I SA/Wa 1738/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Monika Sawa ( spr.) Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi I. O., A. Z., J. Z., Z. Z. i J. O. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 384/17 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz I. O., A. Z., J. Z., Z. Z. i J. O. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 października 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 384/17, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] rej. hip. [...], dz. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz wymierzenia przez Sąd organowi grzywny w związku z jego niewykonaniem, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny; stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu po wydaniu wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 10 000 zł dla każdego z nich, na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że na skutek nierozpoznania sprawy ponieśli istotną szkodę majątkową, jak również doznali krzywdy wynikającej z naruszenia ich dóbr osobistych w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swojej sprawy przez właściwy organ lub sąd. Wyrazem i skutkiem tego naruszenia jest notoryczne poczucie bezsilności i pokrzywdzenia związane: z poczuciem braku możliwości korzystania z rodzinnych składników majątkowych, w tym poczucie krzywdy związanej z niemożnością zagospodarowania tych środków, np. na lokacie bankowej, czy też innej lokacie kapitału oraz z ignorowaniem prawa do niezwłocznego załatwienia przez organ sprawy, co ma wpływ na zdrowie skarżących narażonych na rozdrażnienie i stres. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że otrzymuje bardzo dużą liczbę korespondencji w sprawach dekretowych. Waga tych spraw, stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów na ich rozpatrzenie. Przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie konieczne jest również zabezpieczenie środków pieniężnych na jej realizację, co uniemożliwiało jej wydanie we wcześniejszym terminie. Termin zakończenia postępowania nastąpi wobec tego w terminie 2 miesięcy od momentu doręczenia prawomocnego odpisu orzeczenia Sądu wraz z aktami sprawy. W piśmie procesowym z 20 listopada 2019 r. skarżący wskazali, że argumenty przywoływane przez organ w odpowiedzi na skargę są nieustannie powielane, natomiast próżno doszukać się jakichkolwiek prób załatwienia sprawy. Skarżącym nie jest również znana żadna dokumentacja potwierdzająca działania organu zmierzające do zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 10 października 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 384/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 10 października 2017 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi W.w dniu 25 stycznia 2018 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 25 kwietnia 2018 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi W. grzywny, tj. do 27 listopada 2019 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 20 maja 2019 r., którym wezwano Prezydenta W. do wykonania wyroku z 10 października 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 384/17. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi W. grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 10 października 2017 r., okoliczność że jest to już druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1059/18 wymierzono organowi grzywnę w wysokości [...] zł) oraz fakt, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta W. za niewykonanie ww. wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi w szczególności sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Jak wynika natomiast z akt sprawy organ, po otrzymaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. odpisu prawomocnego wyroku z 10 października 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 384/17, nie podjął żadnych czynności w sprawie. Co istotne, organu nie zmobilizowało również do prowadzenia postępowania dowodowego wymierzenie przez Sąd grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku w żaden sposób nie może przy tym usprawiedliwiać podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność wpływu bardzo dużej liczby korespondencji w sprawach dekretowych oraz skomplikowany charakter tych spraw, skoro terminy załatwienia sprawy przekroczono już kilka lat temu. Za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie, a nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że organ, na co wskazano w odpowiedzi na skargę, musiał zabezpieczyć środki pieniężne na ewentualną realizacje decyzji odszkodowawczej, jak również oświadczył, że przedmiotowe postępowanie zakończone zostanie w terminie 2 miesięcy od momentu doręczenia prawomocnego odpisu orzeczenia Sądu wraz z aktami sprawy. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.