I SA/Wa 1746/17

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia kserokopii akt sprawy postanawia odmówić adwokatowi M. K. przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony adwokat – M. K.. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...] stycznia 2018 r. oraz załączył do pisma z dnia [...] stycznia 2018 r. dowód uiszczenia przez skarżącego wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym oddalił skargę J. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...]. W dniu [...] kwietnia 2018 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości, ani w części. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna ani decyzja czy też postanowienie Urzędu Patentowego – wynoszą 240 zł. Zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia – opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności. Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Ponadto, stosownie do § 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Zdaniem referendarza sądowego w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyznania wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu (referendarza sądowego) ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Wskazuje się, iż nie ma obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 648/15). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że adwokat M. K. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2018 r. pełnomocnik przeglądał akta sprawy w czytelni Sądu oraz przy piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. dołączył kopię dowodu uiszczenia wpisu sądowego od skargi przez skarżącego. Następnie sprawa została skierowana do rozpoznania w dniu 27 marca 2018 r., na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, a zatem bez udziału wyznaczonego pełnomocnika. Analizując zakres czynności podjętych przez pełnomocnika (zapoznanie się z aktami sprawy, dołączenie kserokopii dowodu uiszczenia wpisu sądowego) trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie – na etapie postępowania w pierwszej instancji - rzeczywistej pomocy prawnej. Kryterium pomocy prawnej nie spełniają podjęte przez pełnomocnika w niniejszej sprawie ww. czynności. Wskazane czynności mają bowiem charakter czynności faktycznej (wstępnej, przygotowawczej), której celem jest dopiero udzielenie właściwej pomocy prawnej, niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane. Faktyczna pomoc prawna polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie pomoc taka w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji nie została udzielona. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego zawierającego stanowisko pełnomocnika w sprawie. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności sprawy na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego wyżej rozporządzenia, orzeczono jak w sentencji postanowienia.