I SA/Wa 1716/07

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. .F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. S., B. G., A.F. i H. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy oddania w użytkowanie wieczyste części gruntu nieruchomości [...] postanawia odmówić przyznania A. F. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. P O S T A N O W I E N I E Dnia 14 grudnia 2007 r. Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. S., B. G., A. F. i H. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy oddania w użytkowanie wieczyste części gruntu nieruchomości [...] postanawia odmówić przyznania B. G. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. A. F. wnioskiem z dnia 10 stycznia 2007 r. (zawartym w skardze) uzupełnionym wnioskiem z dnia 13 listopada 2007 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. S., B. G., A. F. i H. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy oddania w użytkowanie wieczyste części gruntu nieruchomości [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie stać go na opłacenie kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójka dzieci. Rodzina posiada dom o pow. [...] m2. Źródłem utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego skarżącego są wynagrodzenia uzyskiwane przez małżonków z tytułu zatrudnienia w łącznej kwocie [...] złotych ([...] złotych skarżący i [...] złotych jego żona). Wg oświadczenia wnioskodawcy nie posiada on żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, nie zatrudnia i nie pozostaje w innym w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radca prawnym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie A. F. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść ich w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów procesu (na obecnym etapie postępowania jest to wpis w kwocie 200 złotych - należny solidarnie od czwórki skarżących) oraz ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Skarżący wraz z małżonką posiadają stałe i regularne źródło dochodów z tytułu zatrudnienia, z którego uzyskują przychód w łącznej kwocie [...] złotych brutto miesięcznie, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny stanowi kwotę [...] złotych. W tej sytuacji nie można przyjąć, że wnioskodawca nie jest stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co by uzasadniało przyznanie mu stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy też, że poniesienie kosztów procesu w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jego niezbędnych kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z ust. 1 pkt 2 powyższego artykułu. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. W tej sytuacji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. U Z A S A D N I E N I E B. G. wnioskiem z dnia 10 stycznia 2007 r. (zawartym w skardze) uzupełnionym wnioskiem z dnia 15 listopada 2007 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. S., B. G., A. F. i H. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy oddania w użytkowanie wieczyste części gruntu nieruchomości [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, ze nie posiada środków finansowych by uiścić jakiekolwiek koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem (wprawdzie nie wskazała go w rubryce 6 formularza dotyczącej stanu rodziny, jednakże umieściła o nim informacje w rubryce 8 tego formularza dotyczącej sytuacji majątkowej osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym). Podała, iż posiada "½ = [...] ha" ziemi rolnej. Źródłem utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej wg. danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy są: uzyskiwane przez małżonków wynagrodzenia za pracę: przez skarżąca w kwocie [...] złotych brutto, jej męża w kwocie [...] złotych brutto. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, pismem Sądu z dnia 28 listopada 2007 r., wezwano B. G. do złożenia w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy następujących dokumentów: - zaświadczenia z zakładu pracy o uzyskiwanym wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, - wykazu i wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku, - oświadczenia lub dokumentów wskazujących wysokość miesięcznie ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wydatków. Jednocześnie wobec wątpliwości powstałych na tle zapisów zawartych w formularzu wniosku odnośnie posiadanego przez nią majątku (rubryka 7) wezwano skarżącą do wyjaśnienia na podstawie jakiego tytułu zamieszkuje obecnie w mieszkaniu przy ul. [...] w W. (wynajem, własność, spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania) oraz wyjaśnienie treści zapisu dotyczącego nieruchomości rolnych, poprzez podanie czy zapis "1/2 = [...] ha" oznacza, iż wnioskodawczyni jest współwłaścicielką połowy [...]hektarowej nieruchomości rolnej, czy też oznaczenie "[...] ha" należy odnieść jedynie do wielkości jej udziału w tej nieruchomości ? W odpowiedzi na wezwanie B. G. przedłożyła zaświadczenie o swoich zarobkach za ostatnie trzy miesiące, wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, kserokopie rachunków za energię elektryczną i gazową, kserokopie opłat za czynsz za ostatnie trzy miesiące, kserokopię odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] lipca 1997 r. dotyczącego nieruchomości rolnej wraz z częścią aktu notarialnego dotyczącą służebności gruntowej względem teściów. Ponadto skarżąca wyjaśniła, iż mieszkanie przy ul. [...] zamieszkuje jako lokator, a zostało ono w drodze decyzji przydzielone jej rodzicom. Z przedłożonych dokumentów wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej wynosi [...] złotych brutto ([...] złotych netto). Opłaty za energię elektryczną od lipca 2007 r. do listopada 2007 r. wyniosły łącznie [...] złotych, opłaty za gaz kształtowały się na poziomie od [...] złotych do [...] złotych miesięcznie, opłata za czynsz wynosiła zaś [...] złotych miesięcznie. Zgodnie z danymi zawartymi w postanowieniu Sądu Rejonowego w P. wnioskodawczyni jest z mężem na zasadach wspólności ustawowej właścicielką nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha składającej się z pięciu działek. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawczyni jako osoba zainteresowana winna wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie B. G. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść ich w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Z nadesłanych przez nią dokumentów wynika wręcz, że poniesienie kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania jest to wpis w kwocie 200 złotych - należny solidarnie od czwórki skarżących) oraz kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru leży w zakresie jej możliwości płatniczych. Skarżąca oraz jej mąż posiadają regularne źródło dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie [...] złotych brutto, przy wykazanych miesięcznych wydatkach koniecznych (obejmujących czynsz i opłaty za energię) na poziomie średnio ok. [...] złotych. Posiadają oni ponadto nieruchomość rolną o pow. [...] ha, która również może stanowić potencjalne źródło dochodu rodziny. W tej sytuacji nie można przyjąć, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania co by uzasadniało przyznanie jej stosownie do art 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy też, że poniesienie kosztów procesu w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jej niezbędnych kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z ust. 1 pkt 2 powyższego artykułu. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. Na marginesie zauważyć należy, iż deklarowane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynagrodzenie jakie uzyskuje skarżąca ([...] złotych brutto) znacznie odbiega od wynagrodzenia ujawnionego w przedłożonym zaświadczeniu z zakładu pracy ([...] złotych brutto). W tej sytuacji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.