I SA/Wa 1780/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Siegień Sędziowie : sędzia WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] o odmowie przyznania T. G. specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Po rozpoznaniu wniosku T. G. z dnia [...] lipca 2006 r., Prezydent W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówił T. G. przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na [...]. Uzasadniając odmowę przyznania pomocy organ stwierdził, że [...]. Organ stwierdził ponadto, iż skarżąca [...] objęta jest stałą opieką ośrodka pomocy społecznej. W miesiącu [...] 2006 r. skarżąca otrzymała pomoc finansową na łączną kwotę [...] zł oraz [...]. Ze względu na ograniczone środki finansowe jakim dysponuj organ nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich potrzeb wnioskodawczyni. Po rozpoznaniu odwołania T. G. od powołanej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało ją w mocy. Organ odwoławczy przywołując treść art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zaznaczył, że pomoc w formie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny i nie jest możliwe spełnienie wszystkich żądań i oczekiwań skarżącej, choćby jej zdaniem najbardziej słusznych. Organ pierwszej instancji ma wielu podopiecznych, których potrzeby są również pilne i ważne. Wydając decyzję odmawiająca przyznania specjalnego zasiłku celowego na [...] dla skarżącej [...] kierowano się uznaniem opartym na realizowanych zadaniach i posiadanych funduszach na cele pomocowe. Decyduje o tym całokształt okoliczności sprawy, a przede wszystkim rozmiar środków finansowych, jakimi na ten cel dysponuje właściwy miejscowo organ pomocy społecznej oraz ilość osób do uzyskania tej pomocy uprawnionych. Może bowiem zaistnieć taka sytuacja, że z uwagi na szczupłość posiadanych środków przeznaczonych na świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, przy jednoczesnej dużej liczbie osób ubiegających się o przyznanie pomocy finansowej, organ pomocy społecznej nie będzie miał możliwości uwzględnienia żądań nawet tych osób, które spełniają kryteria ustawowe, czy też przyznania świadczenia w odpowiedniej wysokości satysfakcjonującej wnioskodawcę. Organ odwoławczy podkreślił, że ośrodki pomocy społecznej zachowują znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osób ubiegających się o pomoc, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Dzięki temu stwarza się możliwość dokonywania właściwych wyborów, ale tym samym nie każdy potrzebujący w każdym czasie może uzyskać spełnienie oczekiwań ze względu na ograniczone fundusze jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. G. W uzasadnieniu skargi wskazała, że [...] są konieczne, a organ odmawiając jej pomocy, podważa [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm). Badając w tym kontekście sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skutkowało to uchyleniem decyzji obu instancji. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca osiągając dochód w wysokości [...] zł przekracza wysokość kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy r. o pomocy społecznej, tj. 632 zł. W sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustawodawca, w art. 41 powołanej ustawy o pomocy społecznej, przewidział przyznanie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Z treści powołanego art. 41 ustawy o pomocy społecznej wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego (władzy dyskrecjonalnej). Wprawdzie nie są to świadczenia obowiązkowe, ale też przyznanie tych świadczeń nie może być dowolne. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni zgadza się z wywodami zawartymi w uzasadnieniu decyzji Kolegium a dotyczącymi obowiązku starannego działania i przeprowadzenia postępowania, zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku wydawania decyzji tzw. z uznania administracyjnego. Stosownie do art. 106 ust.1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta powinna odpowiadać wymogom określonym w art.107 Kpa. W przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Wydając decyzję w ramach władzy dyskrecjonalnej (uznania administracyjnego) organy administracji publicznej związane są przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja Prezydenta W. nie spełniają tych kryteriów. Organ pierwszej instancji jako przyczynę odmowy przyjmuje okoliczność, że powołane [...] oraz wskazuje na wysokość pomocy otrzymanej przez T. G. w okresie poprzedzającym wydanie decyzji. Tak przedstawiona argumentacja w przedmiocie charakteru [...] nie może jednak stanowić podstawy do uznania, że nie zaistniała uzasadniona potrzeba przyznania pomocy. Obowiązkiem organu było w tej sytuacji szczegółowe wyjaśnienie czy przyznanie pomocy na zakup [...], biorąc pod uwagę ich cenę stanowi uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Pomijając już fakt, że organ nie ma stosownej wiedzy aby dokonywać oceny na ile [...] jest potrzebny [...] wnioskodawczyni, to obowiązkiem organu było wyjaśnić tą kwestię w sposób wszechstronny. Również powoływanie się na wysokości pomocy udzielonej w okresie poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie może stanowić z definicji przeszkody do przyznania tej formy pomocy. Obowiązkiem organu było wszechstronne zbadanie sprawy. Organ ma bowiem obowiązek zebrać i rozpatrzeć materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Obowiązek ten odnosi się zarówno do kryterium jakie według przepisów ustawy o pomocy społecznej powinna spełniać osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku, jak również okoliczności, które decydują o odmowie jego przyznania. W omawianym przypadku organ tego obowiązku nie wykonał. Natomiast organ drugiej instancji rozpatrując odwołanie nie skorygował tych uchybień i nie odniósł się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Należy podkreślić, iż w przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie rozstrzygnięcia. Organ nie dopełnił również obowiązku wynikającego z przepisu art. 107 Kpa, czyli uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanych decyzji. Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie spełniają tych wymogów. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, iż rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz 107 Kpa. Rozpoznając sprawę w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, w tym m.in. specjalnego zasiłku celowego, organ administracji publicznej powinien szczegółowo ustalić czy zakup wymienionych [...] stanowi uzasadnioną potrzebę dla skarżącej i skonfrontować wniosek z możliwościami finansowymi ośrodka biorąc pod uwagę, jakie miał przyznane środki na pomoc społeczną, w tym na zasiłki celowe specjalne i jak nimi rozdysponował. Ocenę możliwości finansowych gminy należy też odnieść do konieczności zaspokojenia potrzeb innych osób korzystających z pomocy społecznej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.