I SA/Wa 1737/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie Asesor WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia nabycia własności nieruchomości z mocy prawa przez Skarb Państwa oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu odwołania L. K. od decyzji Wojewody L. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia, że część nieruchomości położonej miejscowości [...], oznaczonej w ewidencji gruntów gminy G. (obręb K.) numerem [...] o pow. [...] ha, objętek księgą wieczystą Kw nr [...] , z dniem 1 stycznia 1999 r stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Jak wynika z akt sprawy w dniu 21 lutego 2007 r. L. K. złożyła do Wojewody L. wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej, że część jej nieruchomości położonej w miejscowości K., o numerze ewidencyjnym [...] (położonej przy szosie [...]) przeszła że z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa. Wojewoda L. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] odmówił potwierdzenia, że część nieruchomości położonej miejscowości K., oznaczonej w ewidencji gruntów gminy G. (obręb K.) numerem [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą Kw nr [...], z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Wojewoda L., podniósł że w świetle zebranych w sprawie materiałów dowodowych wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność L. K.. Działka ta jest ogrodzona od strony drogi krajowej nr [...], a granica między działką [...] a działką nr [...] – zajętą pod drogę krajową przebiega ok. 0,7 na północ od istniejącego ogrodzenia. Z załączonej do wniosku mapy podstawowego zagospodarowania terenu wynika, że nieruchomość ta jest niezabudowana. Na części przedmiotowej działki, która według wskazań strony miała być zajęta pod drogę krajową znajdują się: ogrodzenie oraz elementy sieci elektroenergetycznej i telefonicznej. Nie znajdują się natomiast, jakiekolwiek elementy pasa drogowego. Dodatkowo ustalono, że w rejestrze gruntów prowadzonym przez Starostę L., dla przedmiotowej działki ujawnione są użytki gruntowe; orne, sad i użytki rolne niezabudowane. Taki stan zagospodarowania istniał również w dacie 31 grudnia 1998 r. Z wyjaśnień Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w L. (pismo z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] wynika, że działka nr [...] nie jest zajęta pod drogę krajową. Aktualnie jest opracowywana dokumentacja projektowa dotycząca rozbudowy niniejszej drogi i w przypadku konieczności zajęcia ww. działki inwestor podejmie działania zmierzające do jej nabycia. Stosownie do postanowień art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własności Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Wojewoda podkreślił, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa może zatem nastąpić jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: - nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, - nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, - nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W związku z powyższym skoro nieruchomość L. K. nie była zajęta pod drogę publiczną, brak było w ocenie organu podstaw do stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności części nieruchomości. Odwołanie od decyzji Wojewody L. z dnia [...] lipca 2007 r. złożyła L. K.. Decyzji Wojewody L. zarzuciła obrazę prawa procesowego polegającego na niedokładnym przeprowadzeniu postępowania, oparciu poczynionych ustaleń na części zebranego w sprawie materiału dowodowego, poczynieniu ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz przekroczenie dopuszczalnych terminów załatwienia sprawy. W odwołaniu L. K. podniosła dodatkowo, że działkę o nr ewidencyjnym [...] nabyła aktem notarialnym od B. W. . Z ewidencji gruntów Gminy G. wynikało, że B. W. posiadała grunt o pow. [...] ha., ponadto z tej samej ewidencji wynika, że część tej działki przejęto pod drogę krajową. Gdyby nie zajęcie tej części działki droga krajowa nr [...] nie powstałaby. W ocenie L. K. w zgromadzonej w sprawie dokumentacji panuje bałagan. Wielokrotnie pismami była informowana, że otrzyma odszkodowanie za zajętą części nieruchomości. Wskazuje, że właścicielom działki o nr ewid. [...] odszkodowanie za zajętą pod drogę nr [...] działkę zapłacono, chociaż działka ich leży w dalszej odległości od drogi. Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody L. z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa uznał zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stwierdzając, że działka L. K. w dniu 31 grudnia 1998 r. w żadnej części nie była zajęta pod drogę publiczną, nie mogło zatem dojść do nabycia przez Skarb Państwa części nieruchomości w trybie przepisu 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ zauważył, że L. K. nabyła aktem notarialnym z dnia [...] 06.1993 r. Rep. [...] od B. W. działkę nr [...] i w akcie tym powierzchnia zakupionej działki wynosi [...] ary. Natomiast kwestia, jaka powierzchnią została uwłaszczona B. W. , nie ma dla sprawy znaczenia. Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem uzupełnienia zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi zarzuciła Ministrowi Budownictwa nie uwzględnienie stanu prawnego nieruchomości i oparcie decyzji na błędnych przesłankach i dowodach. W ocenie skarżącej bezspornym jest, że B. W., od której nabyła działkę o nr [...] posiadała nieruchomość o pow. [...] ha. W ewidencji gruntów nie wskazano L. K. jako nowego właściciela, jednakże wskazane tam wpisy jednoznacznie świadczą o tym, że część nieruchomości przejęto pod budowę drogi krajowej. Gdyby nie zajęcie tej części działki droga krajowa nr [...] nie powstałaby. W zaskarżonej decyzji błędem było nie wskazanie, na jakiej podstawie i z czyich działek wydzielono części, aby droga powstała, komu wypłacono odszkodowanie za wywłaszczenie i w jakiej wysokości. Skarżąca podnosi, że w zaskarżonej decyzji pominięto fakt, że podpisała ona w zgodę Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w L. na wywłaszczenie pasa gruntu pod drogę krajową podczas pomiarów prowadzonych w 2004 r. (bez pasa gruntu pomiędzy działkami [...] i [...]). W ocenie skarżącej spełnia ona przesłanki określone w treści art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, do wypłat odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną kształtującą uprawnienia strony do ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę stanowi przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) w brzemieniu: "1. Nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. 2. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, wypłaca: 1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg 3. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. 3a. Jeżeli istnieje konieczność określenia granic nieruchomości, które przeszły na własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego, wydając decyzję, o której mowa w ust. 3, nie wydaje się decyzji o podziale nieruchomości. 4. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. 5. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem". Uzyskanie odszkodowania według wskazanych reguł może nastąpić po spełnieniu dyspozycji przepisu wskazanego w ust. 1 i 3 art. 73. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 maja 2002 r., sygn. akt IV CKN 1071/00 (publik. OSNC 2003/9/120) zawarł tezę, że ostateczna decyzja wojewody, stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego (art. 73 ust. 1 i 3 ustawy ), stanowi wyłączny dowód nabycia własności. Skarżąca L. K. wniosła do Wojewody L. o wydanie decyzji stwierdzającej, że z dniem 1 stycznia 1999 roku Skarb Państwa przejął część jej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej przy drodze [...] w miejscowości K. w związku z zajęciem gruntu pod budowę drogi. Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] o pow. [...] a stanowi własność L. K. (wypis z rejestru gruntów, wypis z księgi wieczystej nr nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych ), którą to działkę nabyła aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1993 roku nr rep. [...] od B. W.. Przedmiotem umowy kupna – sprzedaży objętej tym aktem nie była natomiast - jak sądzi skarżąca - działka nr [...] o powierzchni [...] a , na którą to działkę B. W. otrzymała akt własności ziemi nr [...] z dnia [...] czerwca 1973 roku. Dla wydania zatem decyzji przez wojewodę stwierdzającej przejście z dniem 1 stycznia 1999 roku części działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa jest spełnienie ww. przesłanek z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku tj. nieruchomość musiała pozostawać w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiła ich własności i zajęta była pod drogi publiczne. Natomiast z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy (map, wypisu z rejestru gruntów, informacji z dnia [...] maja 2007 roku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad) nie wynika, żeby jakaś część działki nr [...] była zajęta pod drogę publiczną w dacie 31 grudnia 1998 roku ani też nie jest zajęta aktualnie. Z akt sprawy wynika również, że decyzją Naczelnika Powiatu w L. z dnia [...] listopada 1974 roku B. W. wywłaszczono działkę nr [...] o pow. [...] m2 (powstałą z podziału działki nr [...]) pod budowę drugiego pasa jezdni [...]. Miało więc w przeszłości miejsce zajęcie nieruchomości pod rozbudowę drogi [...], ale ta nieruchomości po wywłaszczeniu stała się własnością Skarbu Państwa, zatem do tej sytuacji nie może mieć zastosowania dyspozycja art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., który wymaga by grunt zajęty pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 roku nie stanowił własności Skarbu Państwa ani gminy. Natomiast aktualnie opracowywana dokumentacja dotycząca rozbudowy drogi przylegającej do działki nr [...] dopiero w przyszłości może spowodować konieczność zajęcia przedmiotowej działki lub jej części , ale będzie to miało miejsce na podstawie innych przepisów, nie zaś w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Z tych wszystkich względów sąd uznał, że skarga nie narusza prawa materialnego ani też procesowego i winna zostać oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).