I SA/Wa 1743/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] czerwca 2010 r. nr [..] w przedmiocie uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] czerwca 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania S. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uchylającą decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w sprawie przyznania S. S. zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [...] października 2009 r. i odmawiającą przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [..] września 2009 r. I. K., będąca opiekunem prawnym S. S., wniosła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla podopiecznego. S. S. przebywa w Domu Pomocy Społecznej [...] w W., został on zaliczony do I grupy inwalidów i pobiera rentę rodzinną wypłacaną przez ZUS bez dodatku pielęgnacyjnego. Prezydent [...] W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] przyznał S. S. zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] października 2009 r. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uchylona została decyzja z dnia [..] listopada 2009 r. nr [...] i odmówiono S. S. przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ wskazał na przepis art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Organ ustalił zaś, że S. S. jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego przy świadczeniu rentowym, jednakże dodatek ten nie jest wypłacany z powodu skierowania uprawnionego do Domu Pomocy Społecznej. Organ zarzucił, że złożony wniosek zawiera oświadczenie, że strona zapoznała się z warunkami uprawniającymi do zasiłku pielęgnacyjnego, w tym informacją, że osoba, której wniosek dotyczy nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji odwołała się I. K. działająca w imieniu S. S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] maja 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawą uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. było ustalenie, iż w okresie, na który przyznano świadczenia, strona była uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego. Uprawnienie to istniało od dnia [...] czerwca 1969 r. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że strona spełnia warunki do dodatku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 75 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Kolegium wyjaśniło, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wywołałoby ten skutek, że decyzja byłaby nieważna. Skargę na powyższą decyzję wniosła I. K. – opiekun prawny S. S.. W skardze zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. polegające na niewskazaniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, naruszenie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz błędne zastosowanie art. 75 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zarzucając powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności obu decyzji ewentualnie o uchylenie ich oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, argumentując, jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zaskarżone decyzje zostały wydane na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (...) albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne (ust. 1). W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...) (ust. 2). W przepisie tym znalazła się zatem instytucja kontroli sprawowanej przez organ administracji publicznej prawidłowości wykonywania przez stronę decyzji administracyjnej. Jest to konkretyzacja treści art. 163 k.p.a., mówiącego o tym, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Przepis art. 32 ust. 1 powołanej ustawy stanowi samoistną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy zaistnieją okoliczności w nim określone. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie takie okoliczności nie zaistniały. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa skarżącego mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych ani też aby zostało ustalone, że skarżący nienależnie pobrał świadczenie rodzinne. Zarówno w dniu wydania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, jak i w dniu jej uchylenia i odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego skarżący uprawniony był do renty i nie pobierał dodatku pielęgnacyjnego. Brak jest też spełnienia przesłanki nienależnie pobranych świadczeń. Ustalenie nienależnie pobranych świadczeń następuje w drodze decyzji administracyjnej – po przeprowadzeniu odrębnego postępowania. Z akt sprawy nie wynika, aby na dzień wydania decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uchylającej decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w sprawie przyznania S. S. zasiłku pielęgnacyjnego od dnia [..] października 2009 r. i odmawiającej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, funkcjonowała w obrocie prawnym ostateczna decyzja w sprawie nienależnie pobranych świadczeń przez S. S. W aktach sprawy znajduje się natomiast decyzja w tym przedmiocie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Podkreślić należy, że przyczyną uchylenia decyzji i odmowy przyznania świadczenia było uznanie, iż skarżący nie spełniał i nie spełnia warunków do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W sytuacji zaś pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji niezgodnej z przepisami prawa organy administracji dysponują odpowiednimi środkami prawnymi w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. W ocenie Sądu organy orzekające niezasadnie więc zastosowały jako podstawę prawną rozstrzygnięć przepis art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Na marginesie należy zauważyć, że nie sposób przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy, że niezgodność z prawem decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny S. S. była wynikiem świadomego wprowadzenia w błąd przez opiekuna prawnego skarżącego. Nie musi być dostrzegana przez stronę różnica miedzy brakiem uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego a niewypłacaniem tego dodatku. Tym bardziej, że w kwestiach tych i organy administracyjne miewają problemy z interpretacją przepisów. Z akt sprawy jasno wynika, że niezgodność z prawem decyzji z dnia [..] listopada 2009 r. była wynikiem wadliwe ustalonego stanu faktycznego przez organ przyznający zasiłek pielęgnacyjny. To w ramach tego postępowania organ winien był ustalić, czy S. S. jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego. Tymczasem fakt, iż S. S. jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego od 1969 r., ale nie jest on wypłacany ze względu na pobyt w domu pomocy społecznej został ustalony dopiero na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2010 r. W świetle tych rozważań, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), należało orzec, jak w sentencji wyroku. Wniosek dotyczący zasądzenia kosztów postępowania nie został uwzględniony, gdyż w sprawach o świadczenia rodzinne skarżący jest zwolniony z obowiązku ich ponoszenia.