I SA/Wa 1774/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Prezydent W. przyznał świadczenie wychowawcze na A. B. oraz na J. B. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., w kwocie po [...] zł na każde dziecko. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...]) Prezydent W. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. - z uwagi na nową okoliczność, którą stanowiły dochody osiągane przez D. B. z umowy zlecenia w okresie od 8 stycznia 2016 r. od 7 lipca 2016 r. W rezultacie decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], Prezydent W. orzekł o: 1. uchyleniu decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., 2. odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. B. od 1 kwietnia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. 3 . przyznaniu świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. B. od 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz 4. przyznaniu świadczenia wychowawczego na kolejne dziecko A. B. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Organ wskazał, że uzyskał informację o dochodzie osiągniętym przez D. B. za miesiąc luty 2016 r. w wysokości [...] zł z tytułu umowy zlecenia na okres od 8 stycznia 2013 r. do 7 lipca 2016 r. Powoduje to, iż zostało przekroczone kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które ustawodawca określi w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci na kwotę 800 zł lub 1.200, gdy w rodzinie jest niepełnosprawne dziecko. Dodał, że dochód na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oblicza się na podstawie dochodów uzyskiwanych w roku bazowym 2014. Ustalił, iż za ten okres była to kwota [...] zł, zaś w przeliczeniu miesięcznym [...] zł – zatem na osobę w rodzinie przypadała kwota w wysokości [...] zł. Ponadto stwierdził, że po wydaniu decyzji o przyznaniu świadczenia ustalił, iż D. B. uzyskała dodatkowy dochód. Dochód rodziny wyniósł zatem w przeliczeniu na osobę [...] zł. i przekroczył kryterium dochodowe określone w ustawie. W tych okolicznościach organ uznał, iż od 1 kwietnia 2016 r. do 1 lipca 2016 r. świadczenie wnioskowane na pierwsze dziecko nie przysługuje. W dniu 7 lipca 2016 r. D. B. zakończyła wykonywanie świadczeń na podstawie umowy zlecenia. Z tego względu, zgodnie z art. 18 ust. 5 ww. ustawy, w razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Dochód w rodzinie na osobę, po utracie dochodu, wyniósł [...] zł - a to uprawnia do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zatem od dnia 1 sierpnia 2016 r. do 30 września 2017 r. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przysługuje. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł M. B. Wskazał, że prawidłowo ustalony dochód za okres styczeń 2016 – lipiec 2016 r. wynosił [...] zł na osobę w rodzinie. Stwierdził, iż jego żona, w związku z urlopem wychowawczym, pobierała od stycznia do lipca 2016 r. – tylko 60% wynagrodzenia, dlatego zawarła umowę zlecenia - by uzupełnić dochód rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2017 r. Uzasadniając swoje orzeczenie Kolegium przytoczyło brzmienie art. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) i wskazało, że podjęcie zatrudnienia w formie umowy zlecenia jest uzyskaniem dochodu, a organ zasadnie dokonał jego przeliczenia. W niniejszej sprawie uzyskanie dochodu nastąpiło po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie zatem z przywołanym przepisem, w celu ustalenia dochodu uzyskiwanego przez rodzinę po roku kalendarzowym z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, dochód członka rodziny należy powiększyć o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Do dochodu rodziny dodano zatem jednomiesięczny dochód uzyskany z umowy zlecenia od 8 stycznia do 7 lipca 2016 r. w wysokości [...] zł. Dochód miesięczny stanowił wówczas kwotę [...] zł, a więc w po przeliczeniu na osobę - [...] zł. W konsekwencji wyliczenie dochodu przekraczającego kryterium do 7 lipca 2016 r. jest poprawne. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], M. B. zanegował ustalenia organu. Wskazał, że jego żona od 8 lipca 2015 r. do 7 stycznia 2016 r. przebywała na rocznym urlopie rodzicielskim i pobierała 100% wynagrodzenia. Natomiast od 8 stycznia 2016 r. do 7 lipca 2016 r. pobierała tylko 60% wynagrodzenia. Z tego względu zawarła umowę zlecenia na okres od dnia 8 stycznia 2016 r. do dnia 7 lipca 2016 r. ze swoim pracodawcą, by uzupełnić dochód rodziny. Dochód rodziny uprawniał zatem do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. M. B. oświadczył, że znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie z dnia [...] września 2017 r. o zarobkach za miesiąc styczeń 2016 r., luty 2016 r. oraz za okres od stycznia do lipca 2016 r. dotyczy dochodu uzyskiwanego łącznie przez żonę, tj. zarówno z zasiłku macierzyńskiego, jak i z umowy zlecenia. W tych okolicznościach Sąd zobowiązał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni zaświadczenia dotyczącego uzyskiwanych dochodów, od stycznia do lipca 2016 r. z rozbiciem na poszczególne rodzaje świadczenia. Przy piśmie z dnia 29 marca 2018 r. skarżący przedłożył zaświadczenia o zatrudnieniu D. B., z których wynika, iż otrzymała ona w ramach umowy zlecenia w okresie od 8 stycznia 2016 r. do 7 lipca 2016 r. wynagrodzenie łączne netto [...] zł. oraz zasiłek macierzyński za okres od 1 stycznia 2016 r. do 7 lipca 2016 r. łącznie netto [...] zł. Ponadto wskazano w nim, że wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia za okres od 8 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r. wyniosło [...] netto, a w okresie do 7 stycznia 2016 r. żona skarżącego otrzymywała zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku, zaś w okresie od 8 stycznia 2016 r. do 7 lipca 2016 r., z uwagi na urlop rodzicielski, otrzymała zasiłek macierzyński w wymiarze 60% podstawy wymiaru zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji, wydając zaskarżony akt, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie na skutek wznowienia postępowania została uchylona decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2016 r., w części dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko J. B. od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 lipca 2016 r. W ocenie organu konieczność zmiany decyzji wynikała z ujawnionych w sprawie nowych dowodów potwierdzających, że żona wnioskodawcy uzyskała dodatkowy dochód w okresie od stycznia do lipca 2016 r. Podlegał on zatem doliczeniu do dochodu rodziny, która w tym okresie przekroczyła kryterium dochodowe określone w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195). Przechodząc zatem do oceny prawidłowości wznowienia postępowania wskazać należy, iż jako podstawę wznowienia organy wskazały art. 145 § 1 pkt 5 kpa, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazany przepis ma zatem zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istotne dla sprawy są nowe; 2) okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji; 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Taką, opisaną w ustawie okoliczność faktyczną, stanowi z całą pewnością ujawnienie, że rodzina skarżącego uzyskała dodatkowy dochód w związku z umową zlecenia. Dla organu była to bowiem okoliczność nowa i nieznana w chwili orzekania, jednocześnie istniała już w chwili wydania decyzji. Skoro zatem postępowanie zostało prawidłowo wznowione, to należy dokonać oceny, czy rozstrzygnięcie zapadłe we wznowionym postępowaniu jest prawidłowe i odpowiada prawu. Powołana powyżej ustawa o wychowywaniu dzieci w art. 2 pkt 2 definiuje pojęcie "dochodu członka rodziny" – uznając, iż jest to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Zaś w pkt 19 określa, że "utrata dochodu" – oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania, w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.); Z kolei w pkt 20 tego artykułu normuje, że "uzyskanie dochodu" - oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Natomiast art. 7 powołanego aktu w ust 1 i 3 stanowi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zaś w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W niniejszym przypadku strona skarżąca przedłożyła Sądowi do akt sprawy zaświadczenie o zatrudnieniu, z którego jasno i bez żadnych wątpliwości wynika, że D. B. uzyskała dochód w postaci wynagrodzenia za umowę zlecenia, ale też jednocześnie zmniejszeniu uległo jej świadczenie, związane z przebywaniem na urlopie rodzicielskim ze 100% podstawy wymiaru do 60% podstawy wymiaru. Organ w prowadzonym postępowaniu rozważył natomiast samo uzyskanie dochodu przez rodzinę skarżącego. W podobnej sytuacji faktycznej Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1728/17 stanął na stanowisku, że skoro utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz utratę zasiłku macierzyńskiego i z uwagi na to, iż jest to zdarzenie powodujące, iż określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, bądź też powoduje, że jej dotychczasowy dochód podlega częściowemu zmniejszeniu - to nie sposób wiązać tego pojęcia wyłącznie z całkowitym ustaniem prawnego stosunku zatrudnienia. W pojęciu tym będą się bowiem mieściły wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby, wpływające na zmniejszenie jej dochodów. Sąd uznał zatem, iż należy pojęcia utraty i uzyskania dochodu wykładać zgodnie z celem tych regulacji, a nie ich literalnym brzmieniem. Powyższe powoduje, że organ administracji powinien rozważyć przedłożone w postępowaniu sądowym dowody, celem ustalenia stanu faktycznego sprawy w jego całokształcie w oparciu o art. 77 § 1 kpa i 80 §1 kpa. Zobowiązany będzie również rozważyć, czy zmniejszenie podstawy wymiaru świadczenia otrzymywanego w związku z urlopem wychowawczym, a więc w istocie faktyczne zmniejszenie kwoty przypadającej na osobę w rodzinie, stanowi w niniejszym przypadku utratę dochodu - w rozumieniu zaprezentowanym w przytoczonym wyroku - czy też należy zastosować w tym przypadku literalne brzmienie wskazanej normy prawnej. Natomiast jeśli organ uzna, iż taka właśnie utrata dochodu nastąpiła, to zobowiązany będzie rozważyć, czy rodzina przekroczyła, czy też nie ustawowe kryterium dochodowe. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w wyroku.