I SA/Wa 1728/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r. nr KOC/1981/Op/22 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 11 maja 2022 r. nr KOC/1981/Op/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 marca 2022 r. nr [...] przyznającą A. R. zasiłek okresowy w wysokości 45,50 zł na czas zawieszenia postępowania w sprawie o ustalenie uprawnień do zasiłku stałego od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że w dniu 8 marca 2022 r. A. R. złożył wniosek o pomoc w formie zasiłku okresowego z powodu zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do zasiłku stałego. Organ przytoczył następnie przepisy regulujące przyznawanie zasiłku okresowego na czas zawieszenia postępowania w sprawie o ustalenie uprawnień do zasiłku stałego i stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Organ ustalił, że A. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z różnych form pomocy społecznej. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w lutym 2022 r. wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 685 zł, na który składa się kwota uzyskana na zapłatę czynszu. Z pisma Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] z dnia 28 lutego 2022 r. wynika bowiem, że w lutym 2022 r. dokonano opłat za lokal w wysokości 685 zł. Powyższa kwota podlega uwzględnieniu przy wyliczeniu dochodu wnioskodawcy. Organ wyjaśnił, w jaki sposób na podstawie art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej obliczany jest dochód na potrzeby ustalenia kryterium dochodowego, i stwierdził, że w żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota darowizny nie podlega zaliczeniu do dochodu, bądź że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu. Z tych względów organ przyjął, że nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem darowizna bądź pożyczka, nieistotne, na jaki cel przeznaczona, stanowi dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy. W związku z powyższym organ przyznał zasiłek okresowy w wysokości 45,50 zł, tj. z uwzględnieniem wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (776 zł), a dochodem wnioskodawcy (685 zł), w kwocie nie mniejszej niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Organ wyjaśnił, że w art. 38 ust. 2 pkt 1 i art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zakres uznania administracyjnego został ograniczony w ten sposób, że zasiłek okresowy może być ustalony w wysokości - nie niższej niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby i nie wyższej niż kwota różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem tej osoby (z tym, że zasiłek ten nie może być wyższy niż kwota ściśle określona w art. 38 ust. 2 pkt 1, ani też niższy niż 20 zł miesięcznie, o czym mowa w art. 38 ust. 4). W ten sposób określona została ustawowo minimalna i maksymalna wysokość zasiłku okresowego, a więc przedział, w ramach którego ma być ustalony zasiłek okresowy przyznawany w konkretnej sprawie. Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia w maksymalnej wysokości. Organ podkreślił, że ma prawo, w ramach uznania administracyjnego, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które jako ograniczone muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia. Przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby ona zostać faktycznie zrealizowana. Niewątpliwie organ nie może zaspokoić wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych, potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tym bardziej w żądanej przez nich maksymalnej wysokości. A.R. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że nie zgadza się z nią w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący wyraził swoje niezadowolenie ze sposobu prowadzenia jego sprawy przez organ, opisał swój zły stan zdrowia oraz nieprawidłowości w naliczeniu mu czynszu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne dokonują kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jedynie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie jest zatem uprawniony do oceny, czy kontrolowana decyzja w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego jest zgodna z oczekiwaniami i życzeniami skarżącego, bada jedynie, czy decyzja ta została wydana zgodnie z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, badając zaskarżoną decyzję pod względem wskazywanego wyżej kryterium legalności, stwierdza, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego i procesowego. Rozpoznawana sprawa dotyczy przyznania skarżącemu, na podstawie art. 106 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, zasiłku okresowego na okres zawieszenia postępowania w sprawie o ustalenie uprawnień do zasiłku stałego od 1 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. Zgodnie z tym przepisem, na okres zawieszenia postępowania przyznaje się z urzędu zasiłek okresowy w wysokości i na zasadach określonych w art. 38, który to przepis określa z kolei zasady przyznawania zasiłku okresowego. Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a więc również zasiłku okresowego przyznawanego na podstawie art. 106 ust. 8 w zw. z art. 38 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej (a taką osobą niespornie jest skarżący), której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Ustawodawca w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Natomiast w art. 8 ust. 4 wymienił źródła przychodów, które nie są wliczane do kryterium dochodowego. Jak słusznie zauważył organ, z przepisów tych nie wynika, by otrzymana w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku darowizna nie była wliczana do kryterium dochodowego. Wniosek skarżącego o przyznanie pomocy został złożony w dniu 8 marca 2022 r. (k. 154-155 akt administracyjnych), a zatem miarodajne dla ustalenia kryterium dochodowego były przychody skarżącego z lutego 2022 r. Jak wynika z akt administracyjnych (pismo Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...] z dnia 28 lutego 2022 r. – k. 151 akt administracyjnych), w lutym 2022 r. dokonano opłat w wysokości 685 zł za lokal nr [...] przy ul. [...] w W., w którym zamieszkuje skarżący. W odwołaniu od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 lutego 2022 r. nr [...] (k. 144 akt administracyjnych) skarżący wyjaśnił, że pomagają mu "prawdziwi altruiści", aby miał dach nad głową i "nie znalazł się w śmietniku". Otrzymana przez skarżącego darowizna, niezależnie od tego, od kogo została otrzymana, i na jaki cel została wykorzystana, zalicza się do przychodów wymienionych w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i jest uwzględniana przy ustalaniu kryterium dochodowego. W konsekwencji organy obydwu instancji zasadnie przyjęły, że skarżący uzyskał w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. w lutym 2022 r.) dochód w wysokości 685 zł, co oznacza, że różnica pomiędzy kryterium dochodowym a uzyskanym dochodem wyniosła 91 zł. Zgodnie zaś z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 tej ustawy). W niniejszej sprawie organ mógł zatem przyznać zasiłek okresowy w wysokości od 45,50 zł do 91 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, a co również podnosił organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organy pomocy społecznej mogą w granicach określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej miarkować przyznany zasiłek okresowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2763/20, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Organ ma prawo, w ramach uznania, do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, prowadzonej w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na te świadczenia, które muszą być rozdzielane pomiędzy wszystkie osoby wymagające wsparcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 140/18). Z tej przyczyny zaskarżona decyzja przyznająca zasiłek okresowy w wysokości 45,50 zł, tj. mieszczącej się w granicach przewidzianych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, nie narusza prawa, co skutkowało oddaleniem skargi w tej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).