I SA/Wa 1715/23

WyrokWSA w Warszawie2023-11-30

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który nie udokumentował tytułu własności do nieruchomości w dacie jej komunalizacji (27 maja 1990 r.), posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, ponieważ nie udokumentował tytułu własności do nieruchomości ani w dacie komunalizacji (27 maja 1990 r.), ani obecnie. Brak takiego tytułu uniemożliwia wykazanie interesu prawnego wymaganego przez art. 28 K.p.a. do bycia stroną postępowania. W związku z tym organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący B. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 1992 r. stwierdzającej nabycie przez gminę własności nieruchomości. Skarżący twierdził, że nieruchomość została bezprawnie przejęta na cele reformy rolnej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego, ponieważ nie udokumentował tytułu własności do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 czerwca 2023 r. nr DAP-WN.727.17.2023/WWP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "organ" lub "Minister") postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. nr DAP-WN.727.17.2023/WWP utrzymał w mocy w własne postanowienie z 20 stycznia 2023 r. nr DAP-WPK-727-1-308/2022/Kpu odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z 10 sierpnia 1992 r. nr G-VI-7250-126-45/91 stwierdzającej nabycie przez Gminę Miejską [...] (dalej jako "gmina") z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów miasta [...] jako dz. nr [...] o pow. [...] m2. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda decyzją z 10 sierpnia 1992 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", stwierdził nabycie przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie własności przedmiotowej nieruchomości. B. K. (dalej jako "skarżący") wnioskiem z 5 sierpnia 2022 r. wystąpił do Ministra z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z 10 sierpnia 1992 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że właścicielem ww. nieruchomości był [...] A.L., jednak została ona bezprawnie przejęta na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Całokształt okoliczności faktycznych nie pozostawia bowiem wątpliwości, że zespół pałacowo-parkowy w [...], jak i towarzyszące mu ogrody warzywno-kwiatowe nie stanowiły nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym i były niezdatne do realizacji któregokolwiek z celów reformy rolnej. Do wniosku skarżący załączył decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 czerwca 2022 r. nr DN.rn.625.105.2021 umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [....] z 7 grudnia 1949 r. nr L.UR.Parc/ll/3/30/48 oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 26 stycznia 1950 r. nr UR.PO.I.2/2/50 o przejęciu ww. nieruchomości na cele reformy rolnej. Skarżący wskazał, że decyzję tę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wobec czego wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższych orzeczeń oraz do czasu wydania prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po E. G.. Minister postanowieniem z 20 stycznia 2023 r., na podstawie art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000), powoływanej dalej jako "K.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 10 sierpnia 1992 r. W uzasadnieniu postanowienia przywołał treść art. 28 K.p.a. i wskazał, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi mieć swoje źródło w przepisach prawa materialnego, jak też mieć charakter realny w konkretnej dacie – w postępowaniu komunalizacyjnym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. 27 maja 1990 r. Minister zauważył również, że stronami postępowania toczącego się w trybie ustawy komunalizacyjnej są tylko Skarb Państwa - jako dotychczasowy właściciel mienia oraz gmina, która mienie to przejmuje. Inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, gdy wykażą, że mienie nim objęte stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika natomiast, by skarżącemu przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w dacie jej komunalizacji, jak też obecnie. Niewykazanie zaś tytułu prawnorzeczonego do gruntu wyklucza skuteczne wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania Minister zauważył, że w pierwszej kolejności musi być prowadzone postępowanie administracyjne, by można było je zawiesić. Skoro więc odmówiono wszczęcia postępowania nadzorczego, to wniosek o zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest bezprzedmiotowy. Minister postanowieniem z 23 czerwca 2023 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy w własne postanowienie z 20 stycznia 2023 r. i wskazał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić, zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a., na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony postępowania ustala się w oparciu o art. 28 K.p.a. Nie ulega wątpliwości, że stroną postępowania według