I SA/Wa 1720/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania A. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w sprawie przyznania zasiłku celowego w miesiącu czerwcu 2008 r. w kwocie [...] zł. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: A. P. zwrócił się w maju 2008 r, do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...] Filia nr [...] o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup obuwia, bielizny osobistej, pościeli, bielizny pościelowej i ręczników uzasadniając prośbę brakiem dochodu. Wnioskodawca jest bezrobotny, nie ma dochodów, mieszka z matka obywatelką USA w pustostanie, ale prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Wnioskodawca utrzymuje się z zasiłków pomocy społecznej. Współpraca Ośrodka Pomocy Społecznej z A. P. jest trudna, ponieważ odmawia on przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania, nie chce także udzielić informacji na temat swojego stanu zdrowia. Wnioskodawca otrzymał zasiłek okresowy na okres od 1.03.2008 r. do 30.04.2008 r. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta W. przyznał A. P. w czerwcu 2008 r. zasiłek celowy w kwocie [...] zł. na zakup niezbędnych rzeczy wymienionych we wniosku. Wpływ na wysokość przyznanego zasiłku miały ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej w stosunku do liczby osób i rodzin pozostających pod opieką tego ośrodka. A. P. złożył w terminie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta W. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie zgadzając się z kwotą jaką mu przyznano podkreślając, że wraz z matką znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, nie mają podstawowych sprzętów – krzeseł, kuchni , śpią na podłodzie prosząc o przyznanie niezbędnych środków na zakup powyższych sprzętów z uwagi na jego zły stan zdrowia i brak możliwości zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie A. P. potwierdziło stanowisko organu pierwszej instancji, że A. P. nie posiada własnych dochodów utrzymując się wyłącznie z zasiłków pomocy społecznej i ma podstawę roszczeniową. Jednak zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miasta W. przyznając A. P. zasiłek celowy w kwocie [...] zł. w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska. Nie przedstawił żadnych konkretnych ustaleń dotyczących możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej, nie podał kwot jakimi dysponował na udzielanie danego rodzaju pomocy w miesiącu czerwcu – lipcu 2008 r., nie podał jak posiadane środki zostały rozdysponowane, na jakie potrzeby oraz jaka była wysokość przeciętnego świadczenia. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak powyższych danych powoduje, że strona czuje się poszkodowana jeśli chodzi o zakres udzielonej pomocy. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji nadal ignoruje wskazówki Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte we wcześniejszych decyzjach dotyczących A. P. co narusza art. 107 § 3 kpa, który wymaga szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Jednocześnie organ odwoławczy zauważa, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Nie zwalnia to jednak organu od prawidłowego uzasadnienia swojego stanowiska oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ pierwszej instancji nie sprawdził stanu zdrowia A. P., nie wskazał jakie są przyczyny nie podejmowania przez niego pracy, nie wskazał czy opracował jakiś program pomocy i współpracy dla tej osoby. Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w celu ponownego przeprowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania nowej, prawidłowo uzasadnionej decyzji. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2008 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. P. wskazując na swoją bardzo trudną sytuację materialną i życiową oraz niedostateczną pomoc ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) zwanej dalej ustawą, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ust. 4 i art. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Celem pomocy społecznej nie jest natomiast stałe dostarczanie środków utrzymania i zastępowanie osobistej aktywności osób w tym zakresie. Pomoc pochodząca ze środków publicznych winna być przeznaczona na przezwyciężanie trudnej sytuacji życiowej, związanej w tym przypadku z bezrobociem i konie3cznością poszukiwania pracy, a nie polegać na stałym zapewnianiu środków utrzymania. W wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt SK 15/01, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że pomoc społeczna ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy (OTK 8/01, poz. 252). Podkreślić nadto należy, iż zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy, a z przepisu tego nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielania pomocy. Winien on uwzględnić sytuację obiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej jak i zakres udzielonej mu już ze środków publicznych pomocy. Ponieważ powyższe decyzje wydawane są w granicach uznania administracyjnego powinny obowiązkowo zawierać wszechstronną analizę zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego oraz wyjaśnienie dlaczego organ mógł przyznać wnioskodawcy zasiłek okresowy właśnie w takiej, a nie innej wysokości pomimo dużych potrzeb wnioskującego. Tymczasem, jak trafnie zauważa organ odwoławczy organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji nie zawarł żadnych ustaleń dotyczących możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej, nie podał konkretnych kwot jakimi dysponował na udzielanie tego rodzaju pomocy w miesiącu czerwcu – lipcu 2008 r., przedstawił jak te kwoty zostały rozdysponowane, jaka była wysokość przeciętnego świadczenia, czym naruszył art. 107 kpa. Powyższe braki uzasadnienia decyzji powodują, że strona czuje się poszkodowana, jeżeli chodzi o zakres udzielonej pomocy, co podkreślił organ odwoławczy. Dlatego też z uwagi na powyższe uchybienia słusznie zdaniem sądu organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie organ odwoławczy w szczegółowym uzasadnieniu spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 kpa wskazał z jakich przyczyn rozstrzygnięcie sprawy wymaga dodatkowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U,. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.