I SA/Wa 1741/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołań H. K. oraz Zarządu Powiatu [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Powiat [...] własności nieruchomości, położonej w gminie K., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zarząd Powiatu [...] pismem z dnia 5 maja 2010 r. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez Powiat [...], prawa własności nieruchomości, położonej w gminie K., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Powiat [...] własności nieruchomości, położonej w gminie K., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Organ ustalił w oparciu o odpis z księgi wieczystej Kw nr [...], że nieruchomość położona w gminie K., obręb [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha (powstałe z działki nr [...] i nr [...]) stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność H. K. oraz A. M. Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] czerwca 2004 r., sygn. akt [...] spadek po A. M. nabyli H. K. oraz P. M. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] o zniesieniu współwłasności i dział spadku, nieruchomość objęta księgą wieczystą [...] nabyła na wyłączność H. K. Organ wojewódzki ustalił, iż droga nr [...] (obecnie nr [...]) o przebiegu [...] została na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz.U. z 1986 r. Nr 30, poz. 151), zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta, w oparciu o art. 103 ust. 3 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stała się drogą powiatową. Od decyzji tej odwołania wnieśli H. K., podnosząc brak spełnienia przesłanek zajętości i władztwa nad sporną nieruchomością oraz Zarząd Powiatu [...], który wskazał na błędne ustalenie właściciela spornej nieruchomości. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, iż organ I instancji nie ustalił jaki był stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Zwrócił uwagę, na brak stosownych materiałów graficznych wskazujących na przebieg drogi nr [...] (obecnie nr [...]) przez sporną nieruchomość i jednoznacznie obrazujących zakres jej zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. Wskazał, że z fragmentu mapy zasadniczej wynika, że mapa jest sporządzona według stanu na dzień 27 kwietnia 2010 r., natomiast z wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 7 maja 2010 r. nie wynika, czy stan na nim uwidoczniony odnosi się do stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Organ odwoławczy podkreślił, że z załączonych do akt dokumentów nie wynika czy nad przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. sprawowane było władztwo publicznoprawne, a kwestia ta nie została w ogóle przez organ wojewódzki wyjaśniona, jak nakazuje to art. 73. ustawy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Wojewoda [...] w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że władanie publicznoprawne wynika z zaświadczenia Zarządu Dróg Powiatowych w [...] z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], jednakże we wskazanym zaświadczeniu mowa jest jedynie o zajętości nieruchomości pod drogę publiczną. Minister Infrastruktury wskazał, że do środków dowodowych stanowiących podstawę do wykazania spełnienia bądź nie przesłanki władztwa publicznego można zaliczyć: umowy zawarte przed dniem 31 grudnia 1998 r. dotyczące urządzania, utrzymania lub modernizacji drogi, rachunki i faktury za wykonanie ww. prac zlecanych przez zarządcę drogi oraz zeznania właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę lub właścicieli nieruchomości sąsiednich a także zeznania świadków, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie urządzania utrzymania lub modernizacji drogi. Odnosząc się do podnoszonego przez Zarząd Powiatu [...] zarzutu dotyczącego kwestii ustalenia właściciela spornej działki Minister Infrastruktury wskazał, że z odpisu księgi wieczystej [...] wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest H. K. Wskazał, iż żądanie wykreślenia wpisu w dziale I-O nie dotyczy tylko sprostowania danych faktycznych, lecz zmierza do ustalenia zakresu prawa przysługującego uprawnionemu w celu uzyskania zgodności pomiędzy stanem prawnym wynikającym z wpisu w dziale II księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, którego przedmiot i zakres wyraża dział I-0. W takim przypadku wykreślenie oznaczenia ujawnionego w dziale I-0 danej księgi wieczystej musi być postrzegane jako dotyczące praw osoby wpisanej w dziale II tej księgi wieczystej oraz praw osoby trzeciej dotychczas w księdze wieczystej nieujawnionej i nie może być wynikiem sprostowania w trybie art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, lecz wymaga uzgodnienia na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (postanowienie SN z dnia 17 listopada 2006 r., Sygn. akt V CSK 284/06, publ. LEX nr 607575). Organ odwoławczy wskazał, że organ wojewódzki winien rozważyć, czy w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W związku, z tym iż organ wojewódzki nie zebrał całego materiału dowodowego oraz nie zbadał, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 73 w/w ustawy, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kpa organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. K. Skarżąca H. K. nie zgodziła się z treścią odwołania Zarządu Powiatu [...]. Podniosła, że organ wojewódzki nie pouczył ją o możliwości zapoznania się z odwołaniem oraz możliwości wypowiedzenia się co do jego treści. Zarzuciła organowi odwoławczemu zaniechanie podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego. Wskazała, że organ odwoławczy pominął jej zarzut nieistnienia w dniu 3 grudnia 1998 r. przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawianą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wydanie decyzji kasacyjnej, o której mowa w powołanym wyżej przepisie było usprawiedliwione. Decyzja Wojewody [...] wydana została na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa zatem normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty do tej pory niestanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stają się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Inaczej mówiąc nabycie własności nieruchomości na podstawie powołanego przepisu uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek: 1) zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, 2) pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego oraz 3) brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego. Rację ma organ odwoławczy podnosząc, że organ pierwszej nie ustalił jaki był stan faktyczny przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. W aktach administracyjnych brak jest stosownych materiałów graficznych wskazujących na przebieg drogi nr [...] (obecnie nr [...]) przez sporną nieruchomość i jednoznacznie obrazujących zakres jej zajęcia na dzień 31 grudnia 1998 r. Z fragmentu mapy zasadniczej wynika, że mapa jest sporządzona według stanu na dzień 27 kwietnia 2010 r., natomiast z wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 7 maja 2010 r. nie wynika, czy stan na nim uwidoczniony odnosi się do stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. Organ I instancji nie wyjaśnił, czy nad przedmiotową nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. sprawowane było władztwo publicznoprawne. Oznacza to, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Brak ten nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy. Organ I instancji nie wyjaśnił należycie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy. Decyzja organu odwoławczego jest prawidłowa. Stwierdzić należy, że Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów wskazanych w odwołaniu H. K. Zarzuty skargi H. K. odnoszące się kwestii wskazanych w odwołaniu Zarządu Powiatu [...] nie są zasadne. Organ odwoławczy zasygnalizował by organ wojewódzki zwrócił uwagę na kwestie dotyczącą właściciela przedmiotowej nieruchomości. Pozostawił do rozważenia przez Wojewodę [...] czy w niniejszej sprawie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Organ odwoławczy uwzględniając odwołanie skarżącej słusznie dostrzegł, iż organ wojewódzki nie zebrał całego materiału dowodowego oraz nie zbadał, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 73 ww. ustawy, naruszając tym samym przepisy art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kpa. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.