I SA/Wa 1779/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi X Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania X Sp.zo.o. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. z dnia [...] sierpnia 2010 r. wpisującej do rejestru zabytków gmach [...] Domu Kultury w G. wraz z elementami jego pierwotnego wystroju i działką o numerze geodezyjnym [...], na której jest zlokalizowany, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...],[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w G. wpisał do rejestru zabytków województwa [...] gmach [...] Domu Kultury w G. wraz z elementami jego pierwotnego wystroju i działką o numerze geodezyjnym [...], na której jest zlokalizowany. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa decyzja została wydana w wyniku przekazania przez organ drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. z dnia [...] sierpnia 2009 r. wpisującą do rejestru zabytków gmach [...] Domu Kultury w G. wraz z działką o nr [...]. Organ wskazał, że na podstawie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego stwierdzono, że dla zapewnienia gmachowi [...] Domu Kultury "właściwego odbioru, zgodnego z założeniami jego projektantów, zasadnym pozostaje konieczność objęcia ochroną konserwatorką nie tylko samego Gmachu [...] lecz także działki o numerze geodezyjnym [...]". Wskazano również, że obiekt zaprojektowano w znamiennej dla architektury socrealizmu konwencji stylowej bazującej na formach klasycyzujących, a także na fakt, że program ten stanowi cenny przykład architektury polskiej lat 50 XX wieku, dobrze reprezentujący nurt [...] socrealizmu. Organ konserwatorski wskazał ponadto, że przedmiotowy obiekt jest na trwałe i mocno związany z życiem kulturalnym dzielnicy. 1 Sygn. akt I SA/Wa 1779/11 Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia wniósł użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości spółka X Sp. zo.o., zarzucając Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w G. naruszenie art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uznanie, że przedmiotowa nieruchomość jest zabytkiem; naruszenie art. 9 ust. 1 ustawy poprzez wpisanie do rejestru zabytków nieruchomych elementów wyposażenia i wystroju, podczas gdy mogłyby one zostać wpisane jedynie do rejestru zabytków ruchomych; naruszenie art. 79 § 1 w zw. z art. 84 § 1 kpa poprzez niezawiadomienie strony o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego; naruszenie art. 107 § 1 kpa poprzez nieprecyzyjne określenie przedmiotu rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji faktów, które organ wywiódł na podstawie dowodów. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania oraz przeanalizowaniu akt sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. z dnia [...] sierpnia 2010 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Minister zaznaczył, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w G. nie zastosował się w pełni do zaleceń organu odwoławczego wskazanych w decyzji uchylającej w całości i przekazującej do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji sprawy wpisania do rejestru zabytków gmachu [...] Domu Kultury w G. wraz z działką nr [...]. Zdaniem Ministra, Wojewódzki Konserwator Zabytków po raz kolejny nie wykazał zasadności objęcia ochroną konserwatorską działki, na której posadowiony jest gmach Domu Kultury. Poza tym Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że przedmiot ochrony prawnej zabytku został nieprecyzyjnie określony. Wskazał także, że pomimo znacznego poszerzenia materiału dowodowego organ konserwatorki nie uzasadnił w sposób wystarczający przedmiotowej decyzji. 2 Sygn. akt I SA/Wa 1779/11 Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. X Sp. zo.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, w tym: - art. 9 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 80 kpa - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji dowolne wpisanie do rejestru zabytków województwa [...] zabytku w postaci Gmachu [...] Domu Kultury w G. i to wraz z otoczeniem, jak i elementami wyposażenia, podczas gdy przedmiotowa nieruchomość nie posiada żadnych obiektywnych walorów, które w świetle przepisu art. 3 pkt 1 ustawy uzasadniałyby stwierdzenie, iż nieruchomość ta stanowi świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną bądź naukową. - art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i objęcie decyzją o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru zabytków elementów jego wyposażenia i wystroju, podczas gdy takowe elementy mogłyby zostać wpisane do rejestru zabytków, ale w odrębnym postępowaniu jako zabytek ruchomy, a nie nieruchomy będący prawdopodobnie przedmiotem niniejszego postępowania; 2. przepisów postępowania mających wpływ na wynika sprawy: * art. 79 kpa w zw. z art. 84 § 1 kpa - poprzez ich niezastosowanie i zupełne pominięcie, iż strona nie została zawiadomiona o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, czym pozbawiono stronę możliwości bezpośredniego udziału w czynnościach procesowych z udziałem biegłego, co zdaniem skarżącego stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynika sprawy; * art. 81 kpa w zw. z art. 79 § 1 kpa - poprzez uznanie za udowodnione okoliczności wynikające z opinii naukowej sporządzonej przez dr J. F., podczas gdy dowód ten został przeprowadzony z naruszeniem przepisu art. 79 § 1 kpa; * art. 8 i 9 kpa - poprzez jego niezastosowanie i zupełne pominięcie, że organ i instancji zaniechał należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy; 3 Sygn. akt I SA/Wa 1779/11 * art. 107 § 3 kpa - poprzez zupełne pominięcie, iż organ I instancji wydając zaskarżoną decyzję nie wykazał w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji faktów, które organ rzekomo wywiódł na podstawie konkretnych dowodów i jakie z przedstawionych i opisanych w uzasadnieniu okoliczności wywodzi z danego dowodu. Podczas gdy zgodnie z powołanym przepisem uzasadnienie decyzji winno precyzyjnie wskazywać i określać jakie fakty organ wywiódł z danego dowodu i dlaczego; * art. 138 § 2 kpa poprzez brak wskazania organowi pierwszej instancji pełnego koniecznego do wyjaśnienia zakresu spraw mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym w szczególności odnoszącego się do zagwarantowania stronie skarżącej prawa do udziału przy przeprowadzaniu dowodu z opinii biegłego. Odpowiadając na skargę Minister Kultury i dziedzictwa Narodowego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Decyzją z dnia [...].08.201 Or. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków orzekł o wpisaniu do rejestru zabytków Województwa [...] pod numerem [...] Gmachu [...] Domu Kultury w G. wraz z elementami jego pierwotnego wystroju i działką o nr geodezyjnym [...] na której zabytek jest zlokalizowany. Treść decyzji w jej literalnym brzmieniu przesądza zatem, że do rejestru wpisano sam obiekt, elementy jego pierwotnego wystroju oraz działkę. Słusznie zdaniem sądu zauważył w zaskarżonej decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że treść uzasadnienia decyzji organu I instancji nie daje odpowiedzi na elementarne kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy , że sąd orzekający w sprawie niniejszej , podziela pogląd organu II instancji , że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie wykazał zasadności objęcia ochroną konserwatorką działki nr [...], a w szczególności nie wyjaśnił, czy wymieniona działka jest wpisana do rejestru 4 Sygn. akt I SA/Wa 1779/11 zabytków samodzielnie jako zabytek czy też jako otoczenie zabytku, którym jest Gmach [...] Domu Kultury w G. Jak to szczegółowo wskazał organ w uzasadnieniu decyzji uchylającej decyzję organu I instancji, niezbędne jest wykazanie czy to omawiana działka posiada wartości artystyczne, historyczne lub naukowe , czy też jej ochrona jest niezbędna z punktu widzenia zapewnienia ochrony wartości widokowych Gmachu Domu Kultury. Organ zasadnie wskazał, iż z materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy wynika, że projekt zagospodarowania przestrzennego terenu wokół [...] Domu Kultury nie został nigdy zrealizowany a sam fakt istnienia takiego projektu nie może stanowić o wartościach artystycznych, historycznych czy naukowych tego terenu. Sam zaś projekt obejmuje znacznie większy teren niż obecna działka nr [...]. Po wtóre , zgodzić się należy z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że [...] Wojewódzki Konserwator zabytków zaniechał precyzyjnego określenia przedmiotu ochrony prawnej obiektu co do którego prowadził postępowanie. Sąd podziela pogląd, że orzeczenie dotyczące konieczności dokonania wpisu do rejestru nie może pozostawiać wątpliwości co do tej kwestii. Tymczasem sentencja decyzji wydanej przez organ I instancji i jej uzasadnienie nie w pełni się pokrywają. Jak wskazano na wstępie sentencja decyzji przesądza, że wpisem objęty jest Gmach [...] Domu Kultury wraz z elementami jego pierwotnego wystroju. W uzasadnieniu tejże decyzji wymienione zostały elementy pierwotnego wystroju i wyposażenia takie jak kinkiety oprawy świetlne i okładziny, zabrakło natomiast wyjaśnienia czy te właśnie elementy podlegają ochronie. Słusznie zauważył organ, że elementy budynku, które nie są trwale związane z bryła mogą stanowić zabytki ruchome, o którym mowa w art. 3 pkt.3 ustawy o ochronie zabytków, natomiast elementy trwale związane z budynkiem takie jak sztukaterie, gzymsy lub pilastry są jego elementami składowymi. Sąd akceptuje także stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że organ I instancji uzasadnił swoją decyzję w sposób, który uchybia treści art. 107 par 3. K.p.a. Organ administracji ma obowiązek wnikliwie i wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, orzeczenie organu ochrony zabytków nie może pozostawiać wątpliwości co do wartości przedmiotu i zakresu ochrony prawnej wynikającej z wpisu do rejestru zabytków, a decyzja administracyjna winna być spójna we wszystkich swoich częściach. 5 Sygn. akt I SA/Wa 1779/11 Obowiązkiem organu konserwtorskiego jest jasne precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie wydanej decyzji, sporządzone w oparciu o konkretne ustalenia faktyczne poparte wiedzą specjalistyczną. Powyższe uwagi potwierdzają stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że zestawienie treści uzasadnienia uchylonej decyzji organu I instancji z materiałem dowodowym w oparciu o który została ona wydana, nie daje możliwości skontrolowania jej treści w brzmieniu wskazanym jej sentencją. Tym samym uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana w oparciu o treść art. 138 par.2 k.p.a nie uchybia treści tego przepisu. W odniesieniu do treści skargi podkreślić należy , że skarżący de facto kwestionuje w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a wobec jej uchylenia przez organ II instancji zarzuty wymienione w skardze nie mogą być uznana za trafne. Jedynie na marginesie wskazać należy, że dowód z opinii biegłego w postaci konsultacji z dr J. F. o którym rzekomo skarżący nie był powiadomiony w istocie nie miał miejsca , jak wynika z akt administracyjnych , nie był przeprowadzany. Odnośnie zarzutu niepoinformowania skarżącego o czynnościach organu, wskazać należy, że nawet gdyby w istocie fakt taki miał miejsce , pozostałoby to bez wpływu na treść wydanej decyzji. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. 6