I SA/Wa 1765/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] oznaczona dawniej jako nr [...] plac [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). Wnioskiem z dnia [...] maja 1949 r. osoba podpisana jako Ch. M. W. wystąpiła o przyznanie prawa własności czasowej tej nieruchomości za czynszem symbolicznym. W dniu [...] czerwca 2017 r. gmina miasta W. zamieściła ogłoszenie prasowe o prowadzonym postępowaniu zgodnie z regulacją zawartą w art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 dalej jako ugn). W dniu [...] listopada 2017 r. do Prezydenta [...] - przed upływem trzymiesięcznego terminu wskazanego w art. 214b ust. 2 ugn - wpłynęło zgłoszenie praw R. N., reprezentowanej przez adw. M. G., do nieruchomości, które zawierało izraelskie dokumenty urzędowe z poświadczeniami tłumaczeniami uprawdopodobniającymi następstwo prawne po byłym właścicielu. Decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] maja 1949 r. C. M. W. w sprawie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgłoszenie praw do nieruchomości z dnia [...] listopada 2017 r. nie wykazuje należycie tytułu prawnego zgłaszającej do podnoszenia roszczeń do nieruchomości. Pismem z dnia [...] września 2018 r. pełnomocnik R. N. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, iż nie doręczono mu decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. o umorzeniu postępowania pomimo, że w dniu [...] listopada 2017 r. w imieniu swojej mocodawczym zgłosił roszczenia do nieruchomości i należycie wykazał prawa skarżącej. Z przedmiotową decyzją zapoznał się więc on dopiero w dniu [...] września 2018 r., kiedy doręczono mu pismo Biura Spraw Dekretowych z dnia [...] września 2018r. W wyniku rozpoznania tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. odmówiło przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ wywodził, że wniesienie odwołania od decyzji, a w konsekwencji także wnioskowanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jest możliwe jedynie wtedy, gdy została ona doręczona stronie. Możność doręczenia decyzji stronie jest z kolei uwarunkowana posiadaniem przez nią przymiotu strony postępowania, który w przypadku postępowania prowadzonego w oparciu o art. 214b ust. 2 ugn należy wywodzić ze skutecznego zgłoszenia wnioskodawcy lub jego następców prawnych zawierającego wykazanie praw zgłaszającego do nieruchomości objętej wnioskiem o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. W przypadku, gdy we wskazanym w art. 214b ust. 2 ugn sześciomiesięcznym terminie nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy, organ umarza postępowanie wobec nieustalenia w tym postępowaniu stron postępowania. Decyzji tej nie doręcza się zgłaszającemu, który nie udowodnił, że przysługują mu prawa do nieruchomości, gdyż brak wykazania tych praw nie pozwala na przyznanie mu statusu strony postępowania. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji słusznie uznał, iż R. N. nie wykazała w odpowiedni sposób nabycia w spadku roszczenia o ustanowienie prawa własności czasowej w oparciu o art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. Wykazanie nabycia prawa do tego roszczenia w spadku wymaga przedstawienia wydanego w oparciu o krajowe przepisy prawne postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości, a w przypadku postępowania spadkowego przeprowadzonego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej - stosownego orzeczenia sądu zagranicznego potwierdzonego przez sąd polski w trybie art. 1145 kpc. Skarżąca przysługiwania jej takiego prawa we wskazanym w art. 214b ust. 2 ugn terminie nie wykazała, co skutkuje brakiem możności uznanie jej za stronę przedmiotowego postępowania, a w konsekwencji brakiem obowiązku doręczenia ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi decyzji o umorzeniu postępowania. Nieuznanie jej za stronę postępowania powoduje, że nie ma ona legitymacji skargowej do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Nie jest możliwe więc orzeczenie o przywróceniu jej terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, gdyż termin ten nigdy dla niej nie zaistniał. Wniesiony przez nią wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jako wniesiony przez podmiot niemający legitymacji procesowej w przedmiotowym postępowaniu, a w konsekwencji nie mogący być zainteresowanym, o którym mowa art. 58 § 1 kpa, nie mógł być więc uwzględniony. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 czerwca 2019 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. N. