I SA/Wa 1743/15
WyrokWSA w Warszawie2016-04-28
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Magdalena Durzyńska, Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatwierdzeniu licytacji gospodarstwa rolnego, wydana w 1970 r., może zostać uznana za nieważną z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa, w tym braku doręczenia jej wszystkim spadkobiercom zmarłego właściciela oraz nieprawidłowego ustalenia stron postępowania?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z 1970 r. Wskazano, że nawet jeśli doszło do naruszeń proceduralnych, takich jak nieprawidłowe doręczenie decyzji lub niepełne ustalenie kręgu spadkobierców, nie stanowiły one rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Ewentualne naruszenia mogły być podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z 1970 r. zatwierdzającej licytację gospodarstwa rolnego. Skarżąca podnosiła, że decyzja z 1970 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, m.in. z powodu nieprawidłowego ustalenia właściciela nieruchomości (rzekomo nie był nim M. K., lecz J. Z. po nieformalnej zamianie gruntów) oraz nie doręczenia jej wszystkim spadkobiercom M. K., którzy nie zostali prawidłowo ustaleni w tamtym czasie. Organy administracji oraz sąd uznały te zarzuty za nieuzasadnione.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]- po rozpatrzeniu odwołania E. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] października 1970 r. nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Decyzja powyższa wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. decyzją z dnia [...] listopada 1969 r. nr [...], wszczęło postępowanie w przedmiocie przymusowego wykupu w drodze licytacji gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego w [...]., należącego do M. K., obejmującego działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...].
Następnie orzeczeniem z dnia [...] października 1970 r. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w [...]. zatwierdziło przeprowadzoną w dniu [...] października 1970 r. we wsi [...]. licytację ww. gospodarstwa rolnego, w wyniku której ustalono na nabywcę gospodarstwa J. K. za cenę [...]zł.
Zaś w dniu [...] kwietnia 1971 r. orzeczeniem nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...]. przeniosło własność nieruchomości o pow. [...] ha, składającej się z trzech działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] na rzecz nabywcy J.K.
W dniu [...] września 2012 r. E. K. - spadkobierczyni M. K. - zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. o stwierdzenie nieważności powyższych orzeczeń Prezydium Rady Narodowej w [...].
W uzasadnieniu wskazała, że M. K. nabył na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] grudnia 1959r., wydanego w wykonaniu dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, własność gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położnego w ówczesnej gromadzie [...] wsi [...]. powiatu [...]. W tym samym czasie jego sąsiad J. Z. nabył na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] grudnia 1959r. własność gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położnego w ówczesnej gromadzie [...] wsi [...] powiatu [...]. W 1960r. M. K. i J.Z. dokonali nieformalnej zamiany gruntów w wyniku której M. K. otrzymał od J. Z. część działki nr [...] odpowiadającej obecnym działkom nr [...] i nr [...], zaś J. Z. otrzymał od M.K. część działki nr [...] odpowiadającej obecnej działce nr [...], działkę nr [...] odpowiadającą obecnej działce nr [...], działkę nr [...] odpowiadającą obecnej działce nr [...]oraz działki nr [...] i nr [...]. Dokonanej zamianie nie towarzyszyła zmiana tytułów własności.
E. K. podniosła, że z treści orzeczenia z dnia [...] listopada 1969 r. nr [...], wynika, że postępowanie w sprawie dotyczyło przymusowego wykupu w drodze licytacji działek nr [...],[...],[...] – nadanych decyzją z dnia [...] grudnia 1959 r. położonych we wsi [...], wchodzących w skład gospodarstwa rolnego stanowiącego własność M. K. Tymczasem grunt objęty tym orzeczeniem nie stanowił w rzeczywistości własności M. K., lecz jego sąsiada J. Z. - w związku z czym decyzja ta powinna była być doręczona J. Z., czego nie uczyniono.
Wskazując na przesłanki rażącego naruszenia prawa w decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] października 1970 r. nr [...] zatwierdzającej licytację gospodarstwa rolnego, wnioskodawczyni podniosła, iż decyzję tę doręczono spadkobiercom zmarłego w dniu [...] lutego 1970 r. M. K. - pomimo braku prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez te osoby. Postępowanie spadkowe przeprowadzono bowiem dopiero w 2008 r. Podniosła przy tym, że jeden ze spadkobierców został w ww. decyzji wskazany nieprawidłowo. W rozdzielniku decyzji wymieniono bowiem S. S., gdy tymczasem z postanowienia Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, iż spadkobiercą po M. K. była m.in. S. N. a nie S. S. Ponadto nie uwzględniono też spadkobiercy w osobie małoletniej A. K. O treści decyzji nie został również poinformowany właściciel nieruchomości J. Z.
Natomiast decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] kwietnia 1971 r. nr [...], o przeniesieniu własności wnioskodawczyni zarzuciła rażące naruszenie prawa polegające na tym, że w jej rozdzielniku została uwzględniona jedynie A. K., natomiast nie uwzględniono pozostałych spadkobierców tj. E. K., S.N., J. K. i A. K. Decyzja ta nie została ponadto doręczona właścicielowi nieruchomości J. Z. Wskazała również, że zgodnie z §7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 5 poz. 29), decyzję o przejściu własności nieruchomości wydawano dopiero wówczas, gdy decyzja o zatwierdzeniu licytacji stałą się ostateczna. Tymczasem w sprawie niniejszej - wobec braku jakichkolwiek dowodów doręczenia decyzji o zatwierdzeniu licytacji - nie mogła być uznana za ostateczną, a przez to decyzja o przeniesieniu własności nie powinna zostać wydana.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. zawiadomieniami z dnia [...] listopada 2012 r. przekazało ww. wniosek E. K. do rozpatrzenia - zgodnie z właściwością - Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który to z kolei przekazał sprawę Wojewodzie [...].
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] decyzjami z dnia [...] lipca 2014 r.:
- nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. z dnia 7 kwietnia 1971 r. nr [...];
- nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] listopada 1969 r. nr [...];
- nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] października 1970 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji nr [...]- będącej przedmiotem niniejszej sprawy - Wojewoda [...] wskazał, że kontrolowana decyzja wydana została na podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzenia licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 57). Powyższe rozporządzenie stanowiło akt wykonawczy do ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U Nr 3 poz. 14). Zgodnie z ww. ustawą którym nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, mogły być przymusowo wykupione, jeżeli gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, a w szczególności niekorzystania ze środków wpływających na wzrost produkcji rolniczej.
Organ wyjaśnił, że w sprawie niniejszej w związku z nieformalną wymianą gruntów pomiędzy J. Z. a M. K., na którą powołuje się wnioskodawczyni, uznać należy, iż stali się oni posiadaczami samoistnymi wymienionych nieruchomości. Wojewoda stwierdził także, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...].- wydając decyzję dotyczącą zatwierdzenia licytacji - miało świadomość nieformalnej wymiany części gruntów - o czym świadczy okoliczność, że orzeczeniem z dnia 14 grudnia 1959 r. uznało M. K. za właściciela nieruchomości o powierzchni [...]ha. Ponadto zgodnie z protokołem z dnia [...] czerwca 1969 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. zdecydowało o przymusowej licytacji nieruchomości - biorąc pod uwagę ustne oświadczenie właściciela gospodarstwa M. K. W związku z czym podniesiony we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzut - dotyczący nie wzięcia przez organ orzekający pod uwagę okoliczności, że grunt objęty postępowaniem nie stanowi własności M. K. i że kwestionowane orzeczenie powinno być doręczone J. Z. - jest nieuzasadniony.
Odnośnie zarzutu dotyczącego nie doręczenia kwestionowanego orzeczenia wszystkim spadkobiercom M.K., Wojewoda stwierdził, iż - jak słusznie zauważyła strona we wniosku wszczynającym postępowanie - postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku zapadło w 2008 r. Zatem w dniu wydania rozstrzygnięcia przez Prezydium Rady Narodowej organ ten nie dysponował prawomocnym dokumentem, w którym wskazano spadkobierców. Doręczył jednak kwestionowane orzeczenie części spadkobierców - tym samym pozostali mieli możliwość zapoznania się z rozstrzygnięciem dotyczącym licytacji. W przypadku zaś uznania, że kwestionowane orzeczenie nie zostało doręczone wszystkim osobom uprawnionym - co stanowiłoby złamanie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu - mogłoby to stanowić jedynie przesłankę do wznowienia postępowania, nie zaś do stwierdzenia nieważności wydanego orzeczenia.
Powołując się ponadto na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda stwierdził, że niezasadnym jest też zarzut dotyczący braku w aktach dowodu doręczenia przedmiotowej decyzji spadkobiercom M. K. Brak kompletnych akt archiwalnych powoduje bowiem, iż nie można przeprowadzić oceny postępowania, a tym samym stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Reasumując Wojewoda [...] uznał, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] października 1970 r. nr [...].
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E.K.
Zarzuciła organowi szereg naruszeń w tym m.in. art. 7, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014r. nr [...].
W uzasadnieniu wskazał, że podstawę prawną kontrolowanego w trybie nadzorczym orzeczenia Prezydium Rady Narodowej, stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11 poz. 57). Wyjaśnił, że zgodnie z §12 ust. 3 tego rozporządzenia przepisy dotyczące właściciela stosuje się odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości.
Podniósł, że mając na uwadze dyspozycję ww. przepisu oraz dyspozycję art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, uznać należy, iż przymusowy wykup gospodarstwa mógł nastąpić również od jego posiadacza. Wobec czego organ stwierdził, że fakt nieformalnej zmiany gruntów dokonanej między M. K. i J.Z. nie może wpłynąć negatywnie na ocenę decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] października 1970 r. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, iż na skutek dokonanej zamiany M. K. dysponował gospodarstwem rolnym położonym we wsi [...], składającym się z działek nr [...], nr [...] i nr [...] jak właściciel, a więc był jego posiadaczem samoistnym.
Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia udziału w postępowaniu rzeczywistemu właścicielowi gospodarstwa w osobie J. Z., jak również niewłaściwego ustalenia kręgu spadkobierców M. K., organ wskazał, że posiadaczem gospodarstwa był M.K. na skutek dokonanej zamiany, zatem mógł on być stroną postępowania i adresatem wydawanych w jego toku rozstrzygnięć. Ponadto w prowadzonym postępowaniu ustalono krąg potencjalnych spadkobierców, gdyż postępowanie spadkowe po ww. zostało przeprowadzone dopiero w 2008 r. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] sygn. akt [...], wynika że spadkobiercami M. K. są: żona A. K. oraz dzieci E. K., S. N., J. K. i A. K. Co prawa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nieprecyzyjnie oznaczyło strony wskazując, iż spadkobiercami zmarłego są E.K. i S. S., jednakże ewentualne naruszenie zasady czynnego udziały strony w postępowaniu jest podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a nie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Organ wyjaśnił przy tym, że z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika pośrednio, że S. N. i S. Sz. to ta sama osoba będąca prawowitym spadkobiercą po M. K.. Zmiana nazwiska wynika natomiast prawdopodobnie z zamążpójścia. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia przez Wojewodę [...] przepisów procedury administracyjnej w zakresie uzasadnienia decyzji, Minister stwierdził, iż jest on nieuzasadniony a organ pierwszej instancji w sposób właściwy i wyczerpujący uzasadnił wydane rozstrzygnięcie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. K. zarzucając organowi naruszenie:
- § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, polegające na wydaniu przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. decyzji z dnia [...] października 1970 r. w oparciu o decyzję tego organu z dnia [...] listopada 1969 r. o wszczęciu postępowania w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została w warunkach nieważności, co w przypadku przesądzenia tej okoliczności w postępowaniu nadzorczym oznaczałoby zatwierdzenie licytacji w stosunku do nieruchomości, co do której brak było postępowania w drodze przymusowego wykupu zakończonego ostateczną decyzją administracyjną;
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia przepisów warunkujących możliwość zatwierdzenia licytacji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Jednocześnie wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. wszczynającej postępowanie w drodze licytacji przedmiotowej nieruchomości.
Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1743/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał zawarty w skardze wniosek i odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako "ppsa".
Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było w trybie nieważnościowym na podstawie art. 156 § 1 kpa. Postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 kpa, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia - a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia - odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
Wśród przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa - ustawodawca wskazał także "rażące naruszenie prawa" (pkt 2 ww. § 1). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że naruszenie może być uznane za rażące, gdy jest ono oczywiste i koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W wyniku tego naruszenia powstają zatem skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybienie jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.
Reasumując z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.
W postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego, poczynionych w toku i na gruncie zwykłego postępowania. Oznacza to badanie ostatecznie zakończonej sprawy, na gruncie wyłącznie zgromadzonego tam materiału dowodowego, pod kątem naruszenia norm materialnych oraz procedury uregulowanej w kpa, a także przepisów o charakterze procesowym zawartych w regulacjach obejmujących prawo materialne.
W niniejszej sprawie przedmiotem badania przez organy administracji publicznej było orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...]. z dnia [...] października 1970 r. nr [...], zatwierdzające przeprowadzoną w dniu [...] października 1970 r. licytację gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha w wyniku której ustalono na nabywcę gospodarstwa J. K.
Orzeczenie powyższe wydane zostało na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzenia licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. Jak wynika z treści §12 ust. 3 tego rozporządzenia jego przepisy dotyczące właściciela miały zastosowanie odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości. Właścicielem gospodarstwa, będącego przedmiotem licytacji objętej kwestionowaną w postępowaniu nadzorczym decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...]., był na podstawie aktu nadania ziemi J. Z. - jednakże na skutek nieformalnej zamiany gruntów, jej faktycznym posiadaczem był M. K. Okoliczność tę potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół z [...] czerwca 1969 r., w którym powołano się na oświadczenie "właściciela gospodarstwa" M. K., dotyczące niskiego poziomu produkcji. Również skarżąca na etapie postępowania administracyjnego podnosiła fakt zamiany nieruchomości między J.Z. a M. K.
Zasadnie zatem w decyzji zatwierdzającej przeprowadzoną w dniu [...] października 1970 r. licytację wskazano w jej sentencji właśnie M. K. Potraktowano go co prawda jako właściciela a nie posiadacza przejmowanego gospodarstwa, jednakże to nieprecyzyjne określenie w sytuacji, gdy faktycznie był on posiadaczem samoistnym, nie stanowi rażącego prawa w rozumieniu art. 156 kpa. Jednocześnie brak jest podstaw do uznania, że błędnie ustalono spadkobierców zmarłego M. K. Co prawda - jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. sygn. akt [...] - spadkobiercami po ww. są: A.K., E.K., S. N., J. K. i A.K. natomiast w rozdzielniku kontrolowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wskazano jedynie E. K. (omyłka pisarska) i S. S. Jednakże - jak słusznie zauważyła sama skarżąca - postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone dopiero w 2008r., gdy tymczasem kwestionowane w trybie nadzorczym orzeczenie pochodzi z roku 1970 r. Ponadto z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. N.) wywieść można bez wątpienia, że S. N. i S. S. to ta sama osoba, która zmieniła nazwisko, prawdopodobnie na skutek zmiany stanu cywilnego.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, na co słusznie zwrócił uwagę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej decyzji, iż ewentualne naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu stanowić może przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie zaś przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej - czego dotyczyło prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne.
Również nieuzasadniony jest zarzut naruszenia § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] marca 1968 r. w sprawie zasad i trybu przeprowadzania licytacji nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych polegający na wydaniu decyzji z dnia [...] października 1970 r. w oparciu o decyzję tego organu z dnia [...] listopada 1969 r. o wszczęciu postępowania w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została w warunkach nieważności. Jak wynika bowiem z akt sprawy, prawidłowość decyzji z [...] listopada 1969 r. została potwierdzona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Legalność decyzji Wojewody [...] potwierdził natomiast Minister Rolnictwa i Rozwoju decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2016 r. syn. akt I SA/Wa 1742/15 oddalił skargę E.K. na tę decyzję.
W związku z powyższym za nieuzasadniony uznać należy także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia przepisów warunkujących możliwość zatwierdzenia licytacji. Jak wskazano to już powyżej w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że przy wydawaniu kontrolowanego przez organy administracji orzeczenia Prezydium doszło do rażącego naruszenia prawa.
Reasumując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie zgromadziły niezbędny do jej rozpoznania materiał dowodowy, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przekonująco swoje stanowisko, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów i zyskując całkowitą aprobatę Sądu - zaś wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa.
Mając na powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło