I SA/Wa 1719/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza N. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W. J. wnioskiem z dnia 9.04.2010 r. (wpływ w dniu 12.04.2010 r.) zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o przyznanie mu zasiłku stałego i zasiłku celowego na remont zajmowanego mieszkania. Po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu [...].04.2010 r. Burmistrz N. decyzją z dnia [...].04.2010 r. nr [...] przyznał W. J. zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej: u.p.s.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy, w ramach posiadanych środków i możliwości OPS (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Wysokość środków na tę formę pomocy wynosi w sumie [...] zł, z której to sumy [...] zł przyznano wnioskodawcy. Odwołanie od powyższej decyzji złożył W. J., w którym stwierdził, że kwestionowana decyzja nie jest merytoryczna, jest niemoralna i nieuczciwa. W dalszym ciągu wnioskuje o przyznanie "stałego wymiaru pomocy społecznej" w wysokości co najmniej takiej, jak w decyzji nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z dnia [...].06.2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na podstawie wywiadu środowiskowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że W. J. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada stałego dochodu, dorabia dorywczo i jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Obecnie zamieszkuje w lokalu stanowiącym własność córki. Wnioskodawca pomocy jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a jego stan zdrowia pozwala na podjęcie pracy w warunkach specjalnych. Otrzymał też taką ofertę zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej w miejscu zamieszkania, lecz odmówił jej przyjęcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło przy tym, że wniosek W. J. dotyczył przyznania mu zasiłku stałego (co podniósł on również w odwołaniu) oraz zasiłku celowego na remont mieszkania, a organ I instancji przyznał mu zasiłek celowy na żywność, w kwocie [...] zł. Zatem, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji nie odniósł się do żądania strony zawartego we wniosku. Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.12.2009 r. II SA/Wa 601/09 Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ i w razie wątpliwości organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. W dalszej części uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało jednak, że organ I instancji miał prawo przyznać wnioskodawcy zasiłek celowy na żywność, gdyż świadczenie to ma charakter uznaniowy. Nie zwalnia to jednak organu z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i załatwienia jej zgodnie z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w takiej sytuacji wniosek W. J. z dnia 12.04.2010 r. "powinien zostać dodatkowo rozpatrzony jako wniosek o przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego" na remont mieszkania. Organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania mu tych świadczeń. Natomiast sama decyzja o przyznaniu zasiłku celowego na żywność nie narusza prawa, więc należało ją utrzymać w mocy. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. J. W skardze podniósł, odnosząc się do wysokości przyznanego mu zasiłku, że przez wiele lat prowadził działalność gospodarczą i przyzwyczajony jest do godnych zarobków. Nie wyobraża sobie przeżycia choćby tygodnia za [...] zł. W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 15.11.2010 r. wnosi o przyznanie mu zasiłku stałego w kwocie [...] zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z nieco odmiennych powodów niż zarzuty w niej postawione (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Rozstrzygając w granicach sprawy sąd uchylił nie tylko decyzję zaskarżoną, ale również decyzję ją poprzedzającą (art. 135 P.p.s.a.), mając na względzie fakt, że decyzja organu I instancji nie odnosiła się w ogóle do żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia 9.04.2010 r. (wpływ do organu w dniu 12.04.2010 r.), a zatem nie rozstrzygnęła istoty sprawy, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze, chociaż dostrzegło tę wadę, mimo to utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie zauważyło, że wniosek W. J. dotyczył przyznania mu zasiłku stałego (co podniósł on później także w odwołaniu i w skardze do sądu administracyjnego) oraz zasiłku celowego na remont mieszkania, a organ I instancji przyznał mu zasiłek celowy na żywność, w kwocie [...] zł. Takie rozstrzygnięcie organu I instancji naruszyło art. 7 i art. 8 K.p.a., gdyż ani nie wyjaśniło dostatecznie sprawy (w zakresie objętym żądaniem wniosku strony), ani nawet nie dążyło do jej załatwienia zgodnie z interesem wnioskodawcy. Postępowanie prowadzone w taki sposób nie mogło też przyczynić się do pogłębienia zaufania strony do organów Państwa, ani nie pogłębiło jej świadomości i kultury prawnej. Na marginesie sąd zauważa, że szczególnie w tym przypadku prowadzenie postępowania zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 8 K.p.a. ma swoje głębokie uzasadnienie. Organ II instancji natomiast, oprócz wskazanych wyżej przepisów art. 7 i art. 8 K.p.a., naruszył także art. 138 § 2 K.p.a., gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości przez organ I instancji, któremu sprawa powinna zostać przekazana w trybie tego artykułu. Nie można podzielić przy tym zapatrywania Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż zaskarżona decyzja, jako że uznaniowa, nie narusza prawa, a wniosek skarżącego powinien być "dodatkowo" rozpoznany pod kątem zasiłku stałego i celowego na remont. Po pierwsze, wniosek skarżącego w tym przedmiocie został już rozpoznany, tyle że w sposób wadliwy. Po wtóre, przyjmując nawet koncepcję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uznaniowym charakterze świadczenia w postaci zasiłku celowego, przyznanego w tym przypadku niejako z urzędu, zauważyć należy, że jak na decyzję uznaniową rozstrzygnięcie z dnia [...].04.2010 r. daleko odbiega od standardów przyjętych na gruncie art. 7 K.p.a. dla tego typu decyzji, zwłaszcza gdy idzie o uzasadnienie wysokości przyznanego w niej zasiłku. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji przeprowadzi od początku postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania mu zasiłku stałego i zasiłku celowego na remont mieszkania, mając między innymi na uwadze okoliczności, o jakich mowa w rodzinnym wywiadzie środowiskowym, który powinien zostać zaktualizowany, okoliczności podane w notatce z dnia 23.04.2010 r., a także sposób współdziałania skarżącego z organem, o skutkach czego należy skarżącego pouczyć przed wydaniem decyzji. W tej sytuacji uznając, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 7 i art. 8 K.p.a., a decyzja ją poprzedzająca te dwa ostatnie przepisy, przy czym naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 P.p.s.a.