tego przepisu jest wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. Stronami postępowania komunalizacyjnego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej są Skarb Państwa jako właściciel mienia i właściwa gmina, która mienie to przejmuje. Poza tym stroną tego postępowania może być również podmiot, który wykaże, że ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. W niniejszej sprawie skarżący zarówno w chwili złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 10 sierpnia 1992 r., jak również w chwili złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie udokumentował tytułu własności do nieruchomości objętej tą decyzją na 27 maja 1990 r. Jednocześnie z akt wynika, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 7 czerwca 2022 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń z 7 grudnia 1949 r. oraz z 26 stycznia 1950 r. dotyczących przejęcia na cele reformy rolnej dawnego majątku Ordynacji [...], który po jej rozwiązaniu stanowił własność A. L. Decyzja ta została zaskarżona do Sądu. Powyższe okoliczności, tj. brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych według stanu na 27 maja 1990 r. uniemożliwiają dowiedzenie, że skarżący miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej. Bez istnienia tego rodzaju dokumentu stwierdzającego prawo rzeczowe do skomunalizowanej nieruchomości według stanu na 27 maja 1990 r. nie można stwierdzić interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym i w postępowaniu nadzwyczajnym jego dotyczącym. Minister wyjaśnił, że każdy organ prowadząc postępowanie ma obowiązek na wstępie ustalić, czy podmiot inicjujący postępowanie jest do niego uprawniony. Jeżeli zaś badanie to wykaże jego brak, organ ograniczy się do wytycznych zawartych w art. 61a K.p.a., tj. wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, nie rozważając przy tym jednocześnie zasadności podniesionych we wniosku zarzutów. Z kolei zawieszenie postępowania administracyjnego, o które wnioskuje skarżący nie jest dokonywane w odrębnym postępowaniu. W pierwszej kolejności musi być prowadzone, a zatem wszczęte postępowanie administracyjne, by w przypadkach przewidzianych przez ustawę można było następnie je zawiesić, czyli wstrzymać tok postępowania. Skoro więc niniejsze postępowanie nie zostało wszczęte z uwagi na brak przymiotu strony skarżącego, to nie jest możliwe wstrzymanie jego toku, a tym samym zawieszenie. Wobec tego wnioskowanie o zawieszenie postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest bezprzedmiotowe. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie postanowień obu instancji, zarzucając organowi naruszenie: I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 28 K.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że interes prawny wnioskodawcy we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej może zostać stwierdzony jedynie w oparciu o przedłożenie dokumentu stwierdzającego prawo rzeczowe wnioskodawcy do skomunalizowanej nieruchomości według stanu na 27 maja 1990 r.; II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 61a § 1 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że w sprawie zachodzą przesłanki odmowy wszczęcia postępowania; 2. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy prawidłowo organ wszcząwszy postępowanie, powinien obligatoryjnie je zawiesić, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, to jest wydania przez sąd powszechny prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po A. L. i E.G. w będących w toku postępowaniach sądowych; 3. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art 61a § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię, polegające na przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego skarżącego, w zakresie wykraczającym poza badanie zaistnienia przesłanek odmowy wszczęcia postępowania z art. 61a § 1 K.p.a., podczas gdy prawidłowo organ powinien był uznać, że z uwagi na powoływanie się przez skarżącego na własny interes prawny, ustalenie zasadności jego żądania może nastąpić wyłącznie po rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego, w tym po przeprowadzeniu dowodów z dokumentów dołączonych do wniosku, co mogło nastąpić tylko i wyłącznie po wszczęciu postępowania, w ramach postępowania wyjaśniającego, a co zarazem wykluczało zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a.; 4. art. 77 § 1 w zw. z art 80 w zw. z art. 61a § 1 w z art. 7 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, polegające na niezbadaniu przez organ zaistnienia przesłanek odmowy wszczęcia postępowania z art. 61a § 1 K.p.a. dotyczących istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego skarżącego w zakresie ustalenia osoby właściciela skomunalizowanej nieruchomości według stanu na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej oraz wyjaśnienia kwestii dotyczących bezprawnego przejęcia nieruchomości na cele reformy