I SA/Wa 1772/07
WyrokWSA w Warszawie2008-02-27
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Daniela Kozłowska, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba wychowująca dziecko wspólnie z jego ojcem, mimo osobnego zamieszkiwania, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co jest warunkiem przyznania zaliczki alimentacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samoistne wychowywanie dziecka przez jednego z rodziców nie jest tożsame z brakiem wspólnego wychowywania, nawet jeśli rodzice mieszkają osobno. Kluczowe jest faktyczne uczestnictwo drugiego rodzica w procesie wychowawczym i jego partycypacja w utrzymaniu dziecka. W sytuacji, gdy ojciec dziecka aktywnie uczestniczy w jego wychowaniu, matka nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy, co skutkuje brakiem prawa do zaliczki alimentacyjnej.Stan faktyczny
Skarżąca R. H. wniosła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na trójkę dzieci, która została jej przyznana decyzją z października 2006 r. Następnie decyzją z czerwca 2007 r. uchylono tę decyzję, co utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z sierpnia 2007 r. Uchylenie nastąpiło z uwagi na zmianę sytuacji rodzinnej skarżącej – urodzenie kolejnego dziecka, D. P., którego ojcem jest R. P. Organy uznały, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, ponieważ R. P. uczestniczy w wychowaniu D. P. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że jest osobą rozwiedzioną i samotnie wychowuje czwórkę dzieci, a R. P. nie jest ojcem trójki dzieci, na które przyznano zaliczkę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] uchylającą decyzję własną z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie przyznania na okres zasiłkowy od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. zaliczki alimentacyjnej w kwocie po [...] zł miesięcznie na dzieci S. H., I. H. i M. H., ze skutkiem od dnia 1 lutego 2007 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny:
R. H. wnioskiem z dnia 31 lipca 2006 r. zwróciła się do Prezydenta W. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla trójki niepełnoletnich dzieci. Prezydent W. po ustaleniu, iż wnioskodawczyni spełnia wszystkie przesłanki, od których uzależnione jest przyznanie zaliczki alimentacyjnej, decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] przyznał dla S. H., I. H. i M. H. zaliczki alimentacyjne w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde z dzieci na okres od 1 września 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r.
Uchylenie decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną nastąpiło natomiast z uwagi na zmianę sytuacji osobistej i dochodowej rodziny. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie na syna D. P., urodzonego w dniu [...] stycznia 2007 r., świadczeń rodzinnych. Występując z powyższym wnioskiem R. H. wskazała, iż członkiem jej rodziny jest R. P. – ojciec D. Z treści załączonych do akt sprawy oświadczeń wynika, iż skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z R. P., który również nie utrzymuje jej trójki dzieci, jednakże interesuje się on swoim synem, przebywa u niego, a ponadto łoży na jego utrzymanie.
Okoliczność w postaci zmiany sytuacji osobistej skarżącej spowodowała w konsekwencji zmianę sytuacji dochodowej rodziny skarżącej i uzasadniła uchylenie decyzji, na podstawie której przyznano świadczenie w postaci zaliczki alimentacyjnej. Zgodnie z dyspozycją art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, albowiem syna D. wychowuje wspólnie z jego ojcem. Stosownie do treści art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992) osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Ponadto organ ustalił, iż R. P. uczestniczy w procesie wychowawczym swojego syna, opiekuje się nim i zajmuje, a także zobowiązał się łożyć na jego utrzymanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, iż wspólne wychowywanie dziecka z jego ojcem nie jest tożsame z zamieszkiwaniem z nim w tym samym domu, pomimo że sprzyjałoby to realizacji obowiązków rodzicielskich, na które składa się także wychowywanie dziecka. Jednakże ojciec D. P. faktycznie przyczynia się do jego wychowania poprzez udział w jego życiu codziennym. W ocenie organu, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, że ojciec dziecka faktycznie je wychowuje.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła R. H., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. naruszenie prawa materialnego – art. 3 ust. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, iż skarżąca wychowuje dziecko wspólnie z ojcem dziecka, podczas gdy skarżąca jest osobą rozwiedzioną, samotnie wychowującą czwórkę dzieci. W ocenie R. H. nie są jasne motywy pozbawienia przez Ośrodek Pomocy Społecznej zaliczki alimentacyjnej na troje dzieci: S., I. i M., dla których R. P. nie jest ojcem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.).
Zgodnie z art. 2 pkt 5 lit. a powołanej ustawy osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli:
a) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych,
b) osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona,
c) jest osobą uczącą się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych;
Jednocześnie przepis art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przewiduje, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są z tą ustawą sprzeczne, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Stosownie do treści art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba samotnie wychowująca dziecko - to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Z powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że dla uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej muszą zostać kumulatywnie spełnione następujące przesłanki:
- osoba musi być uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna;
- osoba ta musi być wychowywana przez osobę posiadającą przymiot osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych;
- musi zostać spełnione kryterium dochodowe określone w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r.;
W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżąca R. H. w dniu [...] stycznia 2007 r. urodziła syna D. P., którego wychowuje z jego ojcem R. P. Należy przy tym stwierdzić, że okoliczność osobnego zamieszkiwania i gospodarowania rodziców, nie jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że rodzic zamieszkujący wyłącznie z dzieckiem jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odrębne zamieszkiwanie rodziców nie wyklucza bowiem wspólnego wychowania dzieci. Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez organy obu instancji oraz ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz ze złożonych oświadczeń wynika, że skarżąca wychowuje z R. P. syna D., co uniemożliwia uznanie jej za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W niniejszej sprawie należy uznać, że organ I instancji, wobec zmiany sytuacji rodzinnej skarżącej, zasadnie w oparciu o treść art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2006 r., dotyczącą przyznania zaliczki alimentacyjnej na S. H., I. H. oraz M. H., a organ II instancji zasadnie utrzymał ją w mocy.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło