I SA/Wa 1756/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku stałego utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: M. W. jest osobą ciężko i przewlekle chorą, po udarze, leżącą. Przebywała w Zakładzie Opiekuńczo – Leczniczym, z którego mąż, A. W. zabrał ją do domu i aktualnie sprawuje nad nią opiekę w domu. Nie pracowała przed chorobą i utrzymywała się ze świadczenia emerytalnego męża. Jest również zgłoszona do ubezpieczenia przy tym świadczeniu. Organ pomocy otrzymał wniosek o przyznanie zasiłku stałego złożony podczas pobytu chorej w ZOL i rozpoznał go po weryfikacji wywiadem środowiskowym. M. W. ma przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Znajdująca się w aktach dokumentacja dotycząca choroby i warunków życia wnioskodawczyni jest szczegółowa. M. W. i jej mąż A. W. mają orzeczoną wyrokiem z dnia [...] czerwca 2016 r. rozdzielność majątkową. Wnioskodawczyni wniosła o uznanie, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, nie była jednak w stanie powiedzieć, jakie opłaty ponosiła i jakie były jej dochody przed chorobą. Decyzją Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmówiono M. W. przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, uzasadniając to przekroczeniem dochodu na osobę w rodzinie, który wynosił w kwietniu 2018 r. [...] zł na osobę. Do wyliczeń przyjęto emeryturę A. W. oraz zasiłek pielęgnacyjny wnioskodawczyni. Od decyzji tej odwołanie w terminie złożyła M. W., reprezentowana przez męża. Podniosła, że nie posiada żadnych środków do życia, korzysta wyłącznie z pomocy męża i zasiłek stały byłby jej głównym źródłem utrzymania. Jednocześnie kwestionuje ustalenie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, uzasadniając to rozdzielnością majątkową. Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769) 1. Zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy niż kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Art. 6 ust. 10 ww. ustawy mówi, że określenie osoba samotnie gospodarująca oznacza osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe natomiast w punkcie 14 jest definicja rodziny: rodzina – osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące; Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. u. 2013 poz. 182 z późń. zm.): Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosków lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (...). M. W. spełnia część kryteriów uprawniających do przyznania zasiłku stałego, bowiem jest osobą pełnoletnią w rodzinie, niezdolną do pracy, natomiast nie spełnia warunków dochodowych. Organ I instancji przeprowadził szczegółowo i wnikliwie postepowanie dowodowe, z którego wnioski dotyczące wspólnego, gospodarowania małżonków W. organ uznał za słuszne. Państwo W. wspólnie zamieszkują, a A. W. opiekuje się chorą żoną. Nie sposób przyjąć, w realiach niniejszej sprawy, że możliwe jest faktyczne prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego przez osobę leżącą, niezdolną do wykonywania większości czynności domowych, której dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2017 r. sygn., w którym Sąd odniósł się do pojęcia rodziny na gruncie ustawy z 2004 r. o pomocy społecznej w następujący sposób: Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy potwierdza wymienione wyżej okoliczności. Fakt rozdzielności majątkowej małżonków natomiast odnosi się do składników majątkowych, nie znosi natomiast skutków kontraktu małżeńskiego w warstwie opiekuńczej i alimentacyjnej. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że środki, którymi dysponuje małżeństwo W. są więcej niż skromne, a ich sytuacja niezwykle trudna, jednak w okolicznościach sprawy nie sposób zinterpretować przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769) w taki sposób, żeby możliwe było przyznanie M. W. zasiłku stałego. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. skargę w imieniu M. W. złożył będący jej pełnomocnikiem mąż A. W. nie zgadzając się z jej treścią. Twierdzi, że jego żona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe z jego pomocą finansową. Uważa, że ponosi z tego tytułu straty, bo mając rozdzielność majątkową nie może uzyskać zwrotu VAT wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jak i decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na jej wynik. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie administracyjnej stanowił art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późń, zm., dalej zwanej ustawą o pomocy społecznej). W świetle tego przepisu zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z analizy wyżej przytoczonego art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek stały, będący jedną z pieniężnych form pomocy społecznej określonych w ustawie, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W przypadku pełnoletniej osoby pozostającej w rodzinie, niezdolnej di pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, zasiłek stały przysługuje, jeżeli dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art.37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie mieszkające i gospodarujące. Na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, w tym np.: ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie czy wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (tak NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1949/15; Lex nr 2273723). Trafnie zatem stwierdził organ, że przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się także w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa, wspólnie z innymi członkami rodziny. To że skarżąca nie posiada żadnego dochodu na swoje utrzymanie oprócz zasiłku pielęgnacyjnego nie może determinować uznania, iż nie gospodaruje ona wspólnie z mężem skoro korzysta z mieszkania, energii elektrycznej i innych mediów, a także z przyrządzanych posiłków, nawet jeżeli nie dokłada się do ponoszonych w tym względzie wydatków. Taką sytuację potwierdza też przeprowadzony przez organ wywiad środowiskowy. Skarżąca spełnia część kryteriów uprawniających do przyznania zasiłku stałego tj. jest osobą pełnoletnią, pozostającą w rodzinie i niezdolną do pracy. Jednak, aby można było przyznać taki zasiłek musi jeszcze być spełnione kryterium dochodowe wynoszące [...] zł na osobę w rodzinie, a tego kryterium skarżąca nie spełnia. W kwietniu 2018 r. dochód ten jak wynika z akt sprawy wyniósł [...] zł na osobę w rodzinie (w wyliczeniach uwzględniono emeryturę A. W. oraz zasiłek pielęgnacyjny skarżącej). Rację ma organ, że rozdzielność majątkowa małżonków nie znosi skutków zawartego małżeństwa w zakresie opieki nad małżonkiem chorym i jego alimentacji. Należy zwrócić uwagę, że organ nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od kumulatywnego spełnienia przez osoby warunków wynikających z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj.: pełnoletność osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego. W rozpatrywanej sprawie w oparciu o zebrany materiał dowodowy z którego bezspornie wynika przekroczenie kryterium dochodowego organ prawidłowo odmówił przyznania tego świadczenia mając świadomość trudnej sytuacji w jakiej niewątpliwie znajduje się skarżąca. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.