I SA/Wa 1721/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant referendarz sądowy Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2005 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odrzucić skargę I SA/Wa 1721/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania K. F. od decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w dniu [...] maja 2004 r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na żywność w wysokości [...] zł., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w L. orzekł o przyznaniu K. F. zasiłku celowego na żywność w miesiącu maju 2004 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni kwalifikuje się do pomocy finansowej. Jednak wysokość przyznanych świadczeń jest limitowana nie tylko zgłaszanymi potrzebami, ale także wysokością środków finansowych, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej oraz sytuacją bytową innych osób zgłaszających się po pomoc. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. F. Podała, że ona z mężem nie zaliczają się do nieudaczników życiowych, jednak w przeciwieństwie do sąsiadów z ulicy oraz pracowników urzędu miasta i urzędu skarbowego "nie mają dostępu do publicznej kasy i funduszy". Zarzuciła organom pomocowym marnotrawienie środków poprzez przyznawanie świadczeń osobom, którym się one nie należą i wniosła o sprawdzenie dochodów osób z ulicy [...], otrzymujących pomoc z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie oraz o odebranie świadczeń tym osobom, którym się one nie należą. Odwołująca się uznała, że przyznanie zasiłku w kwocie [...] zł na trzy osoby jest poniżające i niegodne człowieka. Rozpatrując odwołanie i całokształt sprawy organ podkreślił, iż zgodnie z art. 229 pkt 3 i 4 kpa, organami właściwymi do rozpoznania skarg obywatelskich na działanie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej i pracowników Ośrodka jest Rada Miasta L., a właściwa do rozpoznania skarg na działanie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie jest Rada Powiatu L. Kolegium sprawuje nadzór nad administracją samorządową jedynie w ramach kontroli instancyjnej orzeczeń wydanych przez organy samorządu terytorialnego. Odnośnie pozostałych zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593) potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem występują dwa podstawowe kryteria przyznania bądź odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej (poza kryterium dochodowym zawartym w art. 8 ustawy): - wysokość potrzeb zgłaszanych przez wnioskodawcę, - możliwości finansowe i organizacyjnej OPS. Organ powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że w sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, że gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Organ podkreślił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż sytuacja bytowa rodziny K. F. jest bardzo trudna, jednakże OSP udziela jej systematycznych, choć niewysokich świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Wskazał, że od maja do lipca 2004 r. skarżącej przyznano łącznie trzy zasiłki celowe po [...] zł. Wysokość przyznawanego świadczenia nie może być uzależniona jedynie od wysokości potrzeb zgłaszanych przez świadczeniobiorcę. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej dokonując rozdziału posiadanych środków finansowych zawsze musi mieć na względzie wysokość posiadanych środków oraz szacunkową wysokość zgłaszanych potrzeb. Niektóre z rodzin i osób znajdują się w sytuacji podobnej lub gorszej od skarżącej. Nadto organ pomocy społecznej musi mieć na uwadze konieczność zapewnienia świadczeń o charakterze obowiązkowym (np. zasiłki stałe). Organ podniósł, że z pisma Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że w miesiącu maju 2004 r. dotacja na zasiłki celowe wynosiła [...] zł, z czego przyznano [...] świadczenia, co daje średnią wysokość przyznanego zasiłku - [...] zł. W tej sytuacji uznać należy, iż organ administracji ustalając wysokość przyznanego zasiłku celowego nie przekroczył granic uznania administracyjnego, jakie w zakresie tego zasiłku przyznaje art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Organ podniósł, że z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że zarówno K. F. jak i jej mąż poza noszeniem okularów nie zgłaszają żadnych poważnych problemów zdrowotnych. W takiej sytuacji domaganie się wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie znajduje uzasadnienia. Gdyby jednak