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 kpa poprzez brak przywrócenia terminu na wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] w sytuacji, w której Skarżąca wykazała zaistnienie wszystkich ku temu przesłanek, w tym przysługujące prawo do zaskarżenia decyzji Prezydenta [...], a wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa wraz z dopełnieniem czynności odwołania; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta W. ("Dekret"), poprzez błędne przyjęcie, że Skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, a tym samym, że nie przysługuje Skarżącej prawo do złożenia odwołania, podczas gdy Skarżąca przedłożyła komplet dokumentów spadkowych wydanych przez państwo Izrael i należycie wykazała swoje prawa po C. M. W., a prawidłowa wykładnia art. 1145 oraz 1149(1) kpc prowadzi do wniosku, że nie jest wymagane przeprowadzenie postępowania o uznanie tych orzeczeń przez sąd polski. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny czy prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. odmówiło R. N. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. wydanej w sprawie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako nr [...] plac [...]. Zgodnie z treścią art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 223 dalej kpa) organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu na wniosek strony, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz zainteresowany dopełni czynności, dla której termin był określony, jedocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślić też należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w ww. przepisie stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Zatem z przepisu art. 58 §1 kpa może korzystać wyłącznie strona, której organ doręczył decyzję i która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w ustawowym terminie. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1759/06; z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1762/09- CBOSA; z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA 1329/95-ONSA 1998/ 3/103; B. Adamiak (w:) B.Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. BECK, Warszawa 1996, s. 565). Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, bądź któremu nie doręczono decyzji, może wnieść odwołanie, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania dla strony, której doręczono decyzję, a w przypadku wielości stron postępowania, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania chociażby dla jednej ze stron, którym doręczono decyzję. Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją, bądź któremu nie doręczono decyzji, i który nie wniósł odwołania w terminie otwartym dla strony, której doręczono decyzję, nie ma możliwości "usunięcia" skutków prawnych upływu terminu do wniesienia odwołania. W takiej sytuacji podmiot taki nie może skorzystać z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż - jak już wyżej wskazano możliwość skorzystania z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 §1 kpa) służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Skarżącej nie doręczono decyzji organu I instancji, co jest okolicznością bezsporną, a także wprost wynika z jej twierdzeń zawartych ma stronie 2 wniosku o przywrócenie terminu z [...] września 2018 r. Skarżąca nie mogła zatem w niniejszej sprawie skorzystać z instytucji przywrócenia terminu przewidzianej w art. 58 §1 kpa , gdyż decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nie została jej doręczona przez organ. Wprawdzie organ swoje stanowisko w zaskarżonym postanowieniu oparł przede wszystkim na stanowisku braku posiadania przez skarżącą przymiotu strony postępowania prowadzonego w oparciu o art. 214b ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 z późn. zm.) z powodu nie wykazania w sposób właściwy tytułu prawnego do roszczeń do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Jednak pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie rozstrzyga złożony wniosek w sposób prawidłowy, orzekając o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. A zatem wadliwość uzasadnienia nie wpłynęła na wynik sprawy. Należy także na marginesie podnieść, że osoba której nie doręczono decyzji, a która twierdzi, że winna być stroną postępowania, nie jest pozbawiona możliwości ochrony prawnej swego interesu. Służyć temu ma instytucja prawna ustanowiona w art. 145 §1 pkt 4 kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udział w postępowaniu. Przepis ten gwarantuje ochronę podmiotowi, który został pozbawiony udziału w postępowaniu w sprawie przez przyznanie prawa do żądania wznowienia postępowania i tym samym nie ma podstaw do rozszerzającej wykładni art. 58 §1 kpa. Takie rozwiązanie ma umocowanie w zasadzie trwałości decyzji ostatecznej (art. 16 §1 kpa). Z akt wynika, że skarżąca z tej instytucji skorzystała, wnosząc pismem z [...] października 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta [...] z [...] lipca 2018 r. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.