I SA/Wa 1717/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Dorota Gaj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. P. i T. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty J. P., B. P., M. G., Z. M., B. L., J. L., A. L., H. P., H. P., W. S., P. P., W. P., T. P., S. T. oraz M. R. z tytułu pozostawienia we wsi P., w powiecie S. w województwie [...] przez A. i H. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wojewódzki wskazał, iż z uwagi na wcześniejszą realizacje prawa do rekompensaty oraz wartość pozostawionej nieruchomości prawo do rekompensaty nie przysługuje stronom niniejszego postępowania. Na skutek odwołań stron od powyższej decyzji Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2009 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia Minister Skarbu Państwa wskazał, że organ wojewódzki nie wyjaśnił, dlaczego przyjął za prawidłową okoliczność, że powierzchnia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej mienia wynosi [...] ha. Po przeanalizowaniu akt sprawy organ odwoławczy ustalił, że miarodajnym źródłem dla ustalenia powierzchni pozostawionej nieruchomości jest orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...] września 1995 r. [...], z którego wynika, że powierzchnia nieruchomości pozostawionej przez A. P. oraz H. P. wynosi [...] ha. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...], potwierdził posiadanie przez J. P., T. P., S. T., M. R., W. P., Z. M., B. L., J. L., A. L., Panią H. P., Pana P. P., Panią H. P., W. S., B. P. oraz M. G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że wartość pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej mienia, zwaloryzowana na dzień wydania decyzji przez organ wojewódzki wynosi [...] zł. Łączną wartość rekompensaty stanowiącą 20% wartości pozostawionych nieruchomości organ wojewódzki ustalił na kwotę [...] zł. Zwaloryzowana wartość dotychczas zrealizowanego prawa do rekompensaty stanowi kwotę [...] zł. W konsekwencji według ustaleń organu wojewódzkiego wartość rekompensaty na dzień wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. stanowi kwotę [...] zł. Powyższą kwotę rekompensaty organ I instancji rozdzielił pomiędzy strony niniejszego postępowania, według przypadających im udziałów. Od decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. T. P., J. P., M. R., H. P., H. P., P. P., W. S., Z. M., B. L., J. L., A. L., M. G., B. P. oraz S. T. złożyli odwołania za pośrednictwem Wojewody [...] do Ministra Skarbu Państwa, w których wnoszą o uchylenie decyzji Wojewody [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili, iż w błędny sposób została wyliczona kwota rekompensaty, gdyż od wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami R.P. należało najpierw odjąć kwotę zrealizowanego już prawa do rekompensaty, a dopiero od tej różnicy wyliczyć 20 % należnego świadczenia. Po rozpatrzeniu tych odwołań Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że z wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...] września 1995 r. (sygn. akt [...]) wynika, że A. P. zmarły [...] października 1979 oraz H. P. zmarła [...] września 1977 r. pozostawili przed II wojną światową we wsi P., powiat S., woj. [...], stanowiące terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a obecnie terytorium [...], gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha gruntów ornych, [...] ha użytków zielonych, [...] ha sadu, [...] ha lasu, zabudowanym drewnianym domem mieszkalnym zbudowanym w 1856 r., krytym dachówką, stodołą drewnianą, oborą drewnianą, spichlerzem drewnianym, łazienką drewnianą, zbudowaną w 1856 r. oraz studnią z kręgów betonowych zbudowaną w 1856 r. Ponadto z kopii aktu nadania nr [...] z dnia [...] sierpnia 1959 r. wynika, że A. P. nadano gospodarstwo rolne we wsi D., powiat G., woj. [...]. Na powyższe gospodarstwo składały się grunty o powierzchni [...] ha, dom, obora oraz szopa. Z kopii orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] października 1959 r. wynika, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej postanowiło zwolnić A. P. z obowiązku uiszczania cenny nabycia ww. gospodarstwa. Z kopii aktu własności ziemi z dnia [...] marca 1975 r. wynika, że Pan W. P. oraz Pani J. P. stali się z mocy samego prawa właścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów prowadzonej dla wsi D. pod poz.rej.[...] KW Nr. [...] o powierzchni [...] ha, położonej w D. Zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] listopada 2008 r., przedstawiającym wysokość otrzymanej rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wartość rynkowa nieruchomości rolnej zabudowanej, o łącznej powierzchni [...] ha, położonej w obrębie [...], gmina M., powiat g., woj. [...], wyceniono na kwotę [...] zł. Powyższa wartość po jej zwaloryzowaniu na dzień wydania decyzji organu wojewódzkiego wyniosła [...] zł. Z kolei w operacie szacunkowym z dnia [...] listopada 2008 r. przedstawiający wartość pozostawionego mienia we wsi P., gmina P., powiat S., woj. [...] wartość pozostawionych nieruchomości wyceniono na kwotę [...] zł. Po dokonaniu waloryzacji powyższej wartości na dzień wydania decyzji przez organ wojewódzki suma ta powiększyła się do wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Art. 13 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 3 stanowi z kolei, iż w przypadku gdy osoba na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego (o których mowa w ust. 2), pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3. A. P. otrzymał wcześniej w rozliczeniu za utracone mienie własność nieruchomości na terenie obecnych granic Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji Minister stwierdził, iż od wysokości rekompensaty (stanowiącej 20% wartości pozostawionego mienia tj. od kwoty [...] zł.) jaką powinni otrzymać następcy prawni właścicieli pozostawionych nieruchomości powinna zostać odliczona kwota [...] zł, tj. wartość nabytego gospodarstwa rolnego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Tak pomniejszona wysokość rekompensaty stanowi podstawę do dalszego podziału pomiędzy wszystkich uprawnionych spadkobierców. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu stron, co do błędnego obliczenia wysokości kwoty rekompensaty przez Wojewodę [...]. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Ministra Skarbu Państwa, organ wojewódzki w sposób prawidłowy dokonał wyliczenia kwoty rekompensaty. Najpierw, bowiem zgodnie z art. 13 ust. 2 zd. 2 ustawy, ustala się wartość świadczenia pieniężnego w wysokości 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Następnie w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy, wysokość świadczenia pieniężnego organ pomniejsza o wartość nabytego prawa własności nieruchomości. Prawo do rekompensaty przysługuje tylko wówczas, gdy od obliczonych zgodnie z art. 13 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy 20 % zwaloryzowanej wartości nieruchomości pozostawionej odjęto zwaloryzowaną wartość nabytego od Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, i w wyniku czego otrzymano wartość dodatnią. Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości przyznania rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w kwocie wyższej niż 20 procent wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami R.P. (art. 13 pkt. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku). Dyspozycja wyżej wymienionego artykułu w sposób nie budzący wątpliwości określa wielkość należnej podmiotom uprawnionym rekompensaty. Ze względu na uprzednią częściową realizację prawa do rekompensaty należało zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy wysokość świadczenia pieniężnego, pomniejszyć o wartość nabytego prawa. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. P. i T. P. W skardze podtrzymali argumenty podniesione poprzednio w odwołaniu i stwierdzili, iż w błędny sposób została wyliczona kwota rekompensaty, gdyż od wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej należało najpierw odjąć kwotę zrealizowanego już prawa w postaci zaliczenia na poczet ceny nabycia gospodarstwa w D., a dopiero od tej różnicy wyliczyć 20 % należnej rekompensaty. Rekompensatę wyliczoną w zaskarżonej decyzji uznali za rażąco niesprawiedliwą oraz naruszającą zasadę równości i jeżeli jest ona zgodna z ustawą, to będą dochodzić 100 % rekompensaty przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W sprawie stan faktyczny ustalony przez organ II instancji nie jest sporny. W szczególności nie jest sporna wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A. i H. P., we wsi P., w powiecie S., w województwie [...], a także waloryzacja kwoty wynikającej z wartości tej nieruchomości. To samo dotyczy wartości gospodarstwa w D. i kwoty waloryzacji, zaliczonej na poczet rekompensaty. Rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.) sąd nie dostrzegł także uchybień w operatach szacunkowych z [...] listopada 2008 r., ani w sposobie waloryzacji kwot z nich wynikających. Ocenie sądu podlegało więc jedynie zastosowanie przez organ art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U . Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem "w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 (czyli nabycia wcześniej na podstawie odrębnych przepisów prawa do rekompensaty), wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3." Jeśli się przy tym zważy, że "wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości", to rację należy przyznać Ministrowi Skarbu Państwa, że najpierw, zgodnie z art. 13 ust. 2 zd. 2 ustawy, ustala się wartość świadczenia pieniężnego w wysokości 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Następnie w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy, wysokość świadczenia pieniężnego organ pomniejsza o wartość nabytego prawa własności nieruchomości. Prawo do rekompensaty przysługuje tylko wówczas, gdy od obliczonych zgodnie z art. 13 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy 20 % zwaloryzowanej wartości nieruchomości pozostawionej odjęto zwaloryzowaną wartość nabytego od Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości, i w wyniku czego otrzymano wartość dodatnią. Cała wartość rekompensaty, wraz z wcześniejszym zaliczeniem, nie może bowiem przekroczyć 20 % wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Proponowany przez skarżących sposób liczenia rekompensaty powodowałby, że jej wartość przekraczałaby owe 20 % wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami R.P. i dopiero wówczas doszłoby do naruszenia zasady równości, której przestrzegania domagają się skarżący. W tej sytuacji, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.