I SA/Wa 1716/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant ref. sąd. Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę I SA/WA 1716/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] orzekającą o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w obrębie Z., gmina P., stanowiącej niezabudowaną działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, przeznaczonej pod pas drogowy autostrady [...] oraz o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: W dniu 3 czerwca 2002r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do opisanej na wstępie nieruchomości stanowiącej współwłasność: A. K. oraz H. i A. Z., ujawnionej w księdze wieczystej Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., gdyż - zgodnie z decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dnia [...] stycznia 1998r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady [...] [...] [...] – została ona przeznaczona pod pas drogowy autostrady. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. Wojewoda [...], działając na wniosek z dnia 21 lutego 2005r., uzupełniony wnioskami z dnia 3 marca 2005r. i z dnia 23 marca 2005r., zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie opisanej wyżej nieruchomości - stanowiącej w tym momencie (na podstawie umowy darowizny z dnia [...] stycznia 2002r. Rep. [...]) własność A. K. - oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A. K., domagając się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania podniosła, iż nabycie spornej nieruchomości przez Skarb Państwa powinno się odbyć na podstawie art. 13 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) a nie na mocy art. 17 powołanej wyżej ustawy. Twierdziła przy tym, że wielokrotnie wyrażała wolę sprzedaży gruntu pod pas drogowy autostrady [...], ale proponowała sprzedaż całości działki a nie tylko części, którą chciał nabyć Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Ponadto strona podniosła zarzut dotyczący wyceny wartości nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu. Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej Minister stwierdził, że przepis art. 17 ust. l ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) stanowi, iż po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 2 powołanej ustawy decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak wynikało z akt sprawy, postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości, wszczęte na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, nie zostało dotychczas zakończone decyzją ostateczną, co oznaczało, że spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących możliwość wydania decyzji w trybie art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. Ponadto podniesiono, iż w piśmie z dnia 21 lutego 2005r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wniosła o wydanie w trybie art. 17 powołanej wyżej ustawy decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wskazanej we wniosku i o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności motywując swój wniosek niezbędnością wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przedłużająca się bowiem procedura przygotowania inwestycji, w tym nabycia przedmiotowej nieruchomości, wstrzymywała wystąpienie inwestora o wydanie pozwolenia na budowę. Następnie pismem z dnia 23 marca 2005r. inwestor - powołując się na zapisy pkt [...] Umowy o budowę i eksploatację autostrady zawartej w dniu [...] sierpnia 2004 r. pomiędzy Ministrem Infrastruktury a [...] S.A. ([...]) – podniósł, iż powodem wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem była też pilna potrzeba rozpoczęcia realizacji inwestycji, gdyż zwłoka spowodowałaby tzw. "zdarzenie odszkodowawcze", którego skutki finansowe i prawne ponosił by Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zajęcie przedmiotowej nieruchomości było niezbędne do realizacji celu publicznego a zwłoka poważnie zagrażała interesowi społecznemu, co wyczerpywało – w jego ocenie - drugą przesłankę warunkującą wydanie przedmiotowego zezwolenia. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wyjaśniono, iż odnosiły się one w swej istocie do postępowania wywłaszczeniowego i wykraczały poza zakres niniejszego postępowania. Ponadto wskazano też, iż - zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r.- jeżeli nabywana jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa tej części nieruchomości. Nabycie to następuje jednak w drodze umowy cywilnoprawnej a nie w toku postępowania wywłaszczeniowego a zatem podnoszone przez stronę zarzuty nie mogły być w ogóle rozpatrywane w ramach postępowania wywłaszczeniowego. Odnosząc się natomiast do kwestii ustalenia odszkodowania pouczono stronę, że będzie ona rozstrzygana, ale dopiero w postępowaniu wywłaszczeniowym, nie zaś w postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Powyższe rozstrzygnięcie stało się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła A. K., Skarżąca domagając się uchylenia decyzji wydanych w niniejszej sprawie przez organy obu instancji i polemizując ze stanowiskiem Ministra Infrastruktury zarzuciła mu nadużycie prawa. Podniosła, że decyzja zezwalająca na zajęcie nieruchomości narusza jej prawo własności. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie w ogóle nie zachodziła potrzeba wszczynania postępowania wywłaszczeniowego, gdyż ona jako właścicielka wyrażała gotowość sprzedaży całości gruntu, który na skutek budowy autostrady utracił dla niej gospodarcze znaczenie, przy tym domagała się jedynie godziwej ceny. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się zatem jedynie do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym dokonując w tym kontekście oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, co w konsekwencji prowadziło do oddalenia skargi. Podstawą prawną wydania zaskarżonych decyzji był przepis art. 17 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, która ma charakter szczególny. Zgodnie z w/w regulacją, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad udziela w uzasadnionych wypadkach zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe a w sytuacji, gdy jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - w rozumieniu przepisów prawa budowlanego – nadaje takiej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Zatem jak z powyższego wynika oceniając legalność zaskarżonej decyzji należało jedynie rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w powyższym przepisie. Kwestie związane z samą potrzebą wszczęcia postępowania, wyceną wywłaszczanego gruntu czy też wykupem terenu nieobjętego lokalizacją inwestycji dla tej sprawy nie miały – co słusznie podkreślił organ - prawnego znaczenia. Przechodząc do meritum sprawy trzeba stwierdzić, że w aktach administracyjnych znajduje się kserokopia fragmentu umowy o budowę i eksploatację autostrady zawartej w dniu [...] sierpnia 2004 r. pomiędzy Skarbem Państwa a spółką [...] S.A., z treści której wynika, że harmonogram prac został tak określony, że termin wydania pozwolenia na budowę odcinka [...] ustalono na dzień 15 lipca 2005 r. Warunkiem zaś wstępnym do wydania tego rodzaju pozwolenia było zapewnienie posiadania i swobodnego decydowania nieruchomościami przez które miała przebiegać autostrada. Zgodnie również z w/w umową niedokonanie przez Skarb Państwa (GDDKiA) przeniesienia na rzecz Spółki wspomnianego swobodnego posiadania gruntu stanowiącego pas drogowy, skutkować miało powstanie po stronie Państwa obowiązku odszkodowawczego, określonego w umowie jako zdarzenie odszkodowawcze. Nadmienić dodatkowo wypada, iż wniosek o zezwolenie na natychmiastowe zajęcie nieruchomości został złożony przez inwestora w końcu marca 2005 r., co biorąc pod uwagę terminy konieczne do wydania przedmiotowych zezwoleń budowlanych, nie można było traktować jako przedwczesne. Z drugiej strony trzeba też wskazać, iż propozycja dobrowolnego wykupu przedmiotowego gruntu miała miejsce jeszcze w 2001 r. i choć minęło kilka lat – wbrew twierdzeniom skarżącej dotyczącym rzekomego braku potrzeby wszczynania postępowania wywłaszczeniowego - pertraktacje te nie doprowadziły do osiągnięcia przez strony konsensusu a jak wynika z treści akt, samo postępowanie wywłaszczeniowe pozostaje w toku a kontrowersje dotyczące wyceny wywłaszczanego gruntu wskazują raczej, że nie zakończy się ono rychło poprzez wydanie prawomocnej decyzji. Odnośnie kwestii dotyczącej numeru działki, na co także zwróciła w skardze uwagę skarżąca, trzeba stwierdzić, że uszła jej uwagi okoliczność, że nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów pierwotnie jako działka nr [...] została międzyczasie podzielona na działki nr [...] i [...], z których ta ostatnia działka została objęta działaniem zaskarżonej decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.