr [...] jest nieuzasadniona umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej. Orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent [...] pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wypowiedział użytkownikowi wieczystemu opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ew. nr [...] z obrębu [...] związanego z lokalem nr [...] i równocześnie zaproponował nową wysokość opłaty od dnia 1 stycznia 2019 r. Do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek użytkownika wieczystego o uznanie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ww. udziału jest nieuzasadniona. Rozpatrując powyższą sprawę Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 78 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W dniu 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, która w art. 1 ust. 1 i 2 stanowi, iż z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Kolegium wyjaśniło, że przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.". Natomiast art. 21 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi, że "Postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczęte i niezakończone przed dniem przekształcenia, toczą się nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych". W dniu 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 1 zmieniła ustawę o gospodarce nieruchomościami, a w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 4 ustawy zmieniającej, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Wypowiedzenie dotyczyło nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym. Wypowiedzenie zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu w dniu [...] grudnia 2018 r. Właściciel nie wykazał, aby przed dniem 1 stycznia 2019 r. wszystkim współużytkownikom wieczystym zostały doręczone wypowiedzenia. Kolegium wskazało, że w tym stanie rzeczy postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości podlega umorzeniu, a opłata przekształceniowa równa jest opłacie dotychczasowej. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło [...] (skarżący) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) zwana dalej : "k.p.a." i art. 9 k.p.a poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnego pouczenia w orzeczeniu z dn. [...].10.2019 r. - [...] w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019r., poz. 270). poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone. 3. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł w przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 r., znak : [...] w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie a następnie o uchylenie w całości orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2019 roku, znak: [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 3 lutego 2022 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 4 ustawy z 31 stycznia 2019 r., zgodnie z którym jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (ust. 1). Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się (ust. 2). Mając na uwadze treść powyższego przepisu, Kolegium zaskarżonym orzeczeniem umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu (zainicjowane wnioskiem użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości), wskazując, że wypowiedzenie zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu po 5 października 2018 r., a zatem ziściły się przesłanki wskazane w ww. przepisach a skarżący nie wykazał, że przed 1 stycznia 2019 r. wypowiedzenia zostały doręczone wszystkim współużytkownikom . W niniejszej sprawie, co jest kwestią bezsporną, postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., bowiem wypowiedzenie wysokości tej opłaty, w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości miało miejsce dopiero w dniu [...] grudnia 2018 r. (data pisma). W ocenie skarżącego, Kolegium zaniechało jednak ustalenia, czy ziściła się druga z przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy, tj. czy wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego została skutecznie wypowiedziana wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r., czy też nie. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest uzasadniony. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia skarżący nie wykazał, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. pomimo, ze dysponuje dokumentacją w tym zakresie. Zauważyć należy, że z brzmienia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. wynika jednoznacznie, że Kolegium miało obowiązek umorzyć te postępowania, które zostały wszczęte po 5 października 2018 r. i nie zostały zakończone do 13 lutego 2019 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, która w art. 2 zmieniła ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów), jeżeli nie wszystkim współużytkownikom zostały doręczone wypowiedzenia. Przesłanka wskazująca na fakt niedoręczenia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r wypowiedzeń dotychczasowej wysokości tej opłaty ma znaczenie w kwestii ustalenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wiecznego. Jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Natomiast, jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty zaktualizowanej. Z akt sprawy wynika natomiast, jak już wskazano powyżej, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po 5 października 2018 r. Bezsporne jest także, że do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do 13 lutego 2019 r. postępowanie to nie zostało zakończone a wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, spełnione zostały wszystkie przesłanki do zastosowania art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r., co skutkowało umorzeniem przez Kolegium przedmiotowego postępowania. To, że organ ma obowiązek umorzyć postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, decyduje spełnienie przesłanek wynikających z powołanego na wstępie przepisu, które wskazują na terminy, po pierwsze wszczęcia tego postępowania po 5 października 2018 r. i po drugie jego niezakończenia do 13 lutego 2019 r., co miało miejsce w niniejszej sprawie. Dla ustalenia natomiast jej wysokość ma znaczenie okoliczność, czy organ przed 1 stycznia 2019 r. doręczył wypowiedzenia wszystkim współuczestnikom. Z podanych wyżej przyczyn zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Organ rzetelnie zgromadził i ocenił materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy wydawaniu kontrolowanego orzeczenia oraz uzasadnił swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.). Prawidłowo również uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia na podstawie art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w sentencji.