I SA/Wa 179/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na sądowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji skarżąca M. K. w dniu [...] lutego 2012 r. uiściła wpis od skargi w wysokości 200 zł, a następnie, w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca wyjaśniła, że jest osobą samotną, rencistą utrzymującą się z renty inwalidzkiej w wysokości [...] SEK (ok. [...] zł), nieposiadającą żadnego majątku. Wskazała, że nie mając wstępu do domu rodzinnego zmuszona jest ponosić koszty wynajmu mieszkania zastępczego w wysokości ok. 2000 zł miesięcznie, a ponadto uiszcza opłatę z tytułu użytkowania wieczystego za dom rodzinny przy ul. [...] w [...] w wysokości [...] zł rocznie. Do pisma skarżąca załączyła, m.in., wynik badania w rezonansie magnetycznym z dnia [...] marca 2007 r. wraz z opisem, umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] marca 2010 r. na potwierdzenie ponoszenia przez skarżącą kosztów najmu nieruchomości w wysokości [...] zł, oraz dowody wpłaty opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości przy ul. [...] za lata 2011-2012. W złożonym następnie w dniu [...] marca 2012 r. na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o prawo pomocy skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu i postępowania sądowego. W oświadczeniu o majątku wnioskodawczyni podała, że oprócz domu o pow. [...] m2 nie posiada innego majątku nieruchomego ani oszczędności. W uzupełnieniu oświadczeń złożonych wcześniej w piśmie z [...] lutego 2012 r. skarżąca podała, że na opłaty za wynajmowane mieszkanie przeznacza połowę otrzymywanej renty, a ponadto jest zmuszona ponosić koszty opieki medycznej i rehabilitacji, oraz spłaty ratalnej B. S. w wysokości [...] zł miesięcznie. Wezwana do udzielenia w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: P.p.s.a.), dodatkowych informacji odnoszących się do wykazanej we wniosku sytuacji majątkowej skarżąca przedstawiła: a) umowę najmu lokalu mieszkalnego z [...] marca 2012 r. w której ustalono czynsz najmu w wysokości [...] zł miesięcznie, b) dowód uiszczenia na rzecz właściwego Komornika Sądowego [...] zł tytułem kosztów niezbędnych do celowego przeprowadzenie egzekucji wraz z kopią postanowienia Komornika Sądowego z dnia [...] lutego 2012 r. ustalającego wysokość tych kosztów, c) wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawczyni za okres 05.01.2012-29.03.2012, d) dowody wpłaty należności za gaz w styczniu i marcu 2012 r. (odpowiednio: [...] i [...] zł), e) rachunek za wizytę lekarską wraz z dowodem wpłaty ([...] zł), f) dwie faktury VAT za zakup lekarstw z marca 2012 r. na łączną kwotę [...] zł. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Rozpoznawany wniosek zawiera żądanie zwolnienia strony od kosztów sądowych, a zatem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.). W świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w tak określonym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest on stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Okoliczności przedstawione przez wnioskodawczynię nie dają podstaw do stwierdzenia, że poniesienie przez nią kosztów postępowania spowoduje uszczerbek, o którym stanowi powołany powyżej przepis, co uzasadnia odmowę uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Z załączonych przez skarżącą dokumentów wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód w wysokości [...] SEK, co w dniu złożenia wniosku o prawo pomocy stanowiło równowartość [...] zł (kwota uzyskana po przeliczeniu dochodów podanych przez wnioskodawczynię według kursu korony szwedzkiej opublikowanego w Tabeli kursów średnich NBP nr 47/A/NBP/2012 z dnia 2012-03-07). Zważywszy, że z oświadczenia strony złożonego w piśmie z dnia [...] maja 2008 r. (k. 47) wynika, że skarżąca od kilku lat, po powrocie z emigracji, mieszka na stałe w Polsce, wysokość osiąganego dochodu - jako punktu wyjścia do oceny zdolności skarżącej do samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego - odnieść należy w pierwszej kolejności do średnich kosztów utrzymania jednoosobowego gospodarstwa domowego w Polsce, w drugiej kolejności zestawić należy z wysokością wykazanych przez stronę wydatków służących do zaspokojenia uzasadnionych, podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że obowiązek partycypowania w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na ponoszenie kosztów tego postępowania jest obiektywnie niemożliwe. Wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy bowiem wyłącznie osób posiadających nadwyżkę środków finansowych. Obejmuje on wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek dochody z których możliwe jest wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów postępowania. Zasadą jest zatem partycypowanie przez stronę w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Zważywszy na powyższe uprawnione jest stwierdzenie, że skarżąca - posiadająca stałe źródło dochodów w znacznej wysokości, służące zaspokojeniu potrzeb życiowych jednej osoby - ma możliwość zabezpieczenia środków finansowych w celu samodzielnego wywiązania się z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swoim udziałem w sprawie. Wysokość otrzymywanej renty sprawia, że podnoszona przez wnioskodawczynię konieczność ponoszenia opłat związanych z wynajmem mieszkania, jak i jednorazowego - w ramach roku kalendarzowego - ponoszenia opłaty z tytułu wieczystego użytkowania posiadanej nieruchomości nie przemawia za zasadnością zwolnienia skarżącej od kosztów postępowania sądowego. Okoliczność ponoszenia wydatków na leczenie i rehabilitację skarżącej nie uprawnia do przyjęcia innego stanowiska w tym zakresie biorąc pod uwagę, że skarżąca nie zdołała wykazać, że ponosi w tym celu dodatkowe, znacznie wyższe niż w przeciętym gospodarstwie domowym wydatki. Wiek i udokumentowany zły stan zdrowia skarżącej uprawdopodabniają oświadczenia skarżącej o konieczności pozostawania pod stałą opieką medyczną oraz poddawania się rehabilitacji, jednakże w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wymaga wykazania przez wnioskodawcę, że ponosi on z tego tytułu wydatki, które w sposób znaczący obciążają jego budżet domowy, uniemożliwiając zarazem wygospodarowanie dodatkowych środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego. W rozważanym przypadku skarżąca nie wykazała, że ponosi systematycznie tego rodzaju wydatki, które muszą być taktowane priorytetowo wobec wydatków związanych z prowadzonym procesem. Przedstawione rachunki i faktury VAT dokumentują jedynie poniesienie przez stronę kosztów jednej wizyty lekarskiej ([...] zł) oraz zakup leków w marcu 2012 r. na kwotę [...] zł. Wobec znacznych dochodów skarżącej wydatki w tej wysokości nie mogą jednak przesądzić o odmiennej ocenie co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku. Przyjęta ocena o zdolności skarżącej do samodzielnego pokrycia kosztów postępowania sądowego znajduje także wsparcie w związku z ustaleniem, że na dzień [...] marca 2012 r. saldo na rachunku bankowym skarżącej było dodatnie i wynosiło [...] zł, a także w okoliczności uiszczenia przez skarżącą wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Odnosząc się zaś do wyrażonego w uzasadnieniu złożonego wniosku przekonania skarżącej co do braku zdolności do samodzielnego pokrycia kosztów postępowania z uwagi na wskazywaną przez nią wartość przedmiotu zaskarżenia ([...] zł), należy zauważyć, że ze względu na przedmiot sprawy której dotyczy rozpoznawany wniosek o prawo pomocy, opłaty sądowe w sprawie wszczętej skargą M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji ustanowione są w niższej niż wpis od skargi wysokości, tj. opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, którą strona będzie zobowiązana ponieść jedynie w przypadku oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyniesie 100 zł (uzasadnienie wyroku uwzględniającego skargę, które Sąd sporządza z urzędu, jest wolne od opłat sądowych); wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej również 100 zł, inne potencjalne wpisy (od ewentualnych zażaleń) i opłaty kancelaryjne również nie przekroczą tej kwoty, a ponadto ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.