I SA/Wa 1723/12

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimnetacyjnego postanawia odmówić przyznania I. O. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W toku postępowania sądowego skarżąca I. O. nadesłała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem, i zamieszkując za granicą w A. pozostaje na utrzymaniu osoby nie spokrewnionej. I. O. ujawniła, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m2, ponadto wskazała, że ona sama nie uzyskuje żadnych dochodów. W związku z wątpliwościami dotyczącymi złożonego oświadczenia o stanie majątkowym wezwaniem z dnia 30 października 2012 r., referendarz sądowy skierowanym do pełnomocnika skarżącej wezwał I. O. do nadesłania – w terminie14 dni od doręczenia wezwania - dodatkowych dokumentów, to jest dokumentów potwierdzających dochody osoby trzeciej na utrzymaniu której pozostaje wnioskodawczyni oraz wyciągu z konta bankowego (lub kont bankowych wnioskodawczyni z okresu ostatnich trzech miesięcy. Powyższe wezwanie – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania - zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 listopada 2012 roku. Mimo jednak odebrania wezwania zarówno w wyznaczonym terminie jak i do dnia sporządzenia niniejszego postanowienia I. O. nie nadesłała stosownych wyjaśnień i dokumentów w nim wymienionych. Natomiast w nadesłanym do Sądu piśmie z dnia 9 listopada 2012 r., (k- [...]) pełnomocnik wnioskodawczyni oświadczył, że wnosi o zaniechanie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnił również, że jego mocodawczyni nie mogła przesłać żądanych dokumentów, gdyż osoba na utrzymaniu której pozostaje odmówiła ujawnienia swoich dochodów. Rozpatrując złożony przez I. O. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez I. O. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jej wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją niewykonania przez wnioskodawczynię wezwania referendarza sądowego do nadesłania wymienionych wcześniej dokumentów. Nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej, stosownie do treści art. 246 p.p.s.a., ciążyło na stronie. Wobec zatem niewykonania nałożonego przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej I. O. na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.