rolnej, które powinno skutkować uznaniem przez organ, że co najmniej w tym zakresie zachodzi konieczność rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego, po przeprowadzeniu dowodów z dokumentów dołączonych do wniosku, co mogło nastąpić tylko i wyłącznie po wszczęciu postępowania, w ramach postępowania wyjaśniającego, a co zarazem wykluczało zastosowanie art. 61a § 1 K.p.a.; 5. art 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez błędne zastosowanie, polegające na wydaniu postanowienia utrzymującego w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, zamiast postanowienia uchylającego to rozstrzygniecie w całości i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że prawidłowo organ powinien był uznać, że posiada on interes prawny znajdujący oparcie w art. 28 K.p.a. w zw. z art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360), powoływanej dalej jako "K.c.", w zw. z art. 925 K.c. z uwagi na spadkobranie po właścicielach przedmiotowej nieruchomości, a także w art. 28 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z uwagi na uprzednie bezprawne przejęcie skomunalizowanej nieruchomości przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej i toczące się obecnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z 7 grudnia 1949 r. oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 26 stycznia 1950 r. Tymczasem Minister niezasadnie uznał, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w kwestionowaniu decyzji komunalizacyjnej. Odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych jest zaś możliwa tylko wtedy, gdy wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego pochodzi od podmiotu, który w oczywisty sposób nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. Nie jest natomiast możliwa, kiedy ustalenie przymiotu strony wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym przedmiocie. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W konsekwencji tylko po wszczęciu postępowania i w jego toku organ mógł dokonać niezbędnej oceny w zakresie przepisów prawa materialnego, odnoszących się do praw podmiotów wnoszących żądanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną tego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajdzie zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) w związku z art. 157 § 2 K.p.a., który przewiduje możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony. Stroną postępowania administracyjnego, w myśl art. 28 K.p.a., jest natomiast każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest zaś strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2241/10, LEX nr 1138119 i z 23 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 373/07, LEX nr 485360). Stroną tego postępowania może zatem być również podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, jednak ma interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. do bycia stroną postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się przy tym, że istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest każdy podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki prawne stwierdzenia nieważności tej decyzji. W kwestii istoty interesu prawnego wiele razy wypowiadano się w orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazując, że cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, natomiast jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2035/10, LEX nr 1121192). Wykazanie istnienia tego interesu prawnego obciąża jednak wnioskodawcę. Decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności została wydana na podstawie przepisów ustawy komunalizacyjnej. Dla komunalizacji w trybie ww. ustawy decydujące znaczenie ma stan prawny istniejący w dacie komunalizacji, a więc 27 maja 1990 r. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że stronami postępowania komunalizacyjnego są, co do zasady, wyłącznie Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel nieruchomości i gmina, jako podmiot nabywający własność nieruchomości. Ich bowiem praw i obowiązków bezpośrednio dotyczą skutki decyzji komunalizacyjnej. Inne osoby, aby mogły uczestniczyć w postępowaniu komunalizacyjnym (mieć w nim przymiot strony), a więc również mogły skutecznie żądać weryfikacji ostatecznej decyzji komunalizacyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności, musiałyby wykazać, że w dacie komunalizacji (tj. 27 maja 1990 r.), to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji. Nie jest przy tym wystarczające samo powoływanie się na taki tytuł prawnorzeczowy, lecz konieczne jest jego udokumentowanie na dzień 27 maja 1990 r. Brak przedłożenia dokumentu potwierdzającego istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej. Po dokonaniu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Sąd podzielił ocenę Ministra, że skarżący nie udokumentował, by w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., jak również obecnie, legitymował się tytułem prawnorzeczowym do spornej nieruchomości, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji. W sprawie nie było kwestionowane, że w dniu 27 maja 1990 r., jak i w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Jak bowiem wynika z karty inwentaryzacyjnej nieruchomości, stanowiącej integralną część decyzji z 10 sierpnia 1992 r., według księgi wieczystej nr Spis IV właścicielem nieruchomości był w dacie istotnej dla komunalizacji Skarb Państwa. Wpisem tym organ był związany na zasadzie domniemania wynikającego z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2019 r. poz. 2204). Jak przy tym wskazywał sam skarżący, nieruchomość ta przejęta została na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, co potwierdzone zostało orzeczeniem Wojewody [...] z 7 grudnia 1949 r. oraz utrzymującym go w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 26 stycznia 1950 r. Skarżący swoich praw do nieruchomości, a w konsekwencji interesu prawnego w kwestionowaniu w trybie nadzorczym decyzji komunalizacyjnej, upatruje natomiast w okoliczności, że w jego ocenie została ona niezasadnie przejęta na cele reformy rolnej, o czym świadczyć ma toczące się z wniosku skarżącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń z 1949 r. i 1950 r. Jednocześnie jednak do wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie skarżący załączył decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 czerwca 2022 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [....] z 7 grudnia 1949 r. oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 26 stycznia 1950 r. Sądowi z urzędu jest również wiadome, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawomocnym wyrokiem z 30 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1937/22 oddalił skargę skarżącego na decyzję z 7 czerwca 2022 r. Skarżący od wyroku tego wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro zatem skarżący nie wykazał, zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i sądowego, by w dacie komunalizacji, czy też obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowiła jego własności (skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dokumentu, z którego wynikałby jego tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości), to prawidłowo uznał organ, że skarżący nie wykazał się interesem prawnym w kwestionowaniu decyzji komunalizacyjnej. Skarżący swojego przymiotu strony nie może bowiem wywodzić z okoliczności, że kwestionuje (w odrębnym postępowaniu administracyjnym) orzeczenia o przejęciu ww. nieruchomości na cele reformy rolnej. Na marginesie jedynie zauważyć należy, że nawet ewentualne przedstawienie przez skarżącego decyzji orzekającej, że sporne nieruchomości nie podpadały pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie spowoduje jeszcze przyznania mu przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Tego rodzaju decyzja nie oznacza bowiem automatycznie posiadania prawa własności do nieruchomości w dacie ustawowej komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r. To zaś właśnie ten moment, jak już wyjaśniono wyżej, jest kluczowy w punktu widzenia możliwości wzruszenia decyzji komunalizacyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 lutego 2021 r. sygn. akt. I SA/Wa 1633/19, LEX nr 3265464). Rozstrzygnięcie sporu o prawo własności nieruchomości może nastąpić wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym. Wobec powyższego niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, jak też art. 61a § 1 K.p.a. Sąd nie podzielił również zarzutu skargi odnośnie do naruszenia przez organ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy, w ocenie skarżącego, w sprawie zaistniała konieczność wszczęcia postępowania, a następnie jego zawieszenia do czasu wykazania interesu prawnego skarżącego, także poprzez przeprowadzenie postępowań spadkowych wykazujących następstwo prawne skarżącego po właścicielach nieruchomości. Zwrócić należy uwagę, że to skarżący żądając stwierdzenia nieważności decyzji powinien w pierwszej kolejności wykazać tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanego gruntu, a jednocześnie i następstwo prawne po właścicielu, które legitymowałoby go do skutecznego zainicjowania postępowania nadzwyczajnego. Ponadto, co istotne, organ może zawiesić jedynie postępowanie, które jest w toku. W niniejszej sprawie organ odmówił wszczęcia postępowania. Wobec tego również zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. nie może być skuteczny. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Minister prawidłowo zastosował w sprawie art. 61a § 1 K.p.a. i nie naruszył przywołanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w zakresie koniecznym do wydania zaskarżonego postanowienia. Minister nie naruszył również art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 K.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło