I SA/Wa 1761/10
WyrokWSA w Warszawie2011-04-07
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Elżbieta Lenart, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o sprzedaży lokalu mieszkalnego wydana przez organ administracji publicznej może zostać stwierdzona za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, w sytuacji gdy współwłasność nieruchomości obejmowała zarówno Skarb Państwa, jak i osoby fizyczne, a organ nadzoru nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że organ nadzoru nieprawidłowo ocenił legalność decyzji o sprzedaży lokalu, pomijając konieczność ustalenia stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji, w szczególności współwłasności nieruchomości. W konsekwencji decyzja organu nadzoru została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania z obowiązkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego oraz uzasadnienia decyzji zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy z maja 1990 r. dotyczącej sprzedaży lokalu mieszkalnego w Warszawie. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Wcześniej stwierdzono nieważność decyzji dekretowych z 1950 r. dotyczących własności nieruchomości, a w 2006 r. ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz spadkobierców dawnego właściciela. Skarżący zarzucili, że decyzja o sprzedaży lokalu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nieruchomość była współwłasnością Skarbu Państwa i osób fizycznych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia lipca 2010 r. oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia maja 2009 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. R., A. R. i E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących A. R., A. R. i E. R. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] lipca 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. R., E. R. oraz A. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [..] maja 2009 r. nr [..] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy z dnia [..] maja 1990 r. o numerze [...] w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [..] położonego w W. przy ul. [..] na rzecz G. i M. T..
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] , oznaczona hipotecznie nr [...] , objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu przeszły na własność gminy [..] W. , a od 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r. grunt przedmiotowej nieruchomości (wraz z budynkami) stał się własnością Gminy W. , co potwierdził Wojewoda [..] i decyzjami z dnia [..] lipca 1991 r. Obecnie jest on własnością miasta [...] W. Opisana nieruchomość obecnie składa się z zabudowanej budynkiem frontowym działki ewidencyjnej nr [..] o powierzchni [...] m2, zabudowanej oficyną działki ewidencyjnej nr [..] o powierzchni [...] m2, oraz stanowiącej podwórko działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [..] m2. Prezydent [..] W. orzeczeniem administracyjnym z dnia [..] stycznia 1950 r. po rozpatrzeniu wniosku A. R. odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [..] położonej przy ul. [..] i jednocześnie stwierdził, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Gminy [..] W. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia [..] października 1950 r. W dniu 1 października 1992 r. A. R. złożyła do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1950 r. i utrzymującej go w mocy decyzji Ministra Budownictwa. Wnioskodawczyni zmarła [...] lipca 1999 r. Spadek po niej na podstawie ustawy nabyli: syn A. R., córka E. R. i wnuczka A. R. po [...] części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [..] września 1999 r., sygn. akt I Ns [..]). Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [..] lutego 1993 r. (zmienioną za zgodą stron decyzją z dnia [...] września 1999 r.) stwierdził, że orzeczenie Prezydenta [...] W. z dnia [...] stycznia 1950 r. oraz decyzja Ministra Budownictwa z dnia [..] października 1950 r. zostały wydane z naruszeniem prawa w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali o numerach: [..] w budynku frontowym i oficynie oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w częściach wspólnych budynków i ich urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, a w pozostałej części stwierdzając nieważność zakwestionowanych decyzji. W wyniku tej decyzji wniosek zgłoszony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. przez dawną właścicielkę został ponownie rozpatrzony i decyzją Prezydenta [..] z [...] marca 2006 r. ustanowione zostało użytkowanie wieczyste gruntu o powierzchni [...] m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [..] przy ul. [..] na rzecz następców prawnych byłej właścicielki: A. R. w [..] , E. R. w [...] i wnuczki A. R. w [...]. Decyzja ta stała się ostateczna.
Decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [..] . z dnia [..] maja 1990 r. orzeczono o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [..] położonego w W. przy ul. [..] na rzecz G. i M. małżonków [...] . Wnioskiem z dnia [..] grudnia 2008 r. A. R. , E. R. i A. R. wnieśli o stwierdzenie nieważności tej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. Po jego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] maja 2009 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami . A. R. , E. R. i A. R. zwrócili się o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] maja 2009 r. Jako przyczynę nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wskazali ocenę prawną skutków wydania decyzji Prezydenta [..] W. z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa na podstawie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [..] września 1999 r.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku organ nadzoru stanął na stanowisku, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej decyzja jest oceniana według przepisów prawa materialnego oraz stanu faktycznego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Ponadto organ podniósł, że nie kwestionuje uprawnień byłego właściciela nieruchomości do bycia stroną i wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy decyzja dekretowa została unieważniona w części. Przy czym Kolegium przytoczyło treść art. 156 § 1 kpa zawierającą przesłanki stwierdzenia przez organ administracji publicznej nieważności decyzji i jednocześnie wskazało, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 tego artykułu, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Biorąc powyższe pod uwagę organ nadzorczy zauważył, że decyzja w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [..] położonego w W. przy ul. [...] na rzecz G. i M. małż. [...] została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99, ze zm.) oraz przepisy wykonawcze, tj. rozporządzenia z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami (Dz. U. Nr 47, poz. 239, ze zm.) a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów (Dz. U. Nr 47, poz. 241, ze zm.). Wobec czego, w ocenie organu nadzoru, nie można decyzji ocenianej w postępowaniu nadzorczym postawić zarzutu wydania bez podstawy prawnej. Ponadto decyzja ta została wydana przez właściwy organ oraz nie doszło do naruszenia zasady res iudicata - gdyż była to pierwsza decyzja w tej sprawie. Dodatkowo decyzja została skierowana do strony postępowania, tj. najemcy lokalu i nie była niewykonalna, jak również nie jest obarczona wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. Organ nadzoru przytoczył treść art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości obowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Uznał, że zapadła w sprawie decyzja stwierdzająca w części wydanie decyzji dekretowej z naruszeniem prawa nie usuwa w tej części wadliwego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Wobec powyższego Kolegium wskazało, że nie zostały w tej części zniesione skutki decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [..] położonej przy ul. [..] (tj. lokali o numerach: [..] w budynku frontowym i oficynie, a także gruntu przynależnego do tych lokali). Zatem Skarb Państwa w dacie wydawania kwestionowanej decyzji, tj. decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1990 r., miał prawo rozporządzać w tej części sporną nieruchomością. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, że skutek ex tunc obejmuje jedynie tę część nieruchomości, co do której orzeczono o stwierdzeniu nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji usuwa wadliwą decyzję z obrotu prawnego i przywraca stan poprzedni oraz znosi skutki takiej decyzji. Jednakże, w ocenie organu nadzoru, stwierdzenie w trybie art. 158 § 2 kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa potwierdza, że decyzja, chociaż wadliwa, pozostaje w obrocie prawnym i wywołuje skutki prawne. Wbrew zatem opinii wnioskodawców rozstrzygnięcie o wydaniu decyzji dekretowej z naruszeniem prawa nie powoduje analogicznie stwierdzenia wydana z naruszeniem prawa decyzji o sprzedaży lokalu. Stan faktyczny i prawny w rozpatrywanej sprawie jednoznacznie wskazuje, że w części obejmującej lokal nr [..] i związany z nim udział w użytkowaniu wieczystym decyzja o odmowie przyznania prawa do gruntu zostały wydane z naruszeniem prawa. W tym zakresie decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym wywołując określone w niej skutki prawne. Jednym ze skutków jest fakt, że Skarb Państwa, będący z mocy prawa na mocy art. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. warszawy , właścicielem gruntu, stał się również właścicielem, na podstawie art. 8 dekretu m.in. przedmiotowego lokalu i nie nastąpiło zniesienie tych skutków. Skarb Państwa był właścicielem gruntu i przedmiotowego lokalu w dacie jego sprzedaży. W ocenie Kolegium w sprawie nie można stwierdzić, że decyzja o sprzedaży lokalu rażąco narusza prawo w związku z tym, iż Skarb Państwa wadliwie stał się właścicielem spornego lokalu. Analizując pozostałe przepisy, w oparciu o jakie wydana została kwestionowana decyzja o sprzedaży lokalu mieszkalnego, Kolegium nie stwierdziło by doszło do ich rażącego naruszenia
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] lipca 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. R., E. R. i A. R. W obszernym uzasadnieniu skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie przedstawione we wniosku o ponowne jej rozpatrzenie oraz wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy celem ponownego rozpoznania w postępowaniu toczonym w ramach art. 127 § 3 kpa. Względnie na wypadek uznania, że uwzględnienie skargi może polegać na uchyleniu decyzji administracyjnych wydanych przez organy administracji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W szczególności skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [..] W. z dnia [...] maja 1990 r. nie jest obarczona wadą prawną mogącą stanowić przesłankę stwierdzenia jej nieważności w sytuacji, gdy doszło do naruszenia art. 24 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U Nr 22, poz. 99, ze zm.) w związku z art. 19 ust. 1 tej ustawy polegające na wyodrębnieniu i sprzedaży przez Skarb Państwa własności lokalu nr [..] z budynku spełniającego przesłanki art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawa (Dz. U Nr 50, poz. 279) wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu w sytuacji, gdy na skutek stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta [..] W. z dnia [..] stycznia 1950 r. oraz decyzji Ministra Budownictwa z dnia [..] października 1950 r. ze skutkiem ex tunc dawni właściciele (poprzednicy prawni skarżących) nigdy nie utracili własności części budynku, podczas gdy zgodnie z tymi przepisami organy były uprawnione do wyodrębnienia i sprzedaży lokali wyłącznie w domach mieszkalnych stanowiących wyłączną własność Państwa oraz art. 7 ust. 2 dekretu orzeczenie o ustanowieniu udziału w prawie wieczystego użytkowania nieruchomości odpowiadającego powierzchni wyodrębnionego i zbytego lokalu nr [...] w sytuacji, gdy Skarb Państwa nie mógł ustanawiać prawa użytkowania wieczystego do czasu ponownego rozpoznania wniosku dekretowego, w tym ustanawiać udziału w użytkowaniu wieczystym gruntu odpowiadającego powierzchni własności lokalu wyodrębnionego z budynku stanowiącego odrębny przedmiot własności na podstawie art. 5 powołanego dekretu,
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji, gdy zostało stwierdzone, że decyzja o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej w odniesieniu do sprzedanych lokali wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałym zakresie stwierdzono jej nieważność, niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja o sprzedaży lokalu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, lecz z uwagi na ochronę działających w dobrej wierze nabywców odrębnej własności lokalu wraz z prawem użytkowania wieczystego wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 157 kpa w związku z art. 158 kpa), podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pięciu sędziów z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. akt OPK 4/98 wyraźnie potwierdził taką możliwość,
- art. 6, 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez pominięcie istotnych okoliczności dla oceny legalności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji z dnia [..] maja 1990 r., w szczególności zaniechanie gruntownego wyjaśnienia stanu faktycznego odnośnie kwestii odrębnej własności nieruchomości budynkowej w dacie wydania przedmiotowego orzeczenia.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.
Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [..] W. z dnia [..] maja 1990 r. wydanej w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w W. przy ul. [...] na rzecz G. i M. małżonków [..] . Podstawę formalnoprawną zaskarżonych decyzji stanowi zatem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, z którego treści wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym wszczynanym na wniosek strony lub z urzędu i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Organ orzekający nie jest natomiast władny rozstrzygnąć sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego lub go powtarzać. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy niebudzące wątpliwości, stwierdzone przez organ nadzoru kwalifikowane naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 1998 r. sygn. akt II SA 1249/97, niepubl.). Podkreślić również należy, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa nie może być interpretowane w sposób rozszerzający.
Z akt sprawy wynika, że w niniejszym postępowaniu stan sprawy zdeterminowała wcześniej wydana decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [..] lutego 1993 r. (zmieniona za zgodą stron decyzją z dnia [..] września 1999 r.), którą organ ten stwierdził, że orzeczenie dekretowe Prezydenta [...] W. z dnia [..] stycznia 1950 r. oraz decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] października 1950 r. zostały wydane z naruszeniem prawa w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali o numerach: [...] w budynku frontowym i oficynie oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w częściach wspólnych budynków i ich urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, a w pozostałej części stwierdził nieważność zakwestionowanych decyzji. Główną przyczyną uchylenia przez Sąd obu wydanych w tej sprawie decyzji nadzorczych była okoliczność, że organ nadzoru orzekając merytorycznie założył niejako a priori, iż w sytuacji, gdy w wyżej przywołanej decyzji uznano, że decyzja o odmowie przyznania byłemu właścicielowi przedmiotowej nieruchomości własności czasowej, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), została - w części dotyczącej poszczególnych lokali - wydana z naruszeniem prawa, to nie jest możliwe ustalenie, że decyzje o sprzedaży tychże lokali dotychczasowym ich najemcom, które poprzedziły zawarcie stosownych umów notarialnych, zostały wydane z naruszeniem prawa. W tego rodzaju wypadku, zdaniem Kolegium, decyzja o odmowie przyznania własności czasowej, w odniesieniu do tych lokali nadal pozostawała w obrocie prawnym i w związku z tym Skarb Państwa - jako właściciel gruntu i posadowionego na nim budynku - mógł w pełni legalnie nim zadysponować. Okoliczność ta - jak zaznaczył organ - powodowała, iż nie można obecnie twierdzić, że decyzja o sprzedaży lokalu rażąco naruszała prawo - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z takim sposobem rozpoznania sprawy Sąd orzekający nie może się zgodzić. Obowiązkiem organu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] było zatem ustalenie zarówno stanu faktycznego, jak i stanu prawnego sprawy z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczyło się postępowanie o stwierdzenie nieważności - czego organ nie uczynił. Jeśli stwierdzono nieważność decyzji odmawiającej dawnemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [..] położonej przy ul. [..], w określonej części, a następnie w tej części decyzją Prezydenta [...] W. z dnia [..] marca 2006 r. ustanowiono na rzecz spadkobierców dawnego właściciela użytkowanie wieczyste w odpowiednich udziałach, to organ nadzoru powinien był wziąć pod uwagę, że przedmiotowa nieruchomość budynkowa nie była w całości własnością Skarbu Państwa czy gminy, lecz ze względu na skutek ex tunc na dzień wydania kwestionowanej decyzji w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] była już współwłasnością Skarbu Państwa i osób fizycznych, czyli zupełnie inną instytucją prawną, uregulowaną w innych przepisach kodeksu cywilnego niż własność. Organ powinien był również wziąć pod uwagę, że zarówno przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99, ze zm.) oraz przepisy wykonawcze, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami (Dz. U. Nr 47, poz. 239, ze zm.) a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zasad i trybu ustalania opłat z tytułu użytkowania wieczystego, zarządu i użytkowania gruntów (Dz. U. Nr 47, poz. 241, ze zm.), na podstawie których została wydana decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w sprawie sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [..] , wyraźnie przewidują możliwość oddawania w użytkowanie wieczyste lub sprzedaży jedynie gruntów państwowych, a zatem nieruchomości w całości stanowiących własność państwową. W tej sytuacji wobec naruszenia art. 5 dekretu warszawskiego, gdy wydana decyzja dotyczyła lokalu w budynku, który w dacie jej wydania był współwłasnością Państwa i poprzedniego właściciela gruntu (jego następców prawnych), organ nadzoru winien był rozważyć z punktu widzenia zgodności z prawem prawidłowość decyzji o sprzedaży przedmiotowego lokalu. Jest to jedna z kluczowych kwestii w rozpatrywanej sprawie. Jak zaś wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia wydanej decyzji kwestia ta w całości umknęła uwadze organu nadzoru, przez co w ogóle nie była przez niego analizowana i oceniania w kontekście możliwości istnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Natomiast w ocenie Sądu wnikliwego zbadania tych okoliczności w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji nie można było pominąć w szczególności, że taki zarzut został podniesiony przez skarżących w trakcie postępowania nadzorczego. Brak takiej analizy oznacza natomiast, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 6, 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Organ nadzoru orzekał bowiem o braku podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji o sprzedaż lokalu bez całościowego ustalenia i rozważenia stanu faktycznego i pranego sprawy, pomijając elementy, które mogą mieć bezpośredni wpływ na sposób jej merytorycznego rozpatrzenia.
Zdaniem Sądu wyjaśnienie podniesionych wątpliwości było elementem niezbędnym do dokonania oceny prawidłowości wszczęcia i przeprowadzenia kwestionowanego postępowania. Wobec stwierdzenia, że kontrolowane postępowanie nie wyjaśniło powstałych wątpliwości, Sąd uznał, że organ nadzoru nie poczynił ustaleń odnośnie występowania pozytywnych przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przez co nie wyjaśnił dokładnie sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 6, 7 i 77 § 1 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę organ nadzoru, biorąc pod uwagę rozważania i ocenę prawną zawarte przez Sąd w niniejszym wyroku, powinien przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzi inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko wniosku skarżących, lecz pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 §1 pkt 2 kpa. Następnie w uzasadnieniu wydanego ponownie rozstrzygnięcia organ nadzoru wyjaśni swoje stanowisko zgodnie z art. 107 § 3 kpa stanowiącym, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ponownie przeprowadzając postępowanie organ prawidłowo ustali również strony postępowania tj. właściciela przedmiotowego lokalu na podstawie dokumentu stwierdzającego własność. Decyzja SKO z dnia [...] maja 2009 r. została bowiem doręczona G. i M. T. , zaś zaskarżona decyzja została doręczona P. i A. K., gdy tymczasem ze znajdującej się w aktach informacji z rejestru gruntów wynika , że właścicielem przedmiotowego lokalu był B. K. . Innych dokumentów ustalających właściciela lokalu brak. Ta kwestia w ponownym postępowaniu winna być również przez organ uzupełniona.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło