I SA/Wa 1718/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Wychowawczego w [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania usług opiekuńczych oddala skargę. Wójt Gminy N. decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...], przyznał M. B. pomoc społeczną w formie usług opiekuńczych w okresie od [...] marca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. w wymiarze 4 godzin dziennie oraz zobowiązał ją do ponoszenia opłaty w kwocie [...] zł za 1 godzinę świadczonych usług. Następnie decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], zmienił decyzję z [...] marca 2019 r. w ten sposób, że od [...] kwietnia 2019 r. ustalił odpłatność za świadczone usługi opiekuńcze w kwocie [...] zł za 1 godzinę świadczonych usług. Decyzja z [...] maja 2019 r., została wydana na podstawie przepisów art. 106 ust. 5, art. 50 ust. 6 i art. 96 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.". W uzasadnieniu decyzji przywołano również uchwałę Rady Gminy N. z [...] marca 2019 r., nr [...], w której został ustalony koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych na kwotę równą 0,75% minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2019 r., tj. [...] zł. Zgodnie z uchwałą dla osób samotnie gospodarujących, których dochód zawiera się w przedziale powyżej 200% do 250% kryterium dochodowego, odpłatność za jedną godzinę świadczonych usług wynosi 30% kosztu jednej godziny usług opiekuńczych. Organ wskazał, że kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. wynosi [...] zł, zatem przedział dochodowy powyżej 200% do 250% kryterium dochodowego zawiera się między kwotami [...] zł, a [...] zł włącznie. Organ zaznaczył, że decyzja z [...] marca 2019 r. została zmieniona w związku ze zmianą przepisów prawa oraz sytuacji dochodowej M. B., gdyż obecnie jej dochód wynosi [...] zł i mieści się w przedziale od 200% do 250% kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących. Wysokość odpłatności za 1 godzinę świadczonych usług ukształtowała się więc na poziomie [...] zł. Z decyzją z [...] maja 2019 r. nie zgodziła się M.B. W odwołaniu wskazała, że w związku z podwyższoną emeryturą przekroczyła kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej tylko o [...] groszy. Zaznaczyła, że jest osobą samotną, niepełnosprawną i nie ma żadnej najbliższej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpatrując odwołanie decyzją z [...] lipca 2019 r., nr , utrzymało w mocy decyzję z [...] maja 2019 r. W uzasadnieniu podzielając ustalenia organu pierwszej instancji zaznaczyło, że zgodnie z art. 106 ust. 3b u.p.s. zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Od marca 2019 r. nastąpiła zmiana dochodu odwołującej przekraczająca 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Dochód odwołującej od marca 2019 r. wynosi [...] zł, zaś wcześniej opiewał na kwotę [...] zł, co stanowi wzrost o [...] zł. Kwota ta przekracza 10% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące [...] zł. Kolegium zaznaczyło przy tym, iż zgodnie z ww. uchwałą odwołująca może wystąpić Wójta Gminy z wnioskiem o zwolnienie z opłaty. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M.B. zarzucając jej nieprawidłowe wyliczenie odpłatność z godzinę usługi opiekuńczej. Powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09 podnosząc, że dodatku pielęgnacyjnego nie wlicza się do dochodu uprawniającego do świadczenia usług opiekuńczych. Nieprawidłowe obliczenie dochodu w ocenie skarżącej spowodowało, że przekroczyła kryterium dochodowe o [...] groszy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zaznaczyło, że nietrafna jest argumentacja skarżącej, dotycząca braku możliwości wliczania zasiłku pielęgnacyjnego do dochodu, oparta na treści ww. uchwały, albowiem dotyczy ona pojęcia dochodu unormowanego w zupełnie innej ustawie, tj. ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji zmieniającą własną decyzję w sprawie przyznania usług opiekuńczych, w części dotyczącej ustalenia kwoty ponoszonej odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze z [...] zł na [...] zł, za 1 godzinę świadczonych usług. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obydwu instancji stanowiły przepisy ww. ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 1 i 3 u.p.s. osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych, które obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. W myśl art. 50 ust. 6 u.p.s. rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Decyzję administracyjną z zakresu pomocy społecznej można zmienić lub uchylić na niekorzyść strony, bez jej zgody, w przypadkach określonych w art. 106 ust. 5 u.p.s. Wskazany przepis jest jednym z przypadków, o których mowa w art. 163 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018, poz. 2096, ze zm.) powoływanej dalej jako "k.p.a.", stanowiącym przewidziane ustawą odstępstwo od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.). Podstawę wydania decyzji, na zasadzie art. 106 ust. 5 ustawy, stanowią dwie grupy przesłanek, których istnienie powoduje bądź obligatoryjną bądź fakultatywną zmianę lub uchylenie decyzji. Do przesłanek obligatoryjnych ustawodawca zaliczył zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji dochodowej lub osobistej strony oraz pobranie nienależnego świadczenia. W przypadku wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek zaliczonych do tej kategorii organ zobowiązany jest do uruchomienia postępowania oraz weryfikacji wydanej decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Dokonując powyższej oceny organ musi pamiętać, iż zgodnie z art. 106 ust. 3b u.p.s. zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z uchwałą Rady Gminy N. z [...] marca 2019 r., nr [...], w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2019 r., poz. 4807), koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych określono na kwotę równą 0,75% minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2019 r. (pkt 12 uchwały). Osoby samotnie gospodarujące, których dochód przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. oraz zawiera się w przedziale dochodowym powyżej 200% do 250% kryterium dochodowego, zobowiązane są ponieść odpłatność za jedną godzinę świadczonych usług w wysokości 30% kosztu jednej godziny usług opiekuńczych (pkt 11 uchwały). W myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019 r. (Dz. z 2018 r. poz. 1794), od 1 stycznia 2019 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 2250 zł. Określony więc w ww. uchwale koszt jednej godziny świadczonych usług opiekuńczych opiewa na kwotę 16,88 zł (2250 zł x 0,75 %). Z kolei kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi 701,00 zł. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. z 1 marca 2019 r. oraz aktualizacji wywiadu środowiskowego z [...] maja 2019 r. wynika, że od 1 marca 2019 r. dochód skarżącej wynosi [...] zł, na który składa się zwaloryzowana renta rodzinna oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Z decyzji z [...] marca 2019 r. wynika, że poprzednio dochód skarżącej zawierał się w kwocie [...] zł. W okolicznościach niniejszej sprawy zmiana sytuacji dochodowej skarżącej implikowała konieczność zmiany, na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., decyzji z [...] marca 2019 r., w części dotyczącej ustalenia kwoty ponoszonej odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji zasadnie zmienił decyzję z [...] marca 2019 r., ustalając tę kwotę na [...] zł za 1 godzinę świadczonych usług. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że od 1 marca 2019 r. dochód skarżącej wynosi [...] zł. Skarżąca niewątpliwie przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. (701,00 zł), dlatego zgodnie z punktem 11 uchwały Rady Gminy N. z [...] marca 2019 r., nr [...], obowiązana jest do zwrotu wydatków za usługi opiekuńcze. Dochód skarżącej po waloryzacji mieści się w przedziale od 200% do 250% kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących (odpowiednio od [...] zł do [...] zł) i przekracza określony w uchwale próg 200 % kryterium dochodowego dla osób samotnie gospodarujących o kwotę [...] zł. Organy orzekające zasadnie wskazały, że wysokość odpłatności za 1 godzinę świadczonych usług, do których zwrotu zobowiązana jest skarżąca, ukształtowała się na poziomie [...] zł, co stanowi 30% z kwoty [...] zł tytułem kosztu całkowitego za 1 godzinę usług. Jednocześnie Kolegium w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2019 r. zasadnie ustaliło, że w sprawie nie zachodzi ograniczenie wynikające z art. 106 ust. 3b u.p.s. Zmiana ustalonej decyzją wysokości odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze była dopuszczalna, albowiem dochód uprawnionej wzrósł o ponad 10 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. o ponad 70,10 zł. Dochód skarżącej od marca 2019 r. wynosi [...] zł, co stanowi wzrost o [...] zł, względem kwoty [...] zł. Nietrafna jest argumentacja skarżącej, dotycząca braku możliwości wliczania zasiłku pielęgnacyjnego do dochodu, oparta na treści uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09. Uchwała ta dotyczy pojęcia "dochodu" unormowanego w zupełnie innej ustawie, a mianowicie ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Definicja dochodu, przyjęta na potrzeby tej ustawy (art. 3 ust. 3), zarówno w czasie podejmowania przez NSA przedmiotowej uchwały, jak i w chwili obecnej, określa szereg różnego rodzaju świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, obliczanego w celu ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego. Nie oznacza to jednak, jak chciałby tego skarżąca, że zasady dotyczące ustalania dochodu, przyjęte na potrzeby ustawy o dodatkach mieszkaniowych należy przenieść do ustawy o pomocy społecznej. Ustawodawca na potrzeby różnych ustaw inaczej kształtuje treść z pozoru takich samych instytucji, w tym przypadku instytucji "dochodu". W art. 8 ust. 4 u.p.s. zawarto zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, ustalając tzw. kryterium dochodowe, co oznacza, że do tego dochodu nie wlicza się tylko tych świadczeń, które w tym przepisie zostały wyraźnie wskazane. Dodatek pielęgnacyjny nie został w przepisie tym wymieniony, co powoduje, że jest wliczany do dochodu pozwalającego ustalić kryterium dochodowe, zgodnie z u.p.s. Konkludując stwierdzić zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji we właściwie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a następnie w sposób prawidłowy zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego oraz dokonały oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło również do naruszenia przepisów procedury. Jednocześnie Sąd, podzielając argumentację organu drugiej instancji podkreśla, że zgodnie z punktem 17 uchwały z 14 marca 2019 r., w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w których ponoszenie opłaty za świadczone usługi opiekuńcze stanowiłoby dla osób zobowiązanych nadmierne obciążenie, osoby te, na ich wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, mogą zostać z nich zwolnione okresowo lub całkowicie. Decyzję w sprawie zwolnienia z opłat za korzystanie z usług podejmuje organ wydający decyzję o ustaleniu odpłatności za usługi, a więc Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Wójta Gminy. Skarżąca znajdująca się niewątpliwie w ciężkiej sytuacji zdrowotnej i finansowej ma więc możliwość ubiegania się o zwolnione opłat za świadczone usługi opiekuńcze. Z tych względów skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z zm.).