sytuacja zdrowotna była inna (gdyby skarżąca lub jej mąż cierpieli na poważne schorzenia), skarżąca winna zgłosić się o pomoc w kompletowaniu dokumentacji do Ośrodka Pomocy Społecznej, a następnie wystąpić z właściwym wnioskiem do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie wniosła K. F. Wskazała, że nie zgadza się z treścią zarzucanych jej kłopotów zdrowotnych, a dotyczących noszenia okularów i innych dolegliwości. Wskazała, że fakt noszenia przez nią i męża okularów nie może dawać organowi prawa do ubliżania jej. Zarzuciła, że o ile organ twierdzi, że skarżąca i jej mąż mają dolegliwości winien organ powołać na tę okoliczność stosowne dokumenty Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z treścią decyzji i zarzuciła, że decyzja jest kserokopią i wobec tego nie posiada mocy prawnej. Wskazała także na trudności w znalezieniu pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podniósł, że zastrzeżenie skarżącej dotyczące formy i treści uzasadnienia decyzji Kolegium są niezrozumiałe i mogą stanowić wyraz przekonania skarżącej, reprezentowanego już uprzednio w odwołaniu, iż wszystkie organy i urzędy, jeżeli nie spełniają jej oczekiwań są skorumpowane, nieludzki i nieuczciwe. Jednak to przekonanie nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w realiach niniejszej sprawy. Odnośnie zarzutu doręczenia kserokopii decyzji zamiast oryginału organ stwierdził, że forma doręczenia decyzji jest prawidłowa i powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r., sygn. akt III RN 135/03 (publ. OSN 2004/16/274), w którym Sąd orzekł, że organ administracji publicznej jest zobowiązany z urzędu do doręczenia stronie postępowania jednego uwierzytelnionego odpisu decyzji, a nie jej oryginału (art. 109 § 1 kpa). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Bezsporne jest, że skarżącej nie doręczono oryginału zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] września 2004 r., lecz jej kserokopię z adnotacją "za zgodność z oryginałem" i nieczytelnym podpisem osoby potwierdzającej zgodność. Przepis art. 109 § 1 kpa nakazuje organowi doręczenie stronie (stronom) decyzji, przez co należy rozumieć, że organ powinien doręczyć oryginał decyzji. W przepisach kodeksu postępowania administracyjnego nie ma podstaw do uznania, że organ kolegialny może doręczyć stronie odpis decyzji, bez oryginałów podpisów osób biorących udział w jej wydaniu. Sąd orzekając w tej sprawie nie podziela tezy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r., sygn. akt III RN 135/03 (OSN 2004/16/274), na którą powołał się organ w odpowiedzi na skargę. Wyrok Sądu Najwyższego ma ograniczoną moc prawną, gdyż wiąże jedynie sąd administracyjny orzekający w konkretnej sprawie (uchwały organu samorządu adwokackiego). Na marginesie należy zwrócić uwagę, że do powyższego wyroku Sądu Najwyższego ukazała się glosa krytyczna (por. A. Skóra, Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa 2005/1-2/4). Również autorzy komentarza do art. 109 kpa wyrażają pogląd, że przepis ten stanowi o doręczeniu stronie decyzji, a więc jej oryginału, a nie odpisu, kopii, czy wypisu. Tak więc strona jest uprawniona do otrzymania w oryginale decyzji, z własnoręcznym podpisem osoby reprezentującej organ (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz 6, Warszawa 2004, Art. 109 Nb. 4). W komentarzach do kodeksu postępowania administracyjnego niekwestionowany jest pogląd, że organy kolegialne są zrównane z organami jednoosobowymi pod względem stosowania tych samych uregulowań procedury administracyjnej i nie przewidują żadnych wyjątków dla samorządowych kolegiów odwoławczych. Tak więc doręczenie kopii decyzji, bez oryginału podpisów członków składu orzekającego w przedmiotowej sprawie dotknięte jest prawną wadliwością. Wobec powyższego należy uznać, że wydana decyzja nie została w ogóle doręczona. Oznacza to, że nie może być przedmiotem rozpatrzenia przez Sąd. Polskie prawo administracyjne z doręczeniem decyzji wiąże ściśle określone skutki prawne, w tym możliwość złożenia odwołania i ewentualnie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Obie te kwestie mają w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. będzie zobowiązane doręczyć stronie decyzję, a od daty jej prawidłowego doręczenia będzie się liczył termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że skarga jest przedwczesna i z tych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało odrzucić.