I SA/Wa 1774/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania i zwrotu świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] - obie w części dotyczącej pkt 2 i pkt 3 decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części objętej pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu, 3. w pozostałej części skargę oddala. I SA/Wa 1774/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania K. D., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych oraz w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. zmienił poprzednią swoją decyzję wydaną w dniu [...] lipca 2007r. w ten sposób, że postanowił odmówić od dnia 1 marca 2008 r. świadczeń rodzinnych na dzieci: J. i S. D. oraz A. i A. W. Postanowił też uznać za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w łącznej wysokości [...] zł plus odsetki [...] zł oraz ustalił obowiązek zwrotu tej sumy. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż w chwili wydawania decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. ustalającej prawo do przedmiotowych świadczeń dochód na osobę w rodzinie wynosił [...] zł, a składał się na niego dochód ze stypendium na dzieci oraz dochód K. D. z tytułu podjęcia zatrudnienia. Podczas składania wniosku o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy 2008/2009 K. D. dostarczyła dokumenty potwierdzające uzyskanie dochodu w czasie trwającego okresu zasiłkowego 2007/2008: swoją umowę zlecenie oraz umowę o pracę męża. Po ponownym przeanalizowaniu dochodu rodziny przypadającego na okres zasiłkowy 2007/2008 organ I instancji stwierdził, że po doliczeniu do dochodu rodziny za 2006 r. uzyskanego dochodu z tytułu wykonywanej przez K. D. umowy zlecenia ([...]zł) oraz wynagrodzenia z tytułu podjętej przez A. D. od lutego 2008 r. pracy (dochód z miesiąca lutego, wyniósł [...] zł) łączny dochód miesięczny rodziny wyniósł [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wynosi [...] zł, czyli przekracza kryterium dochodowe, co oznacza, iż świadczenia rodzinne nie przysługują począwszy od miesiąca marca 2008 r., a więc od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Organ podał, iż pobranie przez skarżącą w okresie 1 marca 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem wyczerpuje znamiona świadczenia nienależnie pobranego, a jako takie zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych podlega obowiązkowi zwrotu. Rozpoznając złożone odwołanie przez K. D. organ II instancji wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że dochód rodziny K. D. został wyliczony przez organ I instancji prawidłowo i istniały przesłanki do odmowy od dnia 1 marca 2008 r. świadczeń rodzinnych oraz uznania pobranych od tej daty świadczeń za nienależnie pobrane. Kwestia uzyskania dochodu określona jest w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. - w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.). Powołane wyżej rozporządzenie w § 18 ust. 1 stanowi, iż "w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". Uzyskanie dochodu musi być odniesione do dochodu, na podstawie którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Do przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny otrzymanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny z pierwszego pełnego miesiąca kalendarzowego po uzyskaniu dochodu. Prawidłowo zatem organ I instancji doliczył do dochodu rodziny za 2006 r. dochód z tytułu umowy zlecenia K. D. za miesiąc październik 2007 r. oraz z tytułu umowy o pracę jej męża za luty 2008 r. Ustawowe kryterium zostało przekroczone po dodaniu kwoty wynagrodzenia uzyskanego przez A. D. z pierwszego pełnego miesiąca pracy - czyli z lutego 2008 r. dlatego organ odmówił prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od 1 marca 2008 r. - zgodnie z dyspozycją zawartą w § 18 ust. 3. oraz słusznie uznał pobrany przez stronę w okresie od 1 marca 2008 r. do 31 sierpnia 2008 r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami za świadczenia nienależnie pobrane. Osoby pobierające świadczenia rodzinne zobowiązane są niezwłocznie powiadomić organ wypłacający świadczenia o każdym przypadku wystąpieniu w rodzinie zmian mających wpływ na prawo do pobieranych świadczeń. K. D. nie dopełniła powyższego obowiązku: nie poinformowała organu o fakcie, iż od lutego 2008 r. jej mąż podjął pracę ani też o fakcie podjęcia przez nią samą od września 2007 r. dodatkowej pracy na podstawie umowy zlecenia. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i powołanych przepisów organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny okoliczności niniejszej sprawy i dlatego Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższa decyzję wniosła K. D. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła kwestię nieprawidłowego wyliczenia wysokości dochodu przypadającego na jednego członka jej rodziny, podając, że nieprawidłowo wliczono do tego dochodu stypendia otrzymywane przez dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w rozpatrywanej sprawie jest częściowo uzasadniona, ale z powodów innych niż w niej podniesione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wydając zaskarżoną decyzję, naruszyło przepisy postępowania ze skutkiem mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organy właściwe w sprawie, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Dopóki decyzja taka nie jest ostateczna, brak jest podstaw do przyjęcia, że pobrane świadczenie na podstawie decyzji przyznającej to świadczenie, jest świadczeniem nienależnym. W sprawie wysokości należności podlegającej zwrotowi oraz terminu zwrotu tej należności powinno być wszczęte odrębne postępowanie, o którym należy stronę zawiadomić, stosownie do art. 61 § 4 kpa, a następnie ustalić czy pobrane świadczenie jest nienależnym w rozumieniu art. 30 wyżej wymienionej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wszczęcie takiego postępowania i powiadomienie o tym strony umożliwi zgłoszenie przez nią wniosków, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji zmieniając decyzję na niekorzyść strony poprzez odmowę przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej nie mógł jednocześnie w tym postępowaniu i w tej decyzji ustalić wysokość nienależnego świadczenia na kwotę [...] zł oraz ustalić obowiązek zwrotu wskazanej kwoty wraz z odsetkami. Wobec tego w części w jakiej decyzje organów obu instancji odnoszą się do kwestii uznania za nienależne świadczenie kwoty [...] zł oraz ustalenia obowiązku zwrotu tej kwoty podlegają one uchyleniu gdyż zapadły z naruszeniem powołanych wyżej przepisów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast nie ma racji skarżąca twierdząc, że stypendium socjalne otrzymywane na dzieci nie jest dochodem, który należy uwzględnić przy ustaleniu wysokości dochodu rodziny. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu zalicza się także m.in. dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a wśród nich wymienione zostały stypendia określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniu i tytule w zakresie sztuki, a także inne stypendia przyznawane uczniom i studentom. Prawidłowo zatem organ I instancji wliczył do ogólnego dochodu rodziny kwotę otrzymywanego na dzieci stypendium. Ponieważ już po wydaniu decyzji z dnia z dnia [...] lipca 2007 r. przyznającej skarżącej zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku nastąpiła zmiana w sytuacji dochodowej skarżącej mająca wpływ na wysokość dochodu rodziny (umowa zlecenia skarżącej oraz dochód z tytuły wynagrodzenia jej męża od lutego 2008 r.), to organ był zobligowany do zmiany decyzji poprzez zmianę okresu na jaki zasiłek rodzinny oraz dodatki do niego zostały przyznane. Tak więc zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji zmieniającą decyzję co do okresu na jaki zasiłek rodzinny wraz z dodatkami został przyznany, jest zgodna z prawem i w tej części skarga podlega oddaleniu. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów 145 § 1 pkt c, art. 151 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .