I SA/Wa 1782/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik, sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent stażysta Klaudia Wrońska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 24 czerwca 2020 r. nr KOX/4770/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] KOX/822/Po/19 z 24 czerwca 2020 r., KOX/4770/Po/19, na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r., poz. 121, j.t.), dalej "ugn" w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r., poz. 139), dalej "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania ", i art. 4 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (D.U. 2019, poz. 270), umorzono postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu położonego w [...] przy ulicy [...], działka nr [...], [...], związanego z lokalem mieszkalnym nr [...]. Organ ustalił, że wypowiedzenie zostało dokonane w stosunku do P. B. 26 listopada 2018 r. i zaproponowano nową opłatę roczną. P. B. złożył wniosek, że podwyższenie opłaty rocznej jest nieuzasadnione. Rozpoznając ten wniosek SKO wskazało, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, która w art. 1 ust. 1 i 2 stwierdza, że z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów pod określonymi warunkami. Art. 21 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego stanowi z kolei, że postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych wszczęte i nie zakończone przed dniem przekształcenia toczą się nadal na podstawie przepisów dotychczasowych. 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która w art. 2 zmieniła ustawę o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego. Przepis art. 4 stanowi, że postępowania wszczęte po 5 października 2018 r. w sytuacji w której wypowiedzenia nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom, wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. z mocy art. 4 ust. 2 umarza się o ile nie zostały niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Wypowiedzenie dotyczyło nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym. Właściciel nieruchomości nie wykazał aby przed dniem 1 stycznia 2019 r. zostały doręczone pisma z 22 listopada 2018 r. stanowiące wypowiedzenie wysokości dotychczasowej opłaty rocznej. Z tych względów SKO umorzyło postępowanie jako wszczęte po 5 października 2018r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej i ustaliło, że obowiązuje dotychczasowa opłata z tytułu użytkowania wieczystego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło Miasto [...]. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło: 1. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019r., poz. 270). poprzez wadliwe ustalenie, że wypowiedzenie opłaty rocznej nie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym i umorzenie postępowania w sytuacji w której wypowiedzenia te zostały doręczone; 2. naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, co skutkowało umorzeniem postępowania podczas gdy nie było ku temu przesłanek. Wniosło o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrot kosztów postępowania (wniosek z 7 kwietnia 2022 r.) oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi do WSA z uwagi na wadliwe pouczenie przez SKO o środku zaskarżenia. Postanowieniem WSA w Warszawie z 4 listopada 2022 r. przywrócono Miastu [...] termin do wniesienia skargi (k 64 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2023, poz. 735), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie i czy w świetle nowych regulacji prawnych istnieje podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] jest wiele podmiotów w tym P. B., któremu przysługuje określony udział w gruncie. Właściciel gruntu Miasto [...] pismem z 22 listopada 2018 r. wypowiedziało mu dotychczasowe opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego. Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości użytkownik wieczysty taki wniosek złożył. Po wydaniu przez SKO zaskarżonego orzeczenia Skarżący, zgodnie z pouczeniem, wniósł sprzeciw do Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Tenże Sąd, postanowieniem z [...] grudnia 2022 r., [...], odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje przeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dotyczące ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z [...] maja 2022 r. Postanowieniem z [...] listopada 2022 r. sąd przywrócił Miastu. [...] termin do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019. r o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), wskazuje przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy: - postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.; -wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (22 listopada 2018 r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek. Wbrew wywodom organu nie została spełniona druga z ww. przesłanek. Jak wynika z porównania wpisów w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (wypowiedzeń), zostały one doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym (załączniki nr 6 do skargi). Przy czym, co istotne, organ nawet nie zwrócił się do M. [...] o przedstawienie dowodów doręczenia tych wypowiedzeń, nie zawiadomił go w trybie art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy i zapobiegłby wydaniu wadliwego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ w sposób wadliwy ustalił stan faktyczny, co stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji organ naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 4 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy ugn, co doprowadziło do wadliwego umorzenia postępowania administracyjnego. Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od orzeczenia o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozpozna sprawę na podstawie art. 78 ugn. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ppsa sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.