I SA/Wa 1782/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], orzekającą o odmowie potwierdzenia R.K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przez jego ojca M.K., położonych w miejscowości C., w dawnym województwie [...] (obecnie [...]), w związku wojna rozpoczętą w 1939 r. Decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. R.K. wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.K. nieruchomości położonych w C. (dawne województwo [...], obecnie [...]), w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. W oświadczeniu z dnia [...] marca 2010 r. R.K. podniósł, iż po zakończeniu II wojny światowej jego ojciec pozostał w C. i nigdy nie powrócił na obecne terytorium Polski. M.K. zmarł w C. w 1970 r. Przed śmiercią M.K. przekazał posiadane nieruchomości synowi R.K. R.K. wskazał, że on sam repatriował się na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1978 r., nie otrzymał żadnej rekompensaty, nie posiada również żadnych dokumentów o pozostawionym majątku, gdyż przed wyjazdem do Polski cały majątek (budynki i grunty) przekazał Miejskiej Radzie w C. Do oświadczenia zostały dołączone następujące dokumenty: – akt uznania R.K. ur. w 1954 r. w S. za obywatela polskiego, wydany przez Wojewodę [...] w dniu [...] maja 1996 r. nr [...], – decyzja Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w L. z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] o uznaniu R.K. ur. w 1954 r. w S. za osobę polskiego pochodzenia, – akt uznania R.K. ur. w 1954 r. w S. za repatrianta, wydany przez Wojewodę [...] w dniu [...] kwietnia 2002 r. nr [...], – potwierdzone za zgodność z oryginałem oświadczenia (w języku rosyjskim i polskim) złożone przez lekarzy, że M.K. zapisał nieruchomości położone w C. synowi R.K., – potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia "przedwojennego" dowodu osobistego wydanego na nazwisko M.K., – inne dokumenty w języku rosyjskim. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], odmówił potwierdzenia R.K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jego ojca nieruchomości położonych na kresach wschodnich. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że R.K. nie spełnia przesłanek do pozytywnego załatwienia sprawy, wynikających z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.). Od powyższej decyzji R.K. złożył odwołanie. Decyzją z dnia z [...] lipca 2010 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w ww. ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. (art. 1 ust. 1) zostały określone zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie: – układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski; – układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R i ludności ukraińskiej z terytorium Polski; – układu z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski; – umowy z dnia 6 lipca 1945r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR i o ich ewakuacji do Polski i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski i o ich ewakuacji do ZSRR. Dalej organ stwierdził, że w art. 1 ust. 2 oraz w art. 1a ww. ustawy ustawodawca rozszerzył zakres podmiotowy o osoby, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o osoby, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową zawartą pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. W konsekwencji organ drugiej instancji podniósł, że skoro wskazane powyżej przepisy wyraźnie wyliczają okoliczności, w związku z którymi miało miejsce opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i utrata prawa własności nieruchomości, to wolą ustawodawcy było, ażeby uprawnienie do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługiwało wyłącznie osobom, które repatriowały się do Polski na podstawie jednej z pięciu wymienionych wyżej umów międzynarodowych lub wskutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. i jednocześnie były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz które spełniają pozostałe warunki wskazane przepisami cytowanej ustawy. Wojewoda wskazał, że w zgromadzonym materiale dowodowym, brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, iż zakres podmiotowy ustawy obejmuje M.K. Ponadto brak jest także dowodów wskazujących na to, że właściciel nieruchomości był represjonowany przez władze państwa obcego, karany, względnie aresztowany lub w jakikolwiek inny sposób pozbawiony możliwości opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i powrotu do Polski. W konsekwencji Minister Skarbu podniósł, iż okoliczność, że M.K. wstrzymywał swoją repatriację do Polski i zmarł w C. w 1970 r., nie powracając na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, świadczy o tym, że nie skorzystał on z możliwości repatriacji na teren Polski. W związku z powyższym, w ocenie organu drugiej instancji, analogicznie jak i organu pierwszej instancji, nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustawowych do nabycia prawa do rekompensaty, określona w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., który stanowi, iż prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art.1; 2) posiada obywatelstwo polskie. A zatem, spadkobierca M.K. – jego syn R.K. - nie może być uznany jako osoba uprawniona do potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości znajdujące się poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Skarbu dodatkowo wskazał, że w niniejszej sprawie nie zostało przedstawione postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po M.K., jednakże biorąc pod uwagę, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka określona w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., organ wojewódzki zasadnie odstąpił od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.K. Skarżący nie sprecyzował bliżej zarzutów skargi, podniósł jedynie, że jest obywatelem polskim, ojciec jego nie wyjechał do Polski, gdyż sądził, iż "Polska powróci na stare tereny wschodnie", oraz wniósł o odszkodowanie za nieruchomości, które "zabrała władza radziecka i ukraińska". W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podlega rygorom wynikającym w przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 ww. ustawy warunkiem potwierdzenia tego prawa właścicielowi pozostawionej nieruchomości (a w przypadku jego śmierci - jego spadkobiercom), jest spełnienie przesłanki wynikającej z tego przepisu, tj.: bycie w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwanie w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuszczenie tego terytorium z przyczyn, o których mowa w art.1 tej ustawy. O ile w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zostały spełnione dwie pierwsze podprzesłanki, o tyle słusznie organ drugiej instancji wskazał, na brak wypełnienia przesłanki podtrzeciej. Bezsporne jest bowiem w sprawie, iż M.K. wstrzymywał swoją repatriację do Polski i zmarł w C. w 1970 r., nie powracając na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zresztą jak wskazał w toku postępowania jego syn – R.K. – M.K. nie powrócił na tereny Polski, gdyż sądził, że "Polska wróci na tereny wschodnie". Okoliczność ta świadczy, iż M.K. świadomie nie skorzystał z możliwości repatriacji na teren Polski. W tej sytuacji Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznał, że w aktualnym stanie prawnym nie ma podstaw, by przyznać R.K. prawo do otrzymania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem nie została zrealizowana przesłanka wynikająca z przepisu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.. Zarzuty skargi są więc całkowicie chybione i nie mogły być uwzględnione. Bez znaczenia dla sprawy są okoliczności opisane w skardze przez R.K. związane z odmową odbycia przez niego służby wojskowej na terenie [...] i wynikającymi z tego konsekwencjami. Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie określonym w art. 134 p.p.s.a. Sąd nie stwierdził, aby wystąpiły inne niż wskazane w skardze uchybienia obligujące do uchylenia zaskarżonej decyzji albo stwierdzenia jej nieważności. W okolicznościach sprawy Minister Skarbu Państwa miał obowiązek utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Dlatego skarga jako całkowicie nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5