I SA/Wa 1765/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K.K., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], pochodzącej z nieruchomości hipotecznej [...], nr hip. [...]. Decyzja Wojewody [...] została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wnioskiem z dnia [...] września 2006 r., sprecyzowanym pismem z dnia [...] maja 2008 r., K.K. wystąpiła o przyznanie – w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741; dalej: ugn) – odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], o pow. [...] m2, ozn. jako działka nr hip. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], na podstawie art. 105 § 1 Kpa, Prezydent W. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Organ wskazał, że sprawa odszkodowania za w/w nieruchomość została już rozstrzygnięta decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego W. – [...] z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...] orzekającą o pozostawieniu wniosku o przyznanie odszkodowania bez rozpoznania. Rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 1977 r. zostało utrzymane w mocy decyzją Prezydenta W. z dnia [...] marca 1978 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. organ stwierdził, że wydanie w przedmiotowej sprawie ponownej decyzji merytorycznej naruszałoby zasadę powagi rzeczy osądzonej, a sama decyzja dotknięta byłaby kwalifikowaną wadą z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K.K. zarzucając, że decyzja z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...] dotyczy innej nieruchomości, tj. oznaczonej jako [...]. Natomiast nieruchomość będąca przedmiotem wniosku z dnia [...] września 2006 r., zakupiona [...] maja 1936 r. przez rodziców skarżącej, oznaczona była nr hip. [...]. Wojewoda [...], rozpatrując odwołanie oraz ponownie badając całość akt sprawy, w decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., przychylił się do argumentacji organu pierwszej instancji, tj. że postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] w W. jest bezprzedmiotowe, z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją ostateczną. Organ wskazał, że podstawę prawną wydania decyzji z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...] stanowił przepis art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Wojewoda [...] zaznaczył, że wprawdzie decyzja z dnia [...] listopada 1977 r. orzekała o pozostawieniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość bez rozpoznania, jednakże z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynikało, iż wniosek został rozpatrzony merytorycznie, gdyż w decyzji tej wskazano przyczyny odmowy ustalenia odszkodowania. W związku z powyższym, zdaniem organu, prowadzenie w tej samej sprawie postępowania jest bezprzedmiotowe. Wojewoda uznał, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej z uwagi na tożsamość przedmiotową i podmiotową, pomimo zmiany stanu prawnego. Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K.K. Skarżąca zarzuciła organowi wojewódzkiemu naruszenie przepisów art. 8, 9, 77 Kpa. oraz ponownie podniosła, że decyzja z dnia [...] listopada 1977 r., na którą powołuje się Prezydent W. w decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. oraz Wojewoda [...] w zaskarżonym rozstrzygnięciu dotyczy zupełnie innej nieruchomości posiadającej nr hip. [...]. Nieruchomość zaś będąca przedmiotem niniejszego postępowania oznaczona została jako [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej przedstawione. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 105 § 1 Kpa, gdyż brak było podstaw do przyjęcia przez organy administracji publicznej waloru res iudicata i umorzenia postępowania w sprawie ustalenia, w trybie art. 215 ust. 2 ugn., odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Zasadnicze znaczenie, dla umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem K.K. z dnia [...] września 2006 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] maja 2008 r., było wcześniejsze rozpoznanie tożsamej – zdaniem organów administracji publicznej – sprawy zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] marca 1978 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Dzielnicowego W. – [...] z dnia [...] listopada 1977 r., nr [...]. W decyzji z dnia [...] listopada 1977 r., Naczelnik Urzędu Dzielnicowego W. – [...] pomimo, iż w sentencji decyzji orzekł o pozostawieniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako [...] o powierzchni [...] m2 bez rozpoznania, to w uzasadnieniu tej decyzji odmówił jednak de facto przyznania odszkodowania, wskazując przesłanki tej odmowy. Organ wskazał, że przepisy wykonawcze dotyczące odszkodowań za przejęte na własność Państwa nieruchomości dotychczas nie ukazały się, w konsekwencji organ ustala odszkodowanie według zasad przewidzianych w art. 53 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Stosownie do art. 53 ust. 1 i 2 tej ustawy przepisy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosowało się odpowiednio do odszkodowań za gospodarstwo rolne, sadownicze i warzywnicze, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, zostali pozbawieni użytkowania wspomnianych gruntów po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Skoro więc, zdaniem organu, na przedmiotowej działce znajduje się budynek mieszkalny wieloizbowy, to przepis art. 53 ust. 1 i 2 w.w. ustawy nie ma zastosowania. We wniosku z dnia [...] września 2006 r. o przyznanie odszkodowania skarżąca podnosiła m.in., iż organ niesłusznie potraktował nieruchomość "jako jedną bryłę wielorodzinną" zamiast przyjąć iż chodzi o "dwa bliźniacze jednorodzinne domki dwóch obcych rodzin". W konsekwencji wniosła o przyznanie odszkodowania w oparciu art. 215 ust. 2 ugn. Art. 215 ust. 2 przewiduje przyznanie odszkodowania za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, istnienie w obrocie prawnym de facto odmownej decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego W. – [...] z dnia [...] listopada 1977 r. o przyznaniu odszkodowania, wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. decyzji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 1978 r., nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ugn., a tym samym nieważności ewentualnej nowej decyzji o odszkodowaniu. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi bowiem res iudicata, a o braku tożsamości sprawy przesądza zmieniony stan prawny (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1990 r., sygn. akt IV SA 233/89 niepubl.). Stanowisko takie prezentuje również doktryna (vide: Gerard Bieniek, Stanisława Kalus, Zenon Marmaj, Eugeniusz Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 2, str. 656-657). W ocenie Sądu, nie można uznać, iż zastosowany w sprawie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz art. 215 ust. 2 ugn są tożsame pod względem normatywnej ich treści, stąd też organy administracji publicznej prowadząc ponownie postępowanie winny w sposób merytoryczny rozpoznać, na postawie art. 215 ust. 2 ugn, wniosek skarżącej z dnia [...] września 2006 r., uzupełniony pismem z dnia [...] maja 2008 r. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. ----------------